षट्सन्दर्भ
Sandarbha Five — Bhakti: How He Is Reached5.315जीव गोस्वामी
933 / 1405
Linux
पन्ने पलटें
षट्सन्दर्भ · 5.315
॥
देवनागरी

तत्रोत्तरं श्रीनारद उवाच—अहो भगवन्निन्दकस्य नरकपातेन भाव्यम् इति वदतस् तव कोऽभिप्रायः? भगवत्पीडाकरत्वाद् वा, तदभावेऽपि सुरापानादिवन् निषिद्धनिन्दाश्रवणाद् वा । तत्र तावद् विमूढैर् जनैर् निन्दादिकं प्राकृतान् तमआदिगुणान् उद्दिश्यैव प्रवर्त्यते । ततः प्रकृतिपर्यन्ताश्रयस्य तत्कृतनिन्दादेर् अप्राकृतगुणविग्रहादौ तस्मिन् प्रवृत्तिर् नास्त्य् एव । न च जीववत् प्रकृतिपर्यन्ते वस्तुजाते भगवदभिमानोऽस्ति । ततश् च तेन तस्य पीडापि नास्त्य् एव । तद् एतद् आह सार्धैस् त्रिभिः— निन्दनस्तवसत्कारन्यक्कारार्थं कलेवरम् । प्रधानपरयो राजन्न् अविवेकेन कल्पितम् ॥ निन्दनं दोषकीर्तनम् । न्यक्कारस् तिरस्कारः । निन्दनस्तुत्यादिज्ञानार्थं प्रधानपुरुषयोरविवेकेन जीवानां कलेवरंकल्पितं रचितम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

tatrottaraṁ śrī-nārada uvāca—aho bhagavan-nindakasya naraka-pātena bhāvyam iti vadatas tava ko'bhiprāyaḥ? bhagavat-pīḍā-karatvād vā, tad-abhāve'pi surā-pānādivan niṣiddha-nindā-śravaṇād vā | tatra tāvad vimūḍhair janair nindādikaṁ prākṛtān tama-ādi-guṇān uddiśyaiva pravartyate | tataḥ prakṛti-paryantāśrayasya tat-kṛta-nindāder aprākṛta-guṇa-vigrahādau tasmin pravṛttir nāsty eva | na ca jīvavat prakṛti-paryante vastu-jāte bhagavad-abhimāno'sti | tataś ca tena tasya pīḍāpi nāsty eva | tad etad āha sārdhais tribhiḥ— nindana-stava-satkāra-nyakkārārthaṁ kalevaram | pradhāna-parayo rājann avivekena kalpitam || nindanaṁ doṣa-kīrtanam | nyak-kāras tiraskāraḥ | nindana-stuty-ādi-jñānārthaṁ pradhāna-puruṣayoravivekena jīvānāṁ kalevaraṁkalpitaṁ racitam ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तत्रोत्तरंtatrottaraṁНа то ответом
श्रीśrīшри
नारदnāradaНарада
उवाचuvācaсказал:
अहोahoо,
भगवन्bhagavanБхагавана
निन्दकस्यnindakasyaпоносителю
नरकnarakaв ад
पातेनpātenaпадением
भाव्यम्bhāvyamдолжно быть —
इतिitiтак
वदतस्vadatasу говорящего
तवtavaу тебя
कोऽभिप्रायःko'bhiprāyaḥкакое намерение?
भगवत्bhagavatБхагавану
पीडाpīḍāболь
करत्वाद्karatvādпричиняемостью
वाvāили,
तद्tadеё
अभावेऽपिabhāve'piпри отсутствии также,
सुराsurāхмельного
पानादिवन्pānādivanпитию и прочему подобно,
निषिद्धniṣiddhaзапрещённого
निन्दाnindāпоношения
श्रवणाद्śravaṇādслышанностью
वाvāили.
तत्रtatraТам
तावद्tāvadпрежде всего
विमूढैर्vimūḍhairобезумевшими
जनैर्janairлюдьми
निन्दादिकंnindādikaṁпоношение и прочее
प्राकृतान्prākṛtānприродные
तमtamaтамаса
आदिādiи прочие
गुणान्guṇānгуны
उद्दिश्यैवuddiśyaivaимея в виду именно
प्रवर्त्यतेpravartyateдвижется.
ततःtataḥОттого
प्रकृतिprakṛtiпракрити
पर्यन्ताश्रयस्यparyantāśrayasyaдо простирающегося прибежища
तत्tatими
कृतkṛtaсотворённого
निन्दादेर्nindāderпоношения и прочего
अप्राकृतaprākṛtaнеприродных
गुणguṇaкачеств,
विग्रहादौvigrahādauоблика и прочего
तस्मिन्tasminв Нём
प्रवृत्तिर्pravṛttirдвижения
नास्त्य्nāstyнет
एवevaименно.
नnaИ не
चcaже,
जीववत्jīvavatдуше подобно,
प्रकृतिprakṛtiпракрити
पर्यन्तेparyanteдо простирающемся
वस्तुvastuвещей
जातेjāteроде
भगवद्bhagavadБхагавана
अभिमानोऽस्तिabhimāno'stiсамомнение есть.
ततश्tataśОттого
चcaже
तेनtenaим
तस्यtasyaЕму
पीडापिpīḍāpiболи также
नास्त्य्nāstyнет
एवevaименно.
तद्tadТо
एतद्etadэто
आहāhaговорит
सार्धैस्sārdhaisс половиною
त्रिभिःtribhiḥтремя:
निन्दनnindana«поношения,
स्तवstavaхвалы,
सत्कारsatkāraпочёта,
न्यक्कारार्थंnyakkārārthaṁунижения ради
कलेवरम्kalevaramтело
प्रधानpradhānaпрадханы
परयोparayoи высшего,
राजन्न्rājannо царь,
अविवेकेनavivekenaнеразличением
कल्पितम्kalpitamустроено».
निन्दनंnindanaṁ«Поношение» —
दोषdoṣaпороков
कीर्तनम्kīrtanamвозглашение.
न्यक्nyak«Унижение» —
कारस्kārasпринижение,
तिरस्कारःtiraskāraḥпренебрежение.
निन्दनnindanaПоношения,
स्तुत्य्stutyхвалы
आदिādiи прочего
ज्ञानार्थंjñānārthaṁпознания ради
प्रधानpradhānaпрадханы
पुरुषयोर्puruṣayorи пуруши
अविवेकेनavivekenaнеразличением
जीवानांjīvānāṁу душ
कलेवरंkalevaraṁтело
कल्पितंkalpitaṁустроено,
रचितम्racitamсложено.
अनुवाद

На это ответом шри Нарада сказал: о, какое же у тебя намерение, когда ты говоришь, что поносителю Бхагавана должно пасть в ад? То ли потому, что он причиняет боль Бхагавану, то ли, даже при её отсутствии, потому, что слышится запрет на поношение, как на питие хмельного и прочее. Но прежде всего: поношение и прочее движимо обезумевшими людьми, и имеет оно в виду именно природные гуны — тамас и прочие. Потому поношение и прочее, сотворённое ими в отношении того, чьё прибежище простирается лишь до пракрити, вовсе не касается Его, чьи качества, облик и прочее неприродны. И у рода вещей, простирающегося до пракрити, нет, как у души, самомнения Бхагавана; а потому им Ему и боли нет. Это он и говорит тремя с половиною стихами: «Ради поношения, хвалы, почёта и унижения устроено, о царь, неразличением прадханы и высшего, тело». «Поношение» — возглашение пороков. «Унижение» — принижение, пренебрежение. Ради познания поношения, хвалы и прочего у душ неразличением прадханы и пуруши устроено, сложено тело.

संस्करण

afd8c2717fbe · प्रकाशित 21 सित॰ 2026, 12:52:07 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से