Ṣaṭ-sandarbha
Sandarbha Five — Bhakti: How He Is Reached5.153.1Jīva Gosvāmī
758 / 1405
Linux
Pasar páginas
Ṣaṭ-sandarbha · 5.153.1
॥
Devanāgarī

अस्तु तावत् शुद्धभक्त्याभासस्य वार्ता । अपराधत्वेन दृश्यमानोऽप्य् असौ महाप्रभावो दृश्यते । यथा विष्णुधर्मे भगवन्मन्त्रेण कृतनिजरक्षं विप्रं प्रति राक्षसवाक्यं— त्वाम् अत्तुम् आगतः क्षिप्तो रक्षया कृतया त्वया । तत्संस्पर्शाच् च मे ब्रह्मन् साध्व् एतन् मनसि स्थितम् ॥ का सा रक्षा न तां वेद्मि वेद्मि नास्याः परायणम् । किन्त्व् अस्याः सङ्गमासाद्य निर्वेदं प्रापितः परम् ॥ इति । यथा वा, विष्णुधर्माद्युदाहृतायाः श्रीभगवद्गृहदीपतैलं पिबन्त्याः कस्याश्चिन् मूषिकाया दैवतो मुखोद्धृतवर्तौ दीपे समुज्ज्वलिते सति मुखदाहेन मरणात् राज्ञीत्वं प्राप्य दीपदानादिलक्षणभक्तिनिष्ठाप्राप्तिर् अन्ते परमपदप्राप्तिश् च । यथा च ब्रह्माण्डपुराणे जन्माष्टमीमाहात्म्ये कृतजन्माष्टमीकाया दास्या दुःसङ्गेनापि कस्यचित् तत्फलप्राप्तिः । तथा च बृहन्नारदीये तादृशदुष्टकार्यार्थम् अपि भगवन्मन्दिरं मार्जयित्वा कश्चिद् उत्तमां गतिम् अवाप । न त्व् ईदृशत्वं ब्रह्मज्ञानस्यापि । यथोक्तं ब्रह्मवैवर्ते— विषयस्नेहसंयुक्तो ब्रह्माहम् इति यो वदेत् । गर्भवाससहस्रेषु पच्यते पापकृन् नरः ॥ इति । अथ श्रीभगवद्वशीकारितायाम् अपि सकृद् अल्पप्रयासात्मिकाया अपि भक्तेः कारणता दृश्यते । यथा ब्रह्मपुराणे श्रीशिववाक्यम्— दृष्टः पश्येद् अहरहः संश्रितः प्रतिसंश्रयेत् । अर्चितश् चार्चयेन् नित्यं स देवो द्विजपुङ्गवाः ॥ इति । यथा च श्रीविष्णुधर्मे श्रीनारदवाक्यम्— तुलसीदलमात्रेण जलस्य चुलुकेन च । विक्रीणीते स्वम् आत्मानं भक्तेभ्यो भक्तवत्सलः ॥ इति । तद् ईदृशं माहात्म्यवृन्दं न प्रशंसामात्रम् अजामिलादौ प्रसिद्धत्वात् । दर्शिताश् च न्यायाः श्रीभगवन्नामकौमुद्यादौ । तथैव नाम्न्य् अर्थवादकल्पनायां दोषोऽपि श्रूयते, तथार्थवादो हरिनाम्नि इति हि पाद्मे नामापराधगणने । अर्थवादं हरेर् नाम्नि सम्भावयति यो नरः । स पापिष्ठो मनुष्याणां निरये पतति स्फुटम् ॥ इति कात्यायनसंहितायाम् । मन्नामकीर्तनफलं विविधं निशम्य न श्रद्दधाति मनुते यद् उतार्थवादम् । यो मानुषस् तम् इह दुःखचये क्षिपामि संसारघोरविविधार्तिनिपीडिताङ्गम् ॥ इति ब्रह्मसंहितायां बोधायनं प्रति श्रीपरमेश्वरोक्तौ । ततोऽन्तर्भूतनामानुसन्धानेष्व् अन्येषु तद्भजनेषु च सुतराम् एवार्थवादे दोषोऽवगम्यते । तद् एवं यथार्थ एव तन्माहात्म्ये सत्य् अपि यत्र सम्प्रति तद्भजने फलोदयो न दृश्यते, कुत्रचिच् छास्त्रे च पुरातनानाम् अप्य् अन्यथा श्रूयते तत्र नामार्थवादकल्पनावैष्णवानादरादयो दुरन्ता अपराधा एव प्रतिबन्धकारणं वक्तव्यम् । अत एवोक्तं श्रीशौनकेन—

Transliteración (IAST)

astu tāvat śuddha-bhakty-ābhāsasya vārtā | aparādhatvena dṛśyamāno'py asau mahā-prabhāvo dṛśyate | yathā viṣṇu-dharme bhagavan-mantreṇa kṛta-nija-rakṣaṁ vipraṁ prati rākṣasa-vākyaṁ— tvām attum āgataḥ kṣipto rakṣayā kṛtayā tvayā | tat-saṁsparśāc ca me brahman sādhv etan manasi sthitam || kā sā rakṣā na tāṁ vedmi vedmi nāsyāḥ parāyaṇam | kintv asyāḥ saṅgamāsādya nirvedaṁ prāpitaḥ param || iti | yathā vā, viṣṇu-dharmādy-udāhṛtāyāḥ śrī-bhagavad-gṛha-dīpa-tailaṁ pibantyāḥ kasyāścin mūṣikāyā daivato mukhoddhṛta-vartau dīpe samujjvalite sati mukha-dāhena maraṇāt rājñītvaṁ prāpya dīpa-dānādi-lakṣaṇa-bhakti-niṣṭhā-prāptir ante parama-pada-prāptiś ca | yathā ca brahmāṇḍa-purāṇe janmāṣṭamī-māhātmye kṛta-janmāṣṭamīkāyā dāsyā duḥsaṅgenāpi kasyacit tat-phala-prāptiḥ | tathā ca bṛhan-nāradīye tādṛśa-duṣṭa-kāryārtham api bhagavan-mandiraṁ mārjayitvā kaścid uttamāṁ gatim avāpa | na tv īdṛśatvaṁ brahma-jñānasyāpi | yathoktaṁ brahma-vaivarte— viṣaya-sneha-saṁyukto brahmāham iti yo vadet | garbha-vāsa-sahasreṣu pacyate pāpakṛn naraḥ || iti | atha śrī-bhagavad-vaśīkāritāyām api sakṛd alpa-prayāsātmikāyā api bhakteḥ kāraṇatā dṛśyate | yathā brahma-purāṇe śrī-śiva-vākyam— dṛṣṭaḥ paśyed aharahaḥ saṁśritaḥ pratisaṁśrayet | arcitaś cārcayen nityaṁ sa devo dvija-puṅgavāḥ || iti | yathā ca śrī-viṣṇu-dharme śrī-nārada-vākyam— tulasī-dala-mātreṇa jalasya culukena ca | vikrīṇīte svam ātmānaṁ bhaktebhyo bhakta-vatsalaḥ || iti | tad īdṛśaṁ māhātmya-vṛndaṁ na praśaṁsā-mātram ajāmilādau prasiddhatvāt | darśitāś ca nyāyāḥ śrī-bhagavan-nāma-kaumudy-ādau | tathaiva nāmny arthavāda-kalpanāyāṁ doṣo'pi śrūyate, tathārtha-vādo hari-nāmni iti hi pādme nāmāparādha-gaṇane | artha-vādaṁ harer nāmni sambhāvayati yo naraḥ | sa pāpiṣṭho manuṣyāṇāṁ niraye patati sphuṭam || iti kātyāyana-saṁhitāyām | man-nāma-kīrtana-phalaṁ vividhaṁ niśamya na śraddadhāti manute yad utārtha-vādam | yo mānuṣas tam iha duḥkha-caye kṣipāmi saṁsāra-ghora-vividhārti-nipīḍitāṅgam || iti brahma-saṁhitāyāṁ bodhāyanaṁ prati śrī-parameśvaroktau | tato'ntarbhūta-nāmānusandhāneṣv anyeṣu tad-bhajaneṣu ca sutarām evārtha-vāde doṣo'vagamyate | tad evaṁ yathārtha eva tan-māhātmye saty api yatra samprati tad-bhajane phalodayo na dṛśyate, kutracic chāstre ca purātanānām apy anyathā śrūyate tatra nāmārtha-vāda-kalpanā-vaiṣṇavānādarādayo durantā aparādhā eva pratibandha-kāraṇaṁ vaktavyam | ata evoktaṁ śrī-śaunakena—

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
अस्तुastuПусть будет
तावत्tāvatпока
शुद्धśuddhaчистой
भक्त्य्bhaktyпреданности
आभासस्यābhāsasyaподобия
वार्ताvārtāречь.
अपराधत्वेनaparādhatvenaОскорблением
दृश्यमानोऽप्य्dṛśyamāno'pyвидимое хотя,
असौasauоно
महाmahāвеликою
प्रभावोprabhāvoсилою
दृश्यतेdṛśyateвидится.
यथाyathāКак
विष्णुviṣṇuв Вишну-
धर्मेdharmeдхарме,
भगवन्bhagavanБхагавана
मन्त्रेणmantreṇaмантрою
कृतkṛtaсделавшему
निजnijaсвою
रक्षंrakṣaṁзащиту
विप्रंvipraṁвипре
प्रतिpratiк
राक्षसrākṣasaракшаса
वाक्यंvākyaṁречение:
त्वाम्tvām«тебя
अत्तुम्attumсъесть
आगतःāgataḥпришедший,
क्षिप्तोkṣiptoотброшен
रक्षयाrakṣayāзащитою,
कृतयाkṛtayāсделанною
त्वयाtvayāтобою;
तत्tatеё
संस्पर्शाच्saṁsparśācприкосновением
चcaже
मेmeу меня,
ब्रह्मन्brahmanо брахман,
साध्व्sādhvблагое
एतन्etanэто
मनसिmanasiв уме
स्थितम्sthitamустановилось.
काkāКакова
साsāта
रक्षाrakṣāзащита —
नnaне
तांtāṁеё
वेद्मिvedmiведаю,
वेद्मिvedmiведаю
नास्याःnāsyāḥне её
परायणम्parāyaṇamприбежища;
किन्त्व्kintvно
अस्याःasyāḥеё
सङ्गमासाद्यsaṅgamāsādyaобщение обретя,
निर्वेदंnirvedaṁотрешённости
प्रापितःprāpitaḥприведён
परम्paramк высшей»
इतिitiтак.
यथाyathāКак
वाvāили:
विष्णुviṣṇuВишну-
धर्माद्य्dharmādyдхармою и прочими
उदाहृतायाःudāhṛtāyāḥприведённой
श्रीśrīшри
भगवद्bhagavadБхагавана
गृहgṛhaдома
दीपdīpaсветильника
तैलंtailaṁмасло
पिबन्त्याःpibantyāḥпившей
कस्याश्चिन्kasyāścinнекоей
मूषिकायाmūṣikāyāмыши, —
दैवतोdaivatoпо судьбе
मुखोद्धृतmukhoddhṛtaртом вытянутым
वर्तौvartauпри фитиле
दीपेdīpeсветильник
समुज्ज्वलितेsamujjvaliteразгоревшимся
सतिsatiстав,
मुखmukhaрта
दाहेनdāhenaожогом
मरणात्maraṇātот смерти
राज्ञीत्वंrājñītvaṁцарицею бытие
प्राप्यprāpyaобретя,
दीपdīpaсветильника
दानादिdānādiдаяния и прочего
लक्षणlakṣaṇaпризнак имеющей
भक्तिbhaktiпреданности
निष्ठाniṣṭhāтвёрдости
प्राप्तिर्prāptirобретение,
अन्तेanteв конце
परमparamaвысшего
पदpadaместа
प्राप्तिश्prāptiśобретение
चcaже.
यथाyathāКак
चcaже
ब्रह्माण्डbrahmāṇḍaв Брахманда-
पुराणेpurāṇeпуране,
जन्माष्टमीjanmāṣṭamīджанмаштами
माहात्म्येmāhātmyeв величии, —
कृतkṛtaсовершившей
जन्माष्टमीकायाjanmāṣṭamīkāyāджанмаштами
दास्याdāsyāслужанки
दुःसङ्गेनापिduḥsaṅgenāpiдурным общением даже
कस्यचित्kasyacitнекоего
तत्tatтого
फलphalaплода
प्राप्तिःprāptiḥобретение.
तथाtathāТак
चcaже
बृहन्bṛhanв большой
नारदीयेnāradīyeНарадии:
तादृशtādṛśaтакого
दुष्टduṣṭaдурного
कार्यार्थम्kāryārthamдела ради
अपिapiдаже
भगवन्bhagavanБхагавана
मन्दिरंmandiraṁхрам
मार्जयित्वाmārjayitvāподметя,
कश्चिद्kaścidнекто
उत्तमांuttamāṁвысший
गतिम्gatimпуть
अवापavāpaобрёл.
नnaНе
त्व्tvже
ईदृशत्वंīdṛśatvaṁтаковость
ब्रह्मbrahmaБрахмана
ज्ञानस्यापिjñānasyāpiзнания также.
यथोक्तंyathoktaṁКак сказано
ब्रह्मbrahmaв Брахма-
वैवर्तेvaivarteвайварте:
विषयviṣayaк предметам
स्नेहsnehaпривязанностью
संयुक्तोsaṁyuktoнаделённый,
ब्रह्माहम्brahmāham«Брахман я» —
इतिitiтак —
योyoкоторый
वदेत्vadetсказал бы, —
गर्भgarbhaво чреве
वासvāsaжительств
सहस्रेषुsahasreṣuв тысячах
पच्यतेpacyateварится
पापकृन्pāpakṛnгрех творящий
नरःnaraḥчеловек»
इतिitiтак.
अथathaЗатем
श्रीśrīшри
भगवद्bhagavadБхагавана
वशीकारितायाम्vaśīkāritāyāmпокорении при
अपिapiтакже
सकृद्sakṛdоднажды
अल्पalpaмалым
प्रयासात्मिकायाprayāsātmikāyāусилием сущей
अपिapiтакже
भक्तेःbhakteḥпреданности
कारणताkāraṇatāпричинность
दृश्यतेdṛśyateвидится.
यथाyathāКак
ब्रह्मbrahmaв Брахма-
पुराणेpurāṇeпуране
श्रीśrīшри
शिवśivaШивы
वाक्यम्vākyamречение:
दृष्टःdṛṣṭaḥ«увиденный
पश्येद्paśyedсмотрит
अहरहःaharahaḥизо дня в день,
संश्रितःsaṁśritaḥпринятый прибежищем
प्रतिसंश्रयेत्pratisaṁśrayetсам принимает прибежищем,
अर्चितश्arcitaśпочтённый
चार्चयेन्cārcayenи почитает
नित्यंnityaṁвсегда —
सsaтот
देवोdevoбог,
द्विजdvijaдваждырождённых
पुङ्गवाःpuṅgavāḥбыки»
इतिitiтак.
यथाyathāКак
चcaже
श्रीśrīв шри
विष्णुviṣṇuВишну-
धर्मेdharmeдхарме
श्रीśrīшри
नारदnāradaНарады
वाक्यम्vākyamречение:
तुलसीtulasīтуласи
दलdalaлистком
मात्रेणmātreṇaодним,
जलस्यjalasyaводы
चुलुकेनculukenaпригоршнею
चcaже
विक्रीणीतेvikrīṇīteпродаёт
स्वम्svamсебя
आत्मानंātmānaṁсамого
भक्तेभ्योbhaktebhyoпреданным
भक्तbhaktaк преданным
वत्सलःvatsalaḥласковый»
इतिitiтак.
तद्tadТо
ईदृशंīdṛśaṁтакое
माहात्म्यmāhātmyaвеличия
वृन्दंvṛndaṁмножество —
नnaне
प्रशंसाpraśaṁsāпохвала
मात्रम्mātramодна,
अजामिलादौajāmilādauу Аджамилы и прочих
प्रसिद्धत्वात्prasiddhatvātизвестностью.
दर्शिताश्darśitāśПоказаны
चcaже
न्यायाःnyāyāḥдоводы
श्रीśrīв шри
भगवन्bhagavanБхагавана
नामnāmaимени
कौमुद्य्kaumudy«Каумуди»
आदौādauи прочих.
तथैवtathaivaТак же именно
नाम्न्य्nāmnyоб имени
अर्थवादarthavādaвосхваления
कल्पनायांkalpanāyāṁпри измышлении
दोषोऽपिdoṣo'piизъян также
श्रूयतेśrūyateслышится:
तथार्थtathārtha«и восхваления
वादोvādoречь
हरिhariоб Хари
नाम्निnāmniимени»
इतिitiтак
हिhiведь
पाद्मेpādmeв Падме,
नामापराधnāmāparādhaимени оскорблений
गणनेgaṇaneпри перечислении.
अर्थarthaВосхваления
वादंvādaṁречью
हरेर्harerХари
नाम्निnāmniоб имени
सम्भावयतिsambhāvayatiпочитает
योyoкоторый
नरःnaraḥчеловек, —
सsaтот
पापिष्ठोpāpiṣṭhoгрешнейший
मनुष्याणांmanuṣyāṇāṁиз людей
निरयेnirayeв ад
पततिpatatiпадает
स्फुटम्sphuṭamявно»
इतिitiтак
कात्यायनkātyāyanaв Катьяяна-
संहितायाम्saṁhitāyāmсамхите.
मन्man«Моего
नामnāmaимени
कीर्तनkīrtanaвоспевания
फलंphalaṁплод
विविधंvividhaṁмногообразный
निशम्यniśamyaуслышав,
नnaне
श्रद्दधातिśraddadhātiверит,
मनुतेmanuteсчитает
यद्yadчто
उतार्थutārthaи восхваления
वादम्vādamречью, —
योyoкоторый
मानुषस्mānuṣasчеловек, —
तम्tamтого
इहihaздесь
दुःखduḥkhaстраданий
चयेcayeв груду
क्षिपामिkṣipāmiбросаю,
संसारsaṁsāraсамсары
घोरghoraстрашными,
विविधार्तिvividhārtiмногообразными муками
निपीडिताङ्गम्nipīḍitāṅgamистерзанное тело имеющего»
इतिitiтак —
ब्रह्मbrahmaв Брахма-
संहितायांsaṁhitāyāṁсамхите,
बोधायनंbodhāyanaṁБодхаяне
प्रतिpratiк
श्रीśrīшри
परमेश्वरोक्तौparameśvaroktauвысшего Владыки в речении.
ततोऽन्तर्भूतtato'ntarbhūtaОттого внутрь вошедшего
नामानुसन्धानेष्व्nāmānusandhāneṣvимени памятований при
अन्येषुanyeṣuиных
तद्tadего
भजनेषुbhajaneṣuпочитаниях
चcaже
सुतराम्sutarāmтем более
एवार्थevārthaименно восхваления
वादेvādeречи
दोषोऽवगम्यतेdoṣo'vagamyateизъян постигается.
तद्tadТо
एवंevaṁтак:
यथार्थyathārthaистинным
एवevaименно
तन्tanего
माहात्म्येmāhātmyeвеличии при
सत्य्satyсущем
अपिapiтакже, —
यत्रyatraгде
सम्प्रतिsampratiныне
तद्tadего
भजनेbhajaneпри почитании
फलोदयोphalodayoплода восход
नnaне
दृश्यतेdṛśyateвидится,
कुत्रचिच्kutracicгде-либо
छास्त्रेchāstreв шастре
चcaже
पुरातनानाम्purātanānāmо древних
अप्य्apyтакже
अन्यथाanyathāиначе
श्रूयतेśrūyateслышится, —
तत्रtatraтам
नामार्थnāmārthaимени восхваления
वादvādaречи
कल्पनाkalpanāизмышление,
वैष्णवानादरादयोvaiṣṇavānādarādayoвайшнавов небрежение и прочие
दुरन्ताdurantāнеодолимые
अपराधाaparādhāоскорбления
एवevaименно
प्रतिबन्धpratibandhaпрепятствия
कारणंkāraṇaṁпричиною
वक्तव्यम्vaktavyamдолжны быть названы.
अतataОттого
एवोक्तंevoktaṁименно сказано
श्रीśrīшри
शौनकेनśaunakenaШаунакою:
Traducción

Пусть пока речь будет о подобии чистой преданности. Даже там, где оно видится оскорблением, видна великая его сила. Как в Вишну-дхарме речение ракшаса к випре, оградившему себя мантрой Бхагавана: «Я пришёл тебя съесть — и отброшен защитою, тобою сотворённой; и от прикосновения к ней, о брахман, в уме моём установилось благое. Какова та защита — не ведаю, и прибежища её не ведаю; но, соприкоснувшись с нею, я приведён к высшей отрешённости».

Или как у некоей мыши, о которой говорят Вишну-дхарма и прочие: она пила масло из светильника в доме шри Бхагавана, и по судьбе, когда вытянутый её ртом фитиль разгорелся, она умерла от ожога — и, став царицею, обрела твёрдость в преданности, отличаемой подношением светильников и прочим, а в конце — высшее место. Как и в Брахманда-пуране, в величии джанмаштами: служанка, совершившая джанмаштами, обрела тот плод — хотя и через чьё-то дурное общение. Так же и в большой Нарадии: некто, подметя храм Бхагавана — хотя и ради дурного дела, — обрёл высший путь. А у знания Брахмана такого нет; как сказано в Брахма-вайварте: «Кто, наделённый привязанностью к предметам, скажет „я Брахман“, — тот творящий грех человек варится в тысячах жительств во чреве».

Далее, видно, что и преданность, совершённая однажды и малым усилием, бывает причиною покорения шри Бхагавана. Как в Брахма-пуране речение шри Шивы: «Увиденный — смотрит изо дня в день; принятый прибежищем — сам принимает прибежищем; почтённый — всегда почитает: таков этот бог, о быки среди дваждырождённых». И как в шри Вишну-дхарме речение шри Нарады: «За один листок туласи и пригоршню воды продаёт себя самого преданным ласковый к преданным».

И всё это множество величия — не одна похвала, ибо на Аджамиле и прочих оно известно; доводы показаны в шри «Каумуди имени Бхагавана» и прочих. Так же слышно и об изъяне в том, чтобы считать сказанное об имени преувеличением: «и речь восхваления об имени Хари» — так в Падме, при перечислении оскорблений имени. И в Катьяяна-самхите: «Человек, который считает сказанное об имени Хари преувеличением, — тот грешнейший из людей явно падает в ад». И в Брахма-самхите, в речении шри высшего Владыки к Бодхаяне: «Человека, который, услышав о многообразном плоде воспевания моего имени, не верит и считает это преувеличением, — того я бросаю здесь в груду страданий, с телом, истерзанным страшными многообразными муками самсары». Оттого тем более понятен изъян такого преувеличения и в иных памятованиях имени, вошедших внутрь, и в иных его почитаниях.

Итак, при том, что величие его истинно, — там, где ныне при почитании его не видно восхода плода, и где в какой-нибудь шастре о древних слышится иное, — причиною препятствия должно называть именно неодолимые оскорбления: то, что сказанное об имени считают преувеличением, небрежение к вайшнавам и прочее. Оттого и сказано шри Шаунакою:

Versión

72761a4f1dec · publicado 21 sept 2026, 0:52:07 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con