षट्सन्दर्भ
Sandarbha Six — Prīti: Love as the Goal6.389जीव गोस्वामी
1372 / 1405
Linux
पन्ने पलटें
षट्सन्दर्भ · 6.389
॥
देवनागरी

अथ प्रवासः । नानाविधश् चैष तदनन्तरसङ्गश् च श्रीव्रजदेवीरेवाधिकृत्योदाहरणीयः । सङ्गत्यर्थं तत्र प्रवासलक्षणम्— पूर्वसङ्गतयोर् यूनोर् भवेद् देशान्तरादिभिः । व्यवधानं तु यत् प्राज्ञैः स प्रवास इतीर्यते ॥ तज्जन्यविप्रलम्भोऽयं प्रवासत्वेन कथ्यते । इत्य् अर्थः । अत्र— चिन्ता प्रजागरोद्वेगौ तानवं मलिनाङ्गता । प्रलापो व्याधिर् उन्मादो मोहो मृत्युर् दशा दश ॥ अयं च किञ्चित् दूरगमनमयः सुदूरगमनमयश् च । तत्र पूर्वोऽपि द्विविधः । एकलीलागतः लीलापरम्परान्तरालगतश् च । पूर्वो यथा— अन्तर्हिते भगवति सहसैव व्रजाङ्गनाः । अतप्यंस् तम् अचक्षाणाः करिण्य इव यूथपम् ॥ इत्यादि ।

लिप्यंतरण (IAST)

atha pravāsaḥ | nānā-vidhaś caiṣa tad-anantara-saṅgaś ca śrī-vraja-devī-revādhikṛtyodāharaṇīyaḥ | saṅgaty-arthaṁ tatra pravāsa-lakṣaṇam— pūrva-saṅgatayor yūnor bhaved deśāntarādibhiḥ | vyavadhānaṁ tu yat prājñaiḥ sa pravāsa itīryate || taj-janya-vipralambho'yaṁ pravāsatvena kathyate | ity arthaḥ | atra— cintā prajāgarodvegau tānavaṁ malināṅgatā | pralāpo vyādhir unmādo moho mṛtyur daśā daśa || ayaṁ ca kiñcit dūra-gamana-mayaḥ sudūra-gamana-mayaś ca | tatra pūrvo'pi dvividhaḥ | eka-līlā-gataḥ līlā-paramparāntarāla-gataś ca | pūrvo yathā— antarhite bhagavati sahasaiva vrajāṅganāḥ | atapyaṁs tam acakṣāṇāḥ kariṇya iva yūthapam || ity-ādi |

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अथathaТеперь —
प्रवासःpravāsaḥправаса.
नानाnānāРазно-
विधश्vidhaśвидна
चैषcaiṣaже она,
तद्tadей
अनन्तरanantaraвослед
सङ्गश्saṅgaśвстреча
चcaже, —
श्रीśrīшри
व्रजvrajaВраджа
देवीdevīбогинь
रेवाधिकृत्योदाहरणीयःrevādhikṛtyodāharaṇīyaḥже имея в виду, да будет приведена.
सङ्गत्य्saṅgatyсвязности
अर्थंarthaṁради
तत्रtatraтам
प्रवासpravāsaправасы
लक्षणम्lakṣaṇamпризнак:
पूर्वpūrva«прежде
सङ्गतयोर्saṅgatayorсошедшихся
यूनोर्yūnorдвоих юных
भवेद्bhavedбывает
देशान्तरादिभिःdeśāntarādibhiḥиною страною и прочим
व्यवधानंvyavadhānaṁразделение
तुtuже
यत्yatкоторое, —
प्राज्ञैःprājñaiḥмудрыми
सsaоно
प्रवासpravāsa«праваса», так
इतीर्यतेitīryateименуется».
तज्tajЕю
जन्यjanyaрождаемая
विप्रलम्भोऽयंvipralambho'yaṁвипраламбха эта
प्रवासत्वेनpravāsatvenaправасою
कथ्यतेkathyateзовётся, —
इत्य्ityтаков
अर्थःarthaḥсмысл.
अत्रatraЗдесь:
चिन्ताcintā«тревога,
प्रजागरोद्वेगौprajāgarodvegauбессонница, смятение,
तानवंtānavaṁхудоба,
मलिनाङ्गताmalināṅgatāтела нечистота,
प्रलापोpralāpoбред,
व्याधिर्vyādhirболезнь,
उन्मादोunmādoбезумие,
मोहोmohoпомрачение,
मृत्युर्mṛtyurсмерть —
दशाdaśāсостояний
दशdaśaдесять».
अयंayaṁОна
चcaже —
किञ्चित्kiñcitнесколько
दूरdūraдалёкого
गमनgamanaухода
मयःmayaḥисполненная
सुदूरsudūraи весьма далёкого
गमनgamanaухода
मयश्mayaśисполненная
चcaже.
तत्रtatraИз них
पूर्वोऽपिpūrvo'piпервая также
द्विविधःdvividhaḥдвояка:
एकekaодной
लीलाlīlāлилы
गतःgataḥкасающаяся
लीलाlīlāлил
परम्परान्तरालparamparāntarālaчереды промежутка
गतश्gataśкасающаяся
चcaже.
पूर्वोpūrvoПервая
यथाyathāтакова:
अन्तर्हितेantarhite«при сокрывшемся
भगवतिbhagavatiБхагаване
सहसैवsahasaivaвнезапно же
व्रजाङ्गनाःvrajāṅganāḥВраджа жёны
अतप्यंस्atapyaṁsзапылали,
तम्tamего
अचक्षाणाःacakṣāṇāḥне видя,
करिण्यkariṇyaслонихи
इवivaсловно
यूथपम्yūthapamвожака»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее.
अनुवाद

Теперь — праваса. Она разновидна, как и встреча вслед за нею, и приводить её надлежит, имея в виду Шри-Враджа-богинь. Ради связности вот её признак: «Разделение, которое бывает у прежде сошедшихся двоих юных из-за иной страны и прочего, мудрые именуют правасою». То есть: випраламбха, ею рождаемая, зовётся правасою.\n\nЗдесь: «тревога, бессонница, смятение, худоба, нечистота тела, бред, болезнь, безумие, помрачение, смерть — десять состояний». И бывает она от ухода не слишком далёкого и от ухода весьма далёкого. Первая же, в свой черёд, двояка: касающаяся одной лилы и касающаяся промежутка в череде лил. Первая такова: «когда Бхагаван внезапно сокрылся, жёны Враджа запылали, не видя его, как слонихи — вожака» и далее.

संस्करण

6be72ab9cc59 · प्रकाशित 21 सित॰ 2026, 4:24:47 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से