फलं त्व् इदम् एव, यद् आह— एवंव्रतः स्वप्रियनामकीर्त्या जातानुरागो द्रुतचित्त उच्चैः । हसत्य् अथो रोदिति रौति गायत्य् उन्मादवन् नृत्यति लोकबाह्यः ॥ एवं शृण्वन् सुभद्राणि रथाङ्गपाणेः इत्याद्युक्तप्रकारं व्रतं वृत्तं यस्य, तथाभूतोऽपि स्वप्रियाणि स्वाभीष्टानि यानि नामानि, तेषां कीर्तनेन जातानुरागः । तत एव चित्तद्रवाद् द्रुतचित्तः । तत्रोचितभाववैचित्रीभिर् हसति इत्य् आदि । अत्र तृतीयाश्रुत्या नामकीर्तनस्यैव साधकतमत्वं लब्धम् । तद् एवं एवंव्रत इत्य् अत्रापि शब्दोऽप्य् अध्याहृतः । अत एव भक्तिः परेशानुभवो विरक्तिः इत्याद्युत्तरपद्ये टीकाचूर्णिका—नन्व् इयम् आरूढयोगिनाम् अपि बहुजन्मभिर् दुर्लभा गतिः कथं नामकीर्तनमात्रेणैकास्मिन् जन्मनि भवेत्? इत्य् आशङ्क्य सदृष्टान्तम् आह—भक्तिर् इति ॥ इत्य् एषा । इत्थम् उत्थापितं च श्रीभगवन्नामकौमुद्यां सहस्रनामभाष्ये च पुराणान्तरवचनम्— नक्तं दिवा च गतभीर् जितनिद्र एको निर्विण्ण ईक्षितपथो मितभुक् प्रशान्तः । यद्य् अच्युते भगवति समनो न सज्जेन् नामानि तद्रतिकराणि पठेद् विलज्जः ॥ इति । अत्र गतभीर् इत्यादयो गुणा नामैकतत्परतासम्पादनार्थाः, न तु कीर्तनाङ्गभूताः । भक्तिमात्रस्य निरपेक्षत्वं, तस्य तु सुतरां तादृशत्वम् इति । यथा विष्णुधर्मसर्वपातकातिपातकमहापातककारिद्वितीयक्षत्रबन्धूपाख्याने— ब्राह्मण उवाच— यद्य् एतद् अखिलं कर्तुं न शक्नोषि ब्रवीमि ते । स्वल्पम् अन्यन् मयोक्तं भो करिष्यति भवान् यदि ॥ क्षत्रबन्धुर् उवाच— अशक्यम् उक्तं भवता चञ्चलत्वाद् धि चेतसः । वाक्शरीरविनिष्पाद्यं यच् छक्यं तद् उदीरय ॥ ब्राह्मण उवाच— उत्तिष्ठता प्रस्वपता प्रस्थितेन गमिष्यता । गोविन्देति सदा वाच्यं क्षुत्तृट्प्रस्खलितादिषु ॥ इति । ॥
phalaṁ tv idam eva, yad āha— evaṁ-vrataḥ sva-priya-nāma-kīrtyā jātānurāgo druta-citta uccaiḥ | hasaty atho roditi rauti gāyaty unmāda-van nṛtyati loka-bāhyaḥ || evaṁ śṛṇvan subhadrāṇi rathāṅgapāṇeḥ ity-ādy-ukta-prakāraṁ vrataṁ vṛttaṁ yasya, tathābhūto'pi sva-priyāṇi svābhīṣṭāni yāni nāmāni, teṣāṁ kīrtanena jātānurāgaḥ | tata eva citta-dravād druta-cittaḥ | tatrocita-bhāva-vaicitrībhir hasati ity ādi | atra tṛtīyāśrutyā nāma-kīrtanasyaiva sādhakatamatvaṁ labdham | tad evaṁ evaṁ-vrata ity atrāpi śabdo'py adhyāhṛtaḥ | ata eva bhaktiḥ pareśānubhavo viraktiḥ ity-ādy-uttara-padye ṭīkā-cūrṇikā—nanv iyam ārūḍha-yoginām api bahu-janmabhir durlabhā gatiḥ kathaṁ nāma-kīrtana-mātreṇaikāsmin janmani bhavet? ity āśaṅkya sa-dṛṣṭāntam āha—bhaktir iti || ity eṣā | ittham utthāpitaṁ ca śrī-bhagavan-nāma-kaumudyāṁ sahasra-nāma-bhāṣye ca purāṇāntara-vacanam— naktaṁ divā ca gata-bhīr jita-nidra eko nirviṇṇa īkṣita-patho mita-bhuk praśāntaḥ | yady acyute bhagavati samano na sajjen nāmāni tad-rati-karāṇi paṭhed vilajjaḥ || iti | atra gata-bhīr ity-ādayo guṇā nāmaika-tatparatā-sampādanārthāḥ, na tu kīrtanāṅga-bhūtāḥ | bhakti-mātrasya nirapekṣatvaṁ, tasya tu sutarāṁ tādṛśatvam iti | yathā viṣṇudharma-sarva-pātakātipātaka-mahāpātaka-kāri-dvitīya-kṣatra-bandhūpākhyāne— brāhmaṇa uvāca— yady etad akhilaṁ kartuṁ na śaknoṣi bravīmi te | svalpam anyan mayoktaṁ bho kariṣyati bhavān yadi || kṣatra-bandhur uvāca— aśakyam uktaṁ bhavatā cañcalatvād dhi cetasaḥ | vāk-śarīra-viniṣpādyaṁ yac chakyaṁ tad udīraya || brāhmaṇa uvāca— uttiṣṭhatā prasvapatā prasthitena gamiṣyatā | govindeti sadā vācyaṁ kṣut-tṛṭ-praskhalitādiṣu || iti | ||
А плод — именно вот это, о чём он говорит: «Такой обет держащий, обретший привязанность воспеванием дорогого имени, с растаявшим сердцем, громко смеётся, затем плачет, кричит, поёт, пляшет, как безумный, — вне мира». «Так» — у кого обет, поведение того образа, что сказан в «слушающий благое о держащем колесо в руке» и далее; и даже став таким, он обретает привязанность воспеванием тех имён, что ему дороги и желанны. Оттого же, от таяния сердца, — «с растаявшим сердцем»; и там, в разнообразии уместных настроений, «смеётся» и далее. Здесь, по третьему падежу, получено, что именно воспевание имени есть сильнейшее средство. И в «такой обет держащий» здесь тоже подразумевается слово «даже». Оттого и заметка тики к последующему стиху «преданность, переживание Высшего Владыки, бесстрастие» и далее: «Но ведь этот путь труднодостижим за многие рождения даже для взошедших йогинов; как же он возникнет от одного воспевания имени в одном рождении? — заподозрив это, он говорит с примером: „преданность“» — вот она.
Так же поднято и речение иной пураны в шри Бхагаван-нама-каумуди и в бхашье на тысячу имён: «Ночью и днём, без страха, победив сон, один, отрешённый, осматривающий свой путь, умеренный в еде, весьма спокойный, — если он всё же не прилепится умом к Ачьюте, Бхагавану, пусть, оставив стыд, читает имена, творящие любовь к Нему». Здесь «без страха» и прочие качества — ради достижения единой сосредоточенности на имени, а не как члены воспевания; ибо сама преданность ни в чём не нуждается, а оно тем более таково. Как в Вишнудхарме, в сказании о втором кшатриевом отпрыске, совершителе всех грехов, сверхгрехов и великих грехов: брахман сказал: «Если исполнить всё это ты не можешь, скажу тебе иное, весьма малое, — не исполнишь ли ты его?» Кшатриев отпрыск сказал: «Невозможное сказано тобою, ибо сознание непостоянно; изреки то, что возможно и исполнимо речью и телом». Брахман сказал: «Вставая, засыпая, отправляясь в путь, идя, при голоде, жажде, спотыкании и прочем — всегда должно говорить: „Говинда“».
8c6de648eb81 · publicado 21 sept 2026, 0:52:07 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Требования при имени не условия, а подпорки: их назначение — свести человека к одному, и там, где это уже сделалось, они больше не нужны.