तत्साधनप्रकारश् चैवं बहुविधस् तत्र तत्रोक्तः । स च ज्ञानम् एवोच्यते । तत्र श्रवणं श्रीपृथुसनत्कुमारसंवादादौ द्रष्टव्यम् । तदनुसारेण मननं च ज्ञेयम् । प्रथमतः श्रोतॄणां हि विवेकस् तावान् एव यावता जडातिरिक्तचिन्मात्रं वस्तूपस्थितं भवति । तस्मिंश् चिन्मात्रेऽपि वस्तुनि ये विशेषाः स्वरूपभूतशक्तिसिद्धा भगवत्तादिरूपा वर्तन्ते, तांस् तु ते विवेक्तुं न क्षमन्ते, यथा रजनीखण्डिनि ज्योतिषि ज्योतिर्मात्रत्वेऽपि ये मण्डलान्तर्बहिश् च दिव्यविमानादिपरस्परपृथग्भूतरश्मिपरमाणुरूपा विशेषास् तांश् चर्मचक्षुषो न क्षमन्त इत्य् अन्वयः, तद्वत् । पूर्ववच् च यदि महत्कृपाविशेषेण दिव्यदृष्टिता भवति, तदा विशेषोपलब्धिश् च भवेत् । न चेन्, निर्विशेषचिन्मात्रब्रह्मानुभवेन तल्लीन एव भवति । तथैव निदिध्यासनम् अपि तेषाम् । तद् यथा— स्थिरं सुखं चासनम् आस्थितो यतिर् यदा जिहासुर् इमम् अङ्ग लोकम् । काले च देशे च मनो न सज्जयेत् प्राणान् नियच्छेन् मनसा जितासुः ॥ मनः स्वबुद्ध्यामलया नियम्य क्षेत्रज्ञ एतां निलयेत् तम् आत्मनि । आत्मानम् आत्मन्य् अवरुध्य धीरो लब्धोपशान्तिर् विरमेत कृत्यात् ॥ एतां बुद्धिं क्षेत्रज्ञे बुद्ध्यादिद्रष्टरि निलयेत्, प्रविलापयेत् । तं च क्षेत्रज्ञं स्वरूपभूतया बुद्ध्या आत्मनि तद्द्रष्टृत्वादिरहिते शुद्धे जीवे । तं च शुद्धम् आत्मानम् आत्मनि ब्रह्मणि, अवरुध्य तदेकत्वेन विचिन्त्य लब्धोपशान्तिः प्राप्तनिर्वृतिः सन् कृत्याद् विरमेत्, तस्य ततः परं प्राप्याभावात् ॥ ॥
tat-sādhana-prakāraś caivaṁ bahu-vidhas tatra tatroktaḥ | sa ca jñānam evocyate | tatra śravaṇaṁ śrī-pṛthu-sanatkumāra-saṁvādādau draṣṭavyam | tad-anusāreṇa mananaṁ ca jñeyam | prathamataḥ śrotṝṇāṁ hi vivekas tāvān eva yāvatā jaḍātirikta-cin-mātraṁ vastūpasthitaṁ bhavati | tasmiṁś cin-mātre'pi vastuni ye viśeṣāḥ svarūpa-bhūta-śakti-siddhā bhagavattādi-rūpā vartante, tāṁs tu te vivektuṁ na kṣamante, yathā rajanī-khaṇḍini jyotiṣi jyotir-mātratve'pi ye maṇḍalāntarbahiś ca divya-vimānādi-paraspara-pṛthag-bhūta-raśmi-paramāṇu-rūpā viśeṣās tāṁś carma-cakṣuṣo na kṣamanta ity anvayaḥ, tadvat | pūrvavac ca yadi mahat-kṛpā-viśeṣeṇa divya-dṛṣṭitā bhavati, tadā viśeṣopalabdhiś ca bhavet | na cen, nirviśeṣa-cin-mātra-brahmānubhavena tal-līna eva bhavati | tathaiva nididhyāsanam api teṣām | tad yathā— sthiraṁ sukhaṁ cāsanam āsthito yatir yadā jihāsur imam aṅga lokam | kāle ca deśe ca mano na sajjayet prāṇān niyacchen manasā jitāsuḥ || manaḥ sva-buddhyāmalayā niyamya kṣetra-jña etāṁ nilayet tam ātmani | ātmānam ātmany avarudhya dhīro labdhopaśāntir virameta kṛtyāt || etāṁ buddhiṁ kṣetrajñe buddhy-ādi-draṣṭari nilayet, pravilāpayet | taṁ ca kṣetrajñaṁ svarūpa-bhūtayā buddhyā ātmani tad-draṣṭṛtvādi-rahite śuddhe jīve | taṁ ca śuddham ātmānam ātmani brahmaṇi, avarudhya tad-ekatvena vicintya labdhopaśāntiḥ prāpta-nirvṛtiḥ san kṛtyād viramet, tasya tataḥ paraṁ prāpyābhāvāt || ||
Образ его средства тоже сказан там и там во многих видах, и он же именуется знанием. Слушание здесь надо видеть в беседе шри Притху и Санаткумары и прочем; по ней же надо знать и обдумывание. Ибо сперва у слушающих различение простирается лишь настолько, что предстаёт сущность — одно сознание, превосходящее бесчувственное. А те особенности, что пребывают и в этой сущности-сознании, достигнутые силою, ставшею его собственною природою, — облики Бхагаванности и прочего, — их они различить не способны. Как в светиле, рассекающем ночь: хотя оно и один свет, есть в его круге и вне его особенности — дивные колесницы и прочее, мельчайшие частицы лучей, отдельных друг от друга, — а кожаные глаза их не способны различить; такова связь. Как и прежде: если особою милостью великих приходит дивное зрение, тогда обретаются и особенности; если нет — переживанием безразличного брахмана, одного сознания, он в нём и растворяется.
Так же у них и сосредоточение. А именно: «Когда подвижник, занявший твёрдое и удобное сиденье, желает оставить этот мир, о милый, — пусть не задерживает ума ни на времени, ни на месте, пусть умом обуздает дыхания, победив дыхание. Обуздав ум незамутнённым своим разумом, пусть растворит этот разум в знающем поле, а того — в атмане; заключив атмана в Атмане, стойкий, обретший успокоение, пусть отстанет от делания». «Этот» разум пусть растворит, разрешит в знающем поле, зрителе разума и прочего. А того знающего поле — разумом, ставшим его собственною природою — «в атмане», то есть в чистой душе, лишённой зрительства и прочего. А ту чистую душу «в Атмане», то есть в брахмане, — заключив, помыслив единство с ним, и, обретя успокоение, то есть блаженство, пусть отстанет от делания, ибо выше того ему достигать нечего.
910baad73609 · publicado 21 sept 2026, 0:52:07 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Светило одно и для зоркого, и для незоркого; разница не в том, что видно, а в том, чем смотрят — и потому особенности не доказываются тому, кому их не дано.