षट्सन्दर्भ
Sandarbha Five — Bhakti: How He Is Reached5.249जीव गोस्वामी
861 / 1405
Linux
पन्ने पलटें
षट्सन्दर्भ · 5.249
॥
देवनागरी

अथ रूपश्रवणम्— ये तु त्वदीयचरणाम्बुजकोशगन्धं जिघ्रन्ति कर्णविवरैः श्रुतिवातनीतम् । भक्त्या गृहीतचरणः परया च तेषां नापैषि नाथ हृदयाम्बुरुहात् स्वपुंसाम् ॥ तुशब्दो यो नादृतो नरकभाग्भिर् असत्प्रसङ्गैः इति पूर्वोक्तनिन्दितानां भगवद्रूपानादरवतां प्रतियोग्यर्थनिर्देशे निर्दिष्टः । अनेन येऽत्र एतद्विरोधिनो भवन्ति, त एव पूर्वोक्ता असत्प्रसङ्गा इति गम्यते । चरणमात्रनिर्देशो भक्त्यतिशयेन । गन्धं वर्णाकारादिमाधुर्यं कर्णविवरैर् जिघ्रन्ति, नासाविवरैः परमामोदम् इव तैर् आस्वादयन्तीत्य् अर्थः । श्रुतिर् वेदस् तदनुगामिशब्दान्तरं च । सैव वातः, तेन प्रापितम् । ततः परया च भक्त्या प्रेमलक्षणया गृहीतचरणस् त्वं नापयातुं शक्नोषि ॥ ॥

लिप्यंतरण (IAST)

atha rūpa-śravaṇam— ye tu tvadīya-caraṇāmbuja-kośa-gandhaṁ jighranti karṇa-vivaraiḥ śruti-vāta-nītam | bhaktyā gṛhīta-caraṇaḥ parayā ca teṣāṁ nāpaiṣi nātha hṛdayāmburuhāt sva-puṁsām || tu-śabdo yo nādṛto naraka-bhāgbhir asat-prasaṅgaiḥ iti pūrvokta-ninditānāṁ bhagavad-rūpānādaravatāṁ pratiyogy-artha-nirdeśe nirdiṣṭaḥ | anena ye'tra etad-virodhino bhavanti, ta eva pūrvoktā asat-prasaṅgā iti gamyate | caraṇa-mātra-nirdeśo bhakty-atiśayena | gandhaṁ varṇākārādi-mādhuryaṁ karṇa-vivarair jighranti, nāsā-vivaraiḥ paramāmodam iva tair āsvādayantīty arthaḥ | śrutir vedas tad-anugāmi-śabdāntaraṁ ca | saiva vātaḥ, tena prāpitam | tataḥ parayā ca bhaktyā prema-lakṣaṇayā gṛhīta-caraṇas tvaṁ nāpayātuṁ śaknoṣi || ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अथathaЗатем
रूपrūpaоблика
श्रवणम्śravaṇamслушание:
येye«которые
तुtuже
त्वदीयtvadīyaтвоих
चरणाम्बुजcaraṇāmbujaстоп-лотосов
कोशkośaчашечки
गन्धंgandhaṁзапах
जिघ्रन्तिjighrantiобоняют
कर्णkarṇaушей
विवरैःvivaraiḥотверстиями,
श्रुतिśrutiшрути
वातvātaветром
नीतम्nītamпринесённый, —
भक्त्याbhaktyāпреданностью
गृहीतgṛhītaсхваченные
चरणःcaraṇaḥстопы имеющий
परयाparayāвысшею
चcaже
तेषांteṣāṁу них
नापैषिnāpaiṣiне уходишь,
नाथnāthaо владыка,
हृदयाम्बुरुहात्hṛdayāmburuhātиз сердца-лотоса
स्वsvaсвоих
पुंसाम्puṁsāmлюдей».
तुtu«Же»
शब्दोśabdoслово —
योyo«который
नादृतोnādṛtoне почтён
नरकnarakaада
भाग्भिर्bhāgbhirучастниками,
असत्asatнеблагими
प्रसङ्गैःprasaṅgaiḥобщающимися»
इतिitiтак —
पूर्वोक्तpūrvoktaпрежде сказанных
निन्दितानांninditānāṁпорицаемых,
भगवद्bhagavadк Бхагавана
रूपानादरवतांrūpānādaravatāṁоблику непочтение имеющих,
प्रतियोग्य्pratiyogyпротивоположного
अर्थarthaпредмета
निर्देशेnirdeśeпри указании
निर्दिष्टःnirdiṣṭaḥуказано.
अनेनanenaЭтим
येऽत्रye'traкоторые здесь
एतद्etadэтим
विरोधिनोvirodhinoпротивные
भवन्तिbhavantiбывают,
तtaте
एवevaименно
पूर्वोक्ताpūrvoktāпрежде сказанные
असत्asatнеблагие
प्रसङ्गाprasaṅgāобщающиеся —
इतिitiтак
गम्यतेgamyateпостигается.
चरणcaraṇaСтоп
मात्रmātraтолько
निर्देशोnirdeśoуказание —
भक्त्य्bhaktyпреданности
अतिशयेनatiśayenaпреизбытком.
गन्धंgandhaṁ«Запах» —
वर्णाकारादिvarṇākārādiцвета, очертаний и прочего
माधुर्यंmādhuryaṁсладость —
कर्णkarṇaушей
विवरैर्vivarairотверстиями
जिघ्रन्तिjighrantiобоняют:
नासाnāsāноса
विवरैःvivaraiḥотверстиями
परमामोदम्paramāmodamвысшее благоухание
इवivaкак,
तैर्tairими
आस्वादयन्तीत्य्āsvādayantītyвкушают — таков
अर्थःarthaḥсмысл.
श्रुतिर्śrutir«Шрути» —
वेदस्vedasВеда,
तद्tadей
अनुगामिanugāmiследующее
शब्दान्तरंśabdāntaraṁиное слово
चcaже.
सैवsaivaОна же
वातःvātaḥветер;
तेनtenaим
प्रापितम्prāpitamпринесённый.
ततःtataḥОттого
परयाparayāвысшею
चcaже
भक्त्याbhaktyāпреданностью,
प्रेमpremaлюбовь
लक्षणयाlakṣaṇayāпризнаком имеющею,
गृहीतgṛhītaсхваченные
चरणस्caraṇasстопы имеющий
त्वंtvaṁты
नापयातुंnāpayātuṁуйти
शक्नोषिśaknoṣiне можешь.
अनुवाद

Затем слушание облика: «А те, кто отверстиями ушей обоняет запах чашечки твоих стоп-лотосов, принесённый ветром шрути, — у них, о владыка, ты, чьи стопы схвачены высшею преданностью, не уходишь из сердца-лотоса своих людей». Слово «же» указано при обозначении противоположного тем, кто порицаем прежде в «кто не почтён участниками ада, общающимися с неблагими», — тем, кто не чтит облика Бхагавана. Отсюда постигается, что именно те, кто здесь этому противен, и суть названные прежде «общающиеся с неблагими». Указание на одни лишь стопы — от преизбытка преданности. «Запах» — сладость цвета, очертаний и прочего: обоняют её отверстиями ушей, то есть вкушают ими, как отверстиями носа — высшее благоухание; таков смысл. «Шрути» — Веда и иное слово, ей следующее; она же и ветер, ею принесено. И оттого ты, чьи стопы схвачены высшею преданностью, признак которой любовь, уйти не можешь.

संस्करण

3e15228dea14 · प्रकाशित 21 सित॰ 2026, 12:52:07 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से