तदनन्तरम् अपि पुनर् वियोगात्मको यथा— ततः कामैः पूर्यमाणः सव्रजः सहबान्धवः । परार्ध्याभरणक्षौमनानानर्घ्यपरिच्छदैः ॥ वसुदेवोग्रसेनाभ्यां कृष्णोद्धवबलादिभिः । दत्तम् आदाय पारिबर्हं यापितो यदुभिर् ययौ ॥ नन्दो गोपाश् च गोप्यश् च गोविन्दचरणाम्बुजे । मनः क्षिप्तं पुनर् हर्तुम् अनीशा मथुरां ययुः ॥ कामैः श्रीकृष्णव्रजागमनादिरूपैर् अभिलाषैर् निभृतं श्रीकृष्णेन पूर्यमाणः, तदङ्गीकारेण सन्तोष्यमाण इत्य् अर्थः । श्रीरामव्रजागमने तान् उद्दिश्य कृष्णे कमलपत्राक्षे सन्न्यस्ताखिलराधसः इति श्रीशुकोक्तेः । तत्रैव कृष्णे कृष्णप्राप्त्यर्थं कमलपत्राक्षे सन्न्यस्ताखिलराधसस् त्यक्तसर्वविषया इति टीकोक्तिः । ततः श्रीवसुदेवादिभिः कर्तृभिः परार्ध्याभरणादिभिः कृत्वा दत्तं यत् पारिबर्हं तत् तेषां प्रीतिमयत्वेनैव आदाय इत्य् अर्थः । यापितो महता सैन्येन प्रस्थापितः । तदनन्तरं तेषां पुनर् अत्यन्तप्रेमावेशं वर्णयति–नन्द इत्यादि । माथुराम् इति तत्रैव तेन रूपेणैव केवलस्वसम्भन्धितया तेषां श्रीकृष्णप्राप्त्याग्रहो दर्शितः । एतदनन्तरं यर्ह्य् अम्बुजाक्षापससार भो भवान् कुरून् मधून् वाथ सुहृद्दिदृक्षया इति श्रीद्वारकाप्रजावाक्यानुसारेण श्रीकृष्णसन्दर्भोत्थापितपाद्मगद्यानुसारेण च नित्यैव तुष्टिर् अवगन्तव्या । इति वात्सल्याख्यो रसः ॥
tad-anantaram api punar viyogātmako yathā— tataḥ kāmaiḥ pūryamāṇaḥ sa-vrajaḥ saha-bāndhavaḥ | parārdhyābharaṇa-kṣauma-nānānarghya-paricchadaiḥ || vasudevograsenābhyāṁ kṛṣṇoddhava-balādibhiḥ | dattam ādāya pāribarhaṁ yāpito yadubhir yayau || nando gopāś ca gopyaś ca govinda-caraṇāmbuje | manaḥ kṣiptaṁ punar hartum anīśā mathurāṁ yayuḥ || kāmaiḥ śrī-kṛṣṇa-vrajāgamanādi-rūpair abhilāṣair nibhṛtaṁ śrī-kṛṣṇena pūryamāṇaḥ, tad-aṅgīkāreṇa santoṣyamāṇa ity arthaḥ | śrī-rāma-vrajāgamane tān uddiśya kṛṣṇe kamala-patrākṣe sannyastākhila-rādhasaḥ iti śrī-śukokteḥ | tatraiva kṛṣṇe kṛṣṇa-prāpty-arthaṁ kamala-patrākṣe sannyastākhila-rādhasas tyakta-sarva-viṣayā iti ṭīkoktiḥ | tataḥ śrī-vasudevādibhiḥ kartṛbhiḥ parārdhyābharaṇādibhiḥ kṛtvā dattaṁ yat pāribarhaṁ tat teṣāṁ prītimayatvenaiva ādāya ity arthaḥ | yāpito mahatā sainyena prasthāpitaḥ | tad-anantaraṁ teṣāṁ punar atyanta-premāveśaṁ varṇayati–nanda ity-ādi | māthurām iti tatraiva tena rūpeṇaiva kevala-sva-sambhandhitayā teṣāṁ śrī-kṛṣṇa-prāpty-āgraho darśitaḥ | etad-anantaraṁ yarhy ambujākṣāpasasāra bho bhavān kurūn madhūn vātha suhṛd-didṛkṣayā iti śrī-dvārakā-prajā-vākyānusāreṇa śrī-kṛṣṇa-sandarbhotthāpita-pādma-gadyānusāreṇa ca nityaiva tuṣṭir avagantavyā | iti vātsalyākhyo rasaḥ ||
И вслед за тем вновь — природы разлуки: «Затем, исполняемый желанным, вместе с Враджем и родичами, приняв подношение, данное Васудевою и Уграсеною, Кришною, Уддхавою, Балою и прочими — драгоценнейшие украшения, шелка и разные бесценные уборы, — провожаемый Ядавами, он уехал. А Нанда, пастухи и пастушки, не в силах забрать назад ум, брошенный в лотосные стопы Говинды, пошли в Матхуру».\n\n«Исполняемый желанным» — то есть втайне исполняемый шри Кришною в том, чего он желал: прихода шри Кришны во Врадж и прочего, — то есть удовлетворяемый его согласием. Ибо о них, при приходе шри Рамы во Врадж, сказано шри Шукою: «в Кришне, чьи очи — лепестки лотоса, сложившие всё своё достояние». И там же толкование: «в Кришне» — ради обретения Кришны; «сложившие всё достояние» — оставившие все предметы.\n\nЗатем: подношение, сделанное и данное шри Васудевою и прочими из драгоценнейших украшений и прочего, он принял, — приняв лишь по полноте их любви. «Провожаемый» — отправленный с великим войском. Вслед за тем он вновь описывает крайнюю их погружённость в прему: «Нанда» и далее. А «в Матхуру» показывает их настояние обрести шри Кришну там же и в том же облике, по одной лишь своей связи с ним. Далее же, по речению подданных шри Двараки «когда лотосоокий удалился — о, ты к Куру или к Мадху, желая видеть друзей» и по прозе «Падма-пураны», приведённой в «Кришна-сандарбхе», да разумеется утешение вечное. Такова раса, зовущаяся ватсалою.
8ae4693d83e3 · प्रकाशित 21 सित॰ 2026, 4:24:47 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Дары приняты не ради даров: сказано прямо, что взяты они по любви дающих. Отказ здесь обидел бы больше, чем принятие.\n\nИ идут они не в Матхуру вообще, а за ним — туда, где он и таким, каким был у них.