तथैव स्वभक्तेर् अतिशयित्वं श्रीभगवान् अपि तदनन्तरम् उवाच । तत्र च तादृशान् प्रति शुद्धां स्वभक्तिं हन्त ते कथयिष्यामि इत्यादिचतुर्भिर् उक्त्वा, पुनर् एतादृशान् प्रति च करुणया स्वभजनप्रवर्तनार्थम् अन्यद्विचारितवान् चतुर्भिः । यतः प्रायशो लोकाः स्पर्धादिपराः, कथञ्चिद् अन्तर्मुखत्वेऽपि सर्वान्तर्यामिरूपत्वद्भजनमात्रज्ञानिन इत्य् आलोच्य कृपया तेषां स्पर्धादीन् झटिति दूरीकर्तुं स्वस्मिन्न् एवान्तर्मुखीकर्तुं च विष्टभ्याहम् इदं कृत्स्नम् एकांशेन स्थितो जगत् इत्याद्युक्ततदन्तर्यामिरूपस्वांशस्य भजनस्थाने स्वभजनम् उपदिष्टवान् । यथा— माम् एव सर्वभूतेषु बहिर् अन्तर् अपावृतम् । ईक्षेतात्मनि चात्मानं यथा खम् अमलाशयः ॥ टीका च—अन्तरङ्गां भक्तिम् आह—माम् इति त्रिभिः । सर्वभूतेष्वात्मनि चात्मानम् ईश्वरस्थितं माम् एव ईक्षेत ॥ इत्य् एषा । कथम्भूतम् ईश्वरम्? बहिरन्तःपूर्णम् इत्य् अर्थः । तत् कुतः? अपावृतम् अनावरणम् । तद् अपि कुतः? यथा खम् अनङ्गत्वाद् विभुत्वाच् चेत्य् अर्थः । अत्र माम् एव इति श्रीकृष्णरूपम् एव ईक्षेत, न तु केवलान्तर्यामिरूपम् इत्य् अभिप्रायेणैव अन्तरङ्गां भक्तिम् आह इति व्याख्यातम् ॥
tathaiva sva-bhakter atiśayitvaṁ śrī-bhagavān api tad-anantaram uvāca | tatra ca tādṛśān prati śuddhāṁ sva-bhaktiṁ hanta te kathayiṣyāmi ity-ādi-caturbhir uktvā, punar etādṛśān prati ca karuṇayā sva-bhajana-pravartanārtham anyadvicāritavān caturbhiḥ | yataḥ prāyaśo lokāḥ spardhādi-parāḥ, kathañcid antarmukhatve'pi sarvāntaryāmi-rūpa-tvad-bhajana-mātra-jñānina ity ālocya kṛpayā teṣāṁ spardhādīn jhaṭiti dūrīkartuṁ svasminn evāntar-mukhī-kartuṁ ca viṣṭabhyāham idaṁ kṛtsnam ekāṁśena sthito jagat ity-ādy-ukta-tad-antaryāmi-rūpa-svāṁśasya bhajana-sthāne sva-bhajanam upadiṣṭavān | yathā— mām eva sarva-bhūteṣu bahir antar apāvṛtam | īkṣetātmani cātmānaṁ yathā kham amalāśayaḥ || ṭīkā ca—antaraṅgāṁ bhaktim āha—mām iti tribhiḥ | sarva-bhūteṣvātmani cātmānam īśvara-sthitaṁ mām eva īkṣeta || ity eṣā | kathambhūtam īśvaram? bahir-antaḥpūrṇam ity arthaḥ | tat kutaḥ? apāvṛtam anāvaraṇam | tad api kutaḥ? yathā kham anaṅgatvād vibhutvāc cety arthaḥ | atra mām eva iti śrī-kṛṣṇa-rūpam eva īkṣeta, na tu kevalāntaryāmi-rūpam ity abhiprāyeṇaiva antaraṅgāṁ bhaktim āha iti vyākhyātam ||
Так же и сам шри Бхагаван сразу затем сказал о превосходстве преданности себе. И там, сказав таковым о чистой преданности себе четырьмя стихами «Увы, изреку тебе» и далее, он снова, состраданием, рассудил иное — четырьмя стихами, чтобы подвигнуть к почитанию себя и таких, как эти. Ибо обычно люди заняты соперничеством и прочим, а если как-нибудь и обратились внутрь, то знают лишь почитание тебя в облике всеобщего внутреннего правителя; обдумав это, он из сострадания, чтобы мгновенно удалить их соперничество и прочее и обратить их внутрь к себе самому, преподал почитание себя вместо почитания своей части в облике того внутреннего правителя, о которой сказано «Проникнув, я стою, держа весь этот мир одною частью» и далее. Как: «Пусть зрит именно меня во всех существах — вовне и внутри, непокрытого, — и Атмана в себе, как пространство, имеющий незапятнанное вместилище». И тика: «Внутреннюю преданность он говорит: „меня“ — тремя стихами. Во всех существах и в себе пусть зрит именно меня, Атмана, стоящего Владыкою». Каким ставшего Владыку? Полного вовне и внутри; таков смысл. Отчего? «Непокрытого» — не имеющего покрова. А отчего и это? «Как пространство» — по бестелесности и вездесущести; таков смысл. И здесь «именно меня» — то есть пусть зрит именно облик шри Кришны, а не один лишь облик внутреннего правителя; с этим-то намерением и истолковано «внутреннюю преданность он говорит».
9518bea59ba1 · प्रकाशित 21 सित॰ 2026, 12:52:07 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Замена сделана ради тех, кому мешает соперничество: внутреннего правителя можно знать и остаться при себе, а Его облик занимает место целиком.