षट्सन्दर्भ
Sandarbha Five — Bhakti: How He Is Reached5.338जीव गोस्वामी
958 / 1405
Linux
पन्ने पलटें
षट्सन्दर्भ · 5.338
॥
देवनागरी

अथ गोकुलेऽपि श्रीमद्व्रजवधूसहितरासादिलीलात्मकस्य परमवैशिष्ट्यम् आह— विक्रीडितं व्रजवधूभिर् इदं च विष्णोः श्रद्धान्वितो यः शृणुयाद् अथ वर्णयेद् वा । भक्तिं परां भगवति परिलभ्य कामं हृद्रोगम् आश्व् अपहिनोत्य् अचिरेण धीरः ॥ चकाराद् अन्यच् च । अथ इति वाथ । शृणुयाद् वा वर्णयेद् वा । उपलक्षणं चैतद् ध्यानादेः । परां यतः परा नान्या कुत्रचिद् विद्यते, तादृशीम् । हृद्रोगं कामादिकम् अपि शीघ्रम् एव त्यजति । अत्र सामान्यतोऽपि परमात्वसिद्धे तत्रापि परमप्रेष्ठश्रीराधासंवलितलीलामयतद्भजनं तु परमतमम् एवेति स्वतः सिध्यति । किन्तु रहस्यलीला तु पौरुषविकारवदिन्द्रियैः, पितृपुत्रदासभावैश् च नोपास्या, स्वीयभावविरोधात् । रहस्यत्वं च तस्याः क्वचिद् अल्पांशेन, क्वचित् तु सर्वांशेनेति ज्ञेयम् ॥ ॥

लिप्यंतरण (IAST)

atha gokule'pi śrīmad-vraja-vadhū-sahita-rāsādi-līlātmakasya parama-vaiśiṣṭyam āha— vikrīḍitaṁ vraja-vadhūbhir idaṁ ca viṣṇoḥ śraddhānvito yaḥ śṛṇuyād atha varṇayed vā | bhaktiṁ parāṁ bhagavati parilabhya kāmaṁ hṛd-rogam āśv apahinoty acireṇa dhīraḥ || ca-kārād anyac ca | atha iti vātha | śṛṇuyād vā varṇayed vā | upalakṣaṇaṁ caitad dhyānādeḥ | parāṁ yataḥ parā nānyā kutracid vidyate, tādṛśīm | hṛd-rogaṁ kāmādikam api śīghram eva tyajati | atra sāmānyato'pi paramātva-siddhe tatrāpi parama-preṣṭha-śrī-rādhā-saṁvalita-līlā-maya-tad-bhajanaṁ tu paramatamam eveti svataḥ sidhyati | kintu rahasya-līlā tu pauruṣa-vikāravad-indriyaiḥ, pitṛ-putra-dāsa-bhāvaiś ca nopāsyā, svīya-bhāva-virodhāt | rahasyatvaṁ ca tasyāḥ kvacid alpāṁśena, kvacit tu sarvāṁśeneti jñeyam || ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अथathaТеперь
गोकुलेऽपिgokule'piи в Гокуле
श्रीमद्śrīmadшримат
व्रजvrajaВраджа
वधूvadhūжёнами
सहितsahitaсопровождаемую
रासादिrāsādiрасу и прочее
लीलात्मकस्यlīlātmakasyaигру сутью имеющего
परमparamaвысшую
वैशिष्ट्यम्vaiśiṣṭyamособость
आहāhaговорит:
विक्रीडितंvikrīḍitaṁ«Забаву
व्रजvrajaВраджа
वधूभिर्vadhūbhirс жёнами
इदंidaṁэту
चcaже
विष्णोःviṣṇoḥВишну
श्रद्धान्वितोśraddhānvitoверою наделённый
यःyaḥкто
शृणुयाद्śṛṇuyādслушал бы
अथathaили
वर्णयेद्varṇayedописывал бы
वाvāже, —
भक्तिंbhaktiṁбхакти
परांparāṁвысшую
भगवतिbhagavatiк Бхагавану
परिलभ्यparilabhyaобретя,
कामंkāmaṁжелание,
हृद्hṛdсердца
रोगम्rogamнедуг,
आश्व्āśvскоро
अपहिनोत्य्apahinotyотбрасывает
अचिरेणacireṇaбезотлагательно
धीरःdhīraḥстойкий».
चca«же»-
काराद्kārādслогом
अन्यच्anyacиное
चcaже.
अथatha«Или»
इतिitiтак —
वाथvāthaили же.
शृणुयाद्śṛṇuyādСлушал бы
वाvāили
वर्णयेद्varṇayedописывал бы
वाvāже.
उपलक्षणंupalakṣaṇaṁОбозначение
चैतद्caitadже это
ध्यानादेःdhyānādeḥсозерцания и прочего.
परांparāṁ«Высшую» —
यतःyataḥот которой
पराparāвысшей
नान्याnānyāиной
कुत्रचिद्kutracidгде-либо
विद्यतेvidyateне имеется, —
तादृशीम्tādṛśīmтаковую.
हृद्hṛd«Сердца
रोगंrogaṁнедуг» —
कामादिकम्kāmādikamжелание и прочее
अपिapiтакже
शीघ्रम्śīghramбыстро
एवevaименно
त्यजतिtyajatiоставляет.
अत्रatraЗдесь,
सामान्यतोऽपिsāmānyato'piи общим образом
परमात्वparamātvaвысшести
सिद्धेsiddheдостигнутой сущей,
तत्रापिtatrāpiи там
परमparamaвысшей
प्रेष्ठpreṣṭhaдорогой,
श्रीśrīшри
राधाrādhāРадхою
संवलितsaṁvalitaпроникнутой
लीलाlīlāигрою
मयmayaполное
तद्tadЕго
भजनंbhajanaṁпочитание
तुtuже
परमतमम्paramatamamнаивысшее
एवेतिevetiименно — так
स्वतःsvataḥсамо собою
सिध्यतिsidhyatiдостигается.
किन्तुkintuНо
रहस्यrahasyaсокровенная
लीलाlīlāигра
तुtuже
पौरुषpauruṣaмужского
विकारवद्vikāravadволнения полными
इन्द्रियैःindriyaiḥчувствами,
पितृpitṛотца,
पुत्रputraсына,
दासdāsaслуги
भावैश्bhāvaiśнастроениями
चcaже
नोपास्याnopāsyāне почитаема,
स्वीयsvīyaсвоего
भावbhāvaнастроения
विरोधात्virodhātпротиворечием.
रहस्यत्वंrahasyatvaṁСокровенность
चcaже
तस्याःtasyāḥеё
क्वचिद्kvacidгде-то
अल्पांशेनalpāṁśenaмалою долей,
क्वचित्kvacitгде-то
तुtuже
सर्वांशेनेतिsarvāṁśenetiвсею долей — так
ज्ञेयम्jñeyamда будет познано.
अनुवाद

Теперь он говорит о высшей особости Его, имеющего своей сутью игры расы и прочего с шримат жёнами Враджа, и в самой Гокуле: «А кто с верою слушал бы или описывал эту забаву Вишну с жёнами Враджа, тот, обретя высшую бхакти к Бхагавану, стойкий, скоро и безотлагательно отбрасывает желание — недуг сердца».\n\nСлогом «же» — и иное. «Или» — то есть либо. Слушал бы или описывал; и это обозначает также созерцание и прочее. «Высшую» — такую, выше которой иной нигде не имеется. «Недуг сердца» — желание и прочее — оставляет быстро. И раз здесь высшесть установлена уже общим образом, то само собою выходит, что и там наивысшее — Его почитание, полное игрою, проникнутой шри Радхою, высшей из дорогих Ему. Но сокровенная игра не почитается ни чувствами, полными мужского волнения, ни настроениями отца, сына, слуги — оттого что это противоречит собственному настроению. А сокровенность её где-то малою долей, где-то всею — так это надо понимать.

संस्करण

f33f417b9dbc · प्रकाशित 21 सित॰ 2026, 12:52:07 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से