कलावैदग्धीकृतम् आह पादन्यासैर् भुजविधुतिभिः इत्यादि । उच्चैर् जगुर् नृत्यमाना रक्तकण्ठ्यो रतिप्रियाः । कृष्णाभिमर्शमुदिता यद् गीतेनेदम् आवृतम् ॥ इदं जगत् । अद्यापि यासां गीतांशा एव जगति प्रचरन्तीत्य् अर्थः । यद् उक्तं सङ्गीतसारे— तावन्त एव रागाः स्युर् यावत्यो जीवजातयः । तेषु षोडशसाहस्री पुरा गोपीकृता वरा ॥ इति । अन्ते च तेषाम् एव विभागश् च तत्र स्वर्गादिषु दर्शित इति । किं च— काचित् समं मुकुन्देन स्वरजातीर् अमिश्रिताः । उन्निन्ये पूजिता तेन प्रीयता साधु साध्व् इति । तद् एव ध्रुवम् उन्निन्ये तस्यै मानं च बह्व् अदात् ॥ स्वराः षड्जादयः सप्त जातयस् तेषु रागोत्पत्तिहेतवः । ता उभयोर् अपि परमप्रवीणत्वात् स्वरान्तरेण जात्यन्तरेण चामिश्रिताः शुद्धा एव उन्निन्ये उत्कर्षेण जगौ । तत्र शक्रशर्वरपरमेष्टिपुरोगानिश्चिततत्त्वगानस्य श्रीमुकुन्दस्यापि सहार्थत्वेनाप्राधान्यं विवक्षितम् । तत्राप्य् उच्छब्देन । अत एव तेन पूजिता । तदैव तालान्तरेण निबद्धं गीतं ध्रुवाख्यं तालविशेषं कृत्वा या ततोऽप्य् उत्कर्षेण जगौ तस्यै पूर्वस्या अप्य् अधिकं मानम् अदात् ।
kalā-vaidagdhīkṛtam āha pāda-nyāsair bhuja-vidhutibhiḥ ity-ādi | uccair jagur nṛtyamānā raktakaṇṭhyo ratipriyāḥ | kṛṣṇābhi-marśamuditā yad gītenedam āvṛtam || idaṁ jagat | adyāpi yāsāṁ gītāṁśā eva jagati pracarantīty arthaḥ | yad uktaṁ saṅgīta-sāre— tāvanta eva rāgāḥ syur yāvatyo jīva-jātayaḥ | teṣu ṣoḍaśa-sāhasrī purā gopī-kṛtā varā || iti | ante ca teṣām eva vibhāgaś ca tatra svargādiṣu darśita iti | kiṁ ca— kācit samaṁ mukundena svarajātīr amiśritāḥ | unninye pūjitā tena prīyatā sādhu sādhv iti | tad eva dhruvam unninye tasyai mānaṁ ca bahv adāt || svarāḥ ṣaḍjādayaḥ sapta jātayas teṣu rāgotpatti-hetavaḥ | tā ubhayor api parama-pravīṇatvāt svarāntareṇa jāty-antareṇa cāmiśritāḥ śuddhā eva unninye utkarṣeṇa jagau | tatra śakra-śarvara-parameṣṭi-purogā-niścita-tattva-gānasya śrī-mukundasyāpi sahārthatvenāprādhānyaṁ vivakṣitam | tatrāpy uc-chabdena | ata eva tena pūjitā | tadaiva tālāntareṇa nibaddhaṁ gītaṁ dhruvākhyaṁ tāla-viśeṣaṁ kṛtvā yā tato'py utkarṣeṇa jagau tasyai pūrvasyā apy adhikaṁ mānam adāt |
Сделанное тонкостью искусств он выражает так: «постановками стоп, взмахами рук» и далее: «Громко пели, пляшущие, сладкогласные, дорогие любви, обрадованные касанием Кришны; их пением покрыт этот мир». «Это» — мир: то есть доли их песен ходят по миру и доныне. Как сказано в «Сангита-саре»: «Раг было бы столько, сколько родов живых существ; и среди них лучшие — те шестнадцать тысяч, что некогда сложили пастушки». А в конце там показано и распределение их по небесам и прочему.\n\nБолее того: «Некая вместе с Мукундою вывела несмешанные звукоряды, и он, обрадованный, почтил её: „Славно, славно“. И то же она вывела в дхруве, и он воздал ей великий почёт». Звуки — шаджа и прочие, семь; лады в них — причины рождения раг. Их, по высшему искусству обоих, она вывела чистыми, не смешав ни с иным звуком, ни с иным ладом, — пропела превосходно. При этом словом «вместе» и словом «уч» имеется в виду, что и пение шри Мукунды, сути которого не решили Шакра, Шарва, Парамештхин и прочие, здесь не главное. Оттого он её и почтил. И тогда же той, что, положив то же пение на иной такт — особый вид такта, зовущийся дхрувою, — пропела ещё превосходнее, он воздал почёт больший, чем первой.
8f27605a3db5 · प्रकाशित 21 सित॰ 2026, 4:24:47 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Пение здесь состязание, и судит он. Побеждает та, что усложнила рисунок, — и это отмечено особо.\n\nА его собственное пение в этой сцене поставлено на второе место одним служебным словом: «вместе».