अथ गौणेष्व् अयोग्यमुख्यानां सङ्गताव् अपि पूर्वरीत्या रसोल्लासो, यथा— गोप्योऽनुरक्तमनसो भगवत्य् अनन्ते तत्सौहृदस्मितविलोकगिरः स्मरन्त्यः । ग्रस्तेऽहिना प्रियतमे भृशदुःखतप्ताः शून्यं प्रियव्यतिहृतं ददृशुस् त्रिलोकम् ॥ अत्र गौणः करुणरस एव योग्यः । तत्र स्वप्रतीपे सम्भोगाख्य उज्ज्वलस् त्व् अयोग्यः । तथापि तत्र स्मितविलोकादिरूपतत्सङ्गतिः स्मर्यमाणमात्रत्वेन तत्तद्भावाभिव्यञ्जनभङ्ग्या शोकम् उत्कर्षयति । ततो रसोल्लास एवेति ।
atha gauṇeṣv ayogya-mukhyānāṁ saṅgatāv api pūrva-rītyā rasollāso, yathā— gopyo'nurakta-manaso bhagavaty anante tat-sauhṛda-smita-viloka-giraḥ smarantyaḥ | graste'hinā priyatame bhṛśa-duḥkha-taptāḥ śūnyaṁ priya-vyatihṛtaṁ dadṛśus trilokam || atra gauṇaḥ karuṇa-rasa eva yogyaḥ | tatra sva-pratīpe sambhogākhya ujjvalas tv ayogyaḥ | tathāpi tatra smita-vilokādi-rūpa-tat-saṅgatiḥ smaryamāṇa-mātratvena tat-tad-bhāvābhivyañjana-bhaṅgyā śokam utkarṣayati | tato rasollāsa eveti |
Далее, и при сходе главных, непригодных во второстепенных, бывает прежним способом ликование расы, как: «Пастушки, чей ум привязан к Бхагавану Бесконечному, вспоминая его дружеские улыбки, взгляды и речи, когда дражайший был проглочен змеем, палимые сильным страданием, увидели три мира пустыми, лишёнными дорогого». Здесь пригодна именно второстепенная жалостная раса, а противная ей уджджвала, зовущаяся «самбхогою», непригодна. И всё же сход с нею в облике улыбок, взглядов и прочего — поскольку они лишь вспоминаются — оборотом обнаружения тех чувств возвышает скорбь. Оттого здесь именно ликование расы.
49ad8cdca1b3 · प्रकाशित 21 सित॰ 2026, 4:24:47 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Улыбки и взгляды входят в сцену только как воспоминание — и именно поэтому делают горе острее. Присутствуй они наяву, горя бы не было.