Ṣaṭ-sandarbha
Sandarbha Five — Bhakti: How He Is Reached5.269Jīva Gosvāmī
882 / 1405
Linux
Pasar páginas
Ṣaṭ-sandarbha · 5.269
॥
Devanāgarī

तथा— मृषा गिरस् ता ह्य् असतीर् असत्कथा न कथ्यते यद् भगवान् अधोक्षजः । तद् एव सत्यं तद् उ हैव मङ्गलं तद् एव पुण्यं भगवद्गुणोदयम् ॥ इत्यादि, यद् उत्तमःश्लोकयशोऽनुगीयते इत्य् अन्तम् । असतीर् असत्यः । असतां भगवतस् तद्भक्तेभ्यश् चान्येषां कथा यासु ताः । यद् यासु गीःषु न कथ्यते । उत्तमश्लोकस्य यशोऽनुगीयत इति तु यत्, तत् तदीयलीलामयानुगानम् एव सत्यम् इत्यादि । कथं सत्यत्वं मङ्गलत्वं च? तत्राह—भगवद्गुणानाम् उदयो गायकहृदि स्फूर्तिर् यस्मात् तत्, तदीयरतिप्रदम् इत्य् अर्थः । स्कान्दे— यत्र यत्र महीपाल वैष्णवी वर्तते कथा । तत्र तत्र हरिर् याति गौर् यथा सुतवत्सला ॥ विष्णुधर्मे स्कान्दे च भगवदुक्तौ— मत्कथावाचकं नित्यं मत्कथाश्रवणे रतम् । मत्कथाप्रीतिमनसं नाहं त्यक्ष्यामि तं नरम् ॥ इति । अत्र च अनुगीयत इत्य् अनेन सुकण्ठता चेद् गानम् एव कर्तव्यं, तच् च प्रशस्तम् इत्य् आयातम् । एवं नामादीनाम् अपि । उक्तं च— गीतानि नामानि तदर्थकानि गायन् विलज्जो विचरेद् असङ्गः । इति । अन्यत्र च— यानीह विश्वविलयोद्भववृत्तिहेतुः कर्माण्य् अनन्यविषयाणि हरिश् चकार । यस् त्व् अङ्ग गायति शृणोत्य् अनुमोदते वा भक्तिर् भवेद् भगवति ह्य् अपवर्गमार्गे ॥ इति । गानशक्त्यभावे स्वस्माद् उत्कृष्टतरस्य प्राप्तौ वा तच् छृणोति । तदा शक्त्यभावे तद् अनुमोदतेऽपीत्य् अर्थः । श्रीविष्णुधर्मे श्रीविष्णूक्तौ— रागेणाकृष्यते चेतो गान्धर्वाभिमुखं यदि । मयि बुद्धिं समास्थाय गायेथा मम सत्कथाः ॥ इति । पाद्मे च कार्त्तिकमाहात्म्ये श्रीभगवदुक्तौ— नाहं वसामि वैकुण्ठे योगिनां हृदये न च । मद्भक्ता यत्र गायन्ति तत्र तिष्ठामि नारद ॥ तेषां पूजादिकं गन्धधूपाद्यैः क्रियते नरैः । तेन प्रीतिं परां यामि न तथा मम पूजनात् ॥ इति । ते च प्राणिमात्राणाम् एव परमोपकर्तारः, किम् उत स्वेषाम् । यथोक्तं नारसिंहे श्रीप्रह्लादेन— ते सन्तः सर्वभूतानां निरुपाधिकबान्धवाः । ये नृसिंह भवन्नाम गायन्त्य् उच्चैर् मुदान्विताः ॥ इति । अत्र च बहुभिर् मिलित्वा कीर्तनं सङ्कीर्तनम् इत्य् उच्यते । तत् तु चमत्कारविशेषपोषात् पूर्वतोऽप्य् अधिकम् इति ज्ञेयम् । अत्र च नामसङ्कीर्तने यथोपदिष्टं कलियुगपावनावतारेण श्रीभगवता— तृणाद् अपि सुनीचेन तरोर् अपि सहिष्णुना । अमानिना मानदेन कीर्तनीयः सदा हरिः ॥ इति । ॥

Transliteración (IAST)

tathā— mṛṣā giras tā hy asatīr asat-kathā na kathyate yad bhagavān adhokṣajaḥ | tad eva satyaṁ tad u haiva maṅgalaṁ tad eva puṇyaṁ bhagavad-guṇodayam || ity-ādi, yad uttamaḥśloka-yaśo'nugīyate ity antam | asatīr asatyaḥ | asatāṁ bhagavatas tad-bhaktebhyaś cānyeṣāṁ kathā yāsu tāḥ | yad yāsu gīḥṣu na kathyate | uttamaślokasya yaśo'nugīyata iti tu yat, tat tadīya-līlā-mayānugānam eva satyam ity-ādi | kathaṁ satyatvaṁ maṅgalatvaṁ ca? tatrāha—bhagavad-guṇānām udayo gāyaka-hṛdi sphūrtir yasmāt tat, tadīya-rati-pradam ity arthaḥ | skānde— yatra yatra mahīpāla vaiṣṇavī vartate kathā | tatra tatra harir yāti gaur yathā suta-vatsalā || viṣṇudharme skānde ca bhagavad-uktau— mat-kathā-vācakaṁ nityaṁ mat-kathā-śravaṇe ratam | mat-kathā-prīti-manasaṁ nāhaṁ tyakṣyāmi taṁ naram || iti | atra ca anugīyata ity anena sukaṇṭhatā ced gānam eva kartavyaṁ, tac ca praśastam ity āyātam | evaṁ nāmādīnām api | uktaṁ ca— gītāni nāmāni tad-arthakāni gāyan vilajjo vicared asaṅgaḥ | iti | anyatra ca— yānīha viśva-vilayodbhava-vṛtti-hetuḥ karmāṇy ananya-viṣayāṇi hariś cakāra | yas tv aṅga gāyati śṛṇoty anumodate vā bhaktir bhaved bhagavati hy apavarga-mārge || iti | gāna-śakty-abhāve svasmād utkṛṣṭatarasya prāptau vā tac chṛṇoti | tadā śakty-abhāve tad anumodate'pīty arthaḥ | śrī-viṣṇu-dharme śrī-viṣṇūktau— rāgeṇākṛṣyate ceto gāndharvābhimukhaṁ yadi | mayi buddhiṁ samāsthāya gāyethā mama sat-kathāḥ || iti | pādme ca kārttika-māhātmye śrī-bhagavad-uktau— nāhaṁ vasāmi vaikuṇṭhe yogināṁ hṛdaye na ca | mad-bhaktā yatra gāyanti tatra tiṣṭhāmi nārada || teṣāṁ pūjādikaṁ gandha-dhūpādyaiḥ kriyate naraiḥ | tena prītiṁ parāṁ yāmi na tathā mama pūjanāt || iti | te ca prāṇi-mātrāṇām eva paramopakartāraḥ, kim uta sveṣām | yathoktaṁ nārasiṁhe śrī-prahlādena— te santaḥ sarva-bhūtānāṁ nirupādhika-bāndhavāḥ | ye nṛsiṁha bhavan-nāma gāyanty uccair mudānvitāḥ || iti | atra ca bahubhir militvā kīrtanaṁ saṅkīrtanam ity ucyate | tat tu camatkāra-viśeṣa-poṣāt pūrvato'py adhikam iti jñeyam | atra ca nāma-saṅkīrtane yathopadiṣṭaṁ kali-yuga-pāvanāvatāreṇa śrī-bhagavatā— tṛṇād api sunīcena taror api sahiṣṇunā | amāninā mānadena kīrtanīyaḥ sadā hariḥ || iti | ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
तथाtathāТак же:
मृषाmṛṣā«ложны
गिरस्girasречи
ताtāте
ह्य्hyведь,
असतीर्asatīrнеистинны,
असत्asatнеблагих
कथाkathāсказы,
नnaне
कथ्यतेkathyateизлагается
यद्yadв которых
भगवान्bhagavānБхагаван
अधोक्षजःadhokṣajaḥАдхокшаджа;
तद्tadто
एवevaименно
सत्यंsatyaṁистинно,
तद्tadто
उuже
हैवhaivaименно
मङ्गलंmaṅgalaṁблаго,
तद्tadто
एवevaименно
पुण्यंpuṇyaṁзаслуга —
भगवद्bhagavadБхагавана
गुणोदयम्guṇodayamкачеств восход»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее —
यद्yad«в которых
उत्तमःuttamaḥВысшей
श्लोकślokaхвалы
यशोऽनुगीयतेyaśo'nugīyateслава воспевается»
इत्य्ityтак
अन्तम्antamдо конца.
असतीर्asatīr«Неистинны» —
असत्यःasatyaḥнеправдивы.
असतांasatāṁНеблагих —
भगवतस्bhagavatasБхагавана,
तद्tadЕго
भक्तेभ्यश्bhaktebhyaśпреданных
चान्येषांcānyeṣāṁже кроме иных —
कथाkathāсказы
यासुyāsuв которых,
ताःtāḥте.
यद्yad«В которых» —
यासुyāsuв которых
गीःषुgīḥṣuречах
नnaне
कथ्यतेkathyateизлагается.
उत्तमश्लोकस्यuttamaślokasya«Высшеславного
यशोऽनुगीयतyaśo'nugīyataслава воспевается»
इतिitiтак
तुtuже
यत्yatчто, —
तत्tatто
तदीयtadīyaЕго
लीलाlīlāигр
मयानुगानम्mayānugānamсостоящее воспевание
एवevaименно
सत्यम्satyamистинно
इत्य्ityтак
आदिādiи далее.
कथंkathaṁКак
सत्यत्वंsatyatvaṁистинность,
मङ्गलत्वंmaṅgalatvaṁблагость
चcaже?
तत्राहtatrāhaНа то говорит:
भगवद्bhagavadБхагавана
गुणानाम्guṇānāmкачеств
उदयोudayoвосход,
गायकgāyakaу поющего
हृदिhṛdiв сердце
स्फूर्तिर्sphūrtirпроявление,
यस्मात्yasmātот которого
तत्tatто, —
तदीयtadīyaк Нему
रतिratiлюбовь
प्रदम्pradamдающее —
इत्य्ityтаков
अर्थःarthaḥсмысл.
स्कान्देskāndeВ Сканде:
यत्रyatra«где
यत्रyatraи где,
महीपालmahīpālaо владыка земли,
वैष्णवीvaiṣṇavīвайшнавское
वर्ततेvartateидёт
कथाkathāсказание, —
तत्रtatraтуда
तत्रtatraи туда
हरिर्harirХари
यातिyātiидёт,
गौर्gaurкорова
यथाyathāкак
सुतsutaк телёнку
वत्सलाvatsalāласковая»
इतिitiтак.
विष्णुधर्मेviṣṇudharmeВ Вишнудхарме
स्कान्देskāndeи в Сканде
चcaже,
भगवद्bhagavadБхагавана
उक्तौuktauв сказанном:
मत्mat«моих
कथाkathāсказаний
वाचकंvācakaṁизрекателя,
नित्यंnityaṁвсегда
मत्matмоих
कथाkathāсказаний
श्रवणेśravaṇeв слушании
रतम्ratamуслаждённого,
मत्matк моим
कथाkathāсказаниям
प्रीतिprītiлюбовь имеющий
मनसंmanasaṁум имеющего, —
नाहंnāhaṁне я
त्यक्ष्यामिtyakṣyāmiоставлю
तंtaṁтого
नरम्naramчеловека»
इतिitiтак.
अत्रatraЗдесь
चcaже
अनुगीयतanugīyata«воспевается»
इत्य्ityтак —
अनेनanenaэтим
सुकण्ठताsukaṇṭhatāхорошего голоса
चेद्cedесли,
गानम्gānamпение
एवevaименно
कर्तव्यंkartavyaṁдолжно твориться,
तच्tacи оно
चcaже
प्रशस्तम्praśastamпохвально —
इत्य्ityтак
आयातम्āyātamвыходит.
एवंevaṁТак
नामादीनाम्nāmādīnāmимени и прочего
अपिapiтакже.
उक्तंuktaṁСказано
चcaже:
गीतानिgītāni«пропетые
नामानिnāmāniимена,
तद्tadих
अर्थकानिarthakāniсмысл имеющие,
गायन्gāyanпоющий,
विलज्जोvilajjoстыд оставивший,
विचरेद्vicaredда странствует,
असङ्गःasaṅgaḥнепривязанный»
इतिitiтак.
अन्यत्रanyatraВ ином месте
चcaже:
यानीहyānīha«которые здесь,
विश्वviśvaвселенной
विलयोद्भवvilayodbhavaрастворения, возникновения,
वृत्तिvṛttiпребывания
हेतुःhetuḥпричина,
कर्माण्य्karmāṇyдеяния,
अनन्यananyaиного
विषयाणिviṣayāṇiпредмета не имеющие,
हरिश्hariśХари
चकारcakāraсовершил, —
यस्yasкто
त्व्tvже,
अङ्गaṅgaо милый,
गायतिgāyatiпоёт,
शृणोत्य्śṛṇotyслушает,
अनुमोदतेanumodateодобряет
वाvāили, —
भक्तिर्bhaktirпреданность
भवेद्bhavedбыла бы
भगवतिbhagavatiк Бхагавану
ह्य्hyведь,
अपवर्गapavargaосвобождения
मार्गेmārgeпути»
इतिitiтак.
गानgānaПения
शक्त्य्śaktyспособности
अभावेabhāveпри отсутствии,
स्वस्माद्svasmādсебя
उत्कृष्टतरस्यutkṛṣṭatarasyaпревосходящего
प्राप्तौprāptauпри обретении
वाvāили,
तच्tacто
छृणोतिchṛṇotiслушает.
तदाtadāТогда,
शक्त्य्śaktyспособности
अभावेabhāveпри отсутствии,
तद्tadто
अनुमोदतेऽपीत्य्anumodate'pītyодобряет также — таков
अर्थःarthaḥсмысл.
श्रीśrīВ шри
विष्णुviṣṇuВишну-
धर्मेdharmeдхарме,
श्रीśrīшри
विष्णूक्तौviṣṇūktauВишну в сказанном:
रागेणाकृष्यतेrāgeṇākṛṣyate«страстью влечётся
चेतोcetoсознание
गान्धर्वाभिमुखंgāndharvābhimukhaṁк пению обращённое
यदिyadiесли, —
मयिmayiво мне
बुद्धिंbuddhiṁразум
समास्थायsamāsthāyaутвердив,
गायेथाgāyethāпой
ममmamaмои
सत्satистинные
कथाःkathāḥсказания»
इतिitiтак.
पाद्मेpādmeВ Падме
चcaже,
कार्त्तिकkārttikaкартики
माहात्म्येmāhātmyeв славе,
श्रीśrīшри
भगवद्bhagavadБхагавана
उक्तौuktauв сказанном:
नाहंnāhaṁ«не я
वसामिvasāmiобитаю
वैकुण्ठेvaikuṇṭheна Вайкунтхе,
योगिनांyogināṁйогинов
हृदयेhṛdayeв сердце
नnaне
चcaи;
मद्madмне
भक्ताbhaktāпреданные
यत्रyatraгде
गायन्तिgāyantiпоют,
तत्रtatraтам
तिष्ठामिtiṣṭhāmiпребываю,
नारदnāradaо Нарада.
तेषांteṣāṁИх
पूजादिकंpūjādikaṁпочитание и прочее
गन्धgandhaблаговониями,
धूपाद्यैःdhūpādyaiḥкурениями и прочим
क्रियतेkriyateтворится
नरैःnaraiḥлюдьми, —
तेनtenaтем
प्रीतिंprītiṁлюбовь
परांparāṁвысшую
यामिyāmiобретаю,
नnaне
तथाtathāтак
ममmamaот моего
पूजनात्pūjanātпочитания»
इतिitiтак.
तेteОни
चcaже
प्राणिprāṇiживых
मात्राणाम्mātrāṇāmвсяких
एवevaименно
परमोपकर्तारःparamopakartāraḥвысшие благодетели, —
किम्kimчто
उतutaуж
स्वेषाम्sveṣāmсвоих.
यथोक्तंyathoktaṁКак сказано
नारसिंहेnārasiṁheв Нарасимхе
श्रीśrīшри
प्रह्लादेनprahlādenaПрахладою:
तेte«те
सन्तःsantaḥблагие —
सर्वsarvaвсех
भूतानांbhūtānāṁсуществ
निरुपाधिकnirupādhikaбезусловные
बान्धवाःbāndhavāḥродичи, —
येyeкоторые,
नृसिंहnṛsiṁhaо Нрисимха,
भवन्bhavanтвоё
नामnāmaимя
गायन्त्य्gāyantyпоют
उच्चैर्uccairгромко,
मुदान्विताःmudānvitāḥрадостью полные»
इतिitiтак.
अत्रatraЗдесь
चcaже
बहुभिर्bahubhirмногими
मिलित्वाmilitvāсойдясь
कीर्तनंkīrtanaṁвоспевание
सङ्कीर्तनम्saṅkīrtanamсанкиртаною
इत्य्ityтак
उच्यतेucyateназывается.
तत्tatОно
तुtuже,
चमत्कारcamatkāraизумления
विशेषviśeṣaособого
पोषात्poṣātпитанием,
पूर्वतोऽप्य्pūrvato'pyпрежнего также
अधिकम्adhikamвыше —
इतिitiтак
ज्ञेयम्jñeyamдолжно знать.
अत्रatraЗдесь
चcaже,
नामnāmaимени
सङ्कीर्तनेsaṅkīrtaneв санкиртане,
यथोपदिष्टंyathopadiṣṭaṁкак преподано
कलिkaliкали-
युगyugaвека
पावनावतारेणpāvanāvatāreṇaочистительным нисхождением,
श्रीśrīшри
भगवताbhagavatāБхагаваном:
तृणाद्tṛṇād«травинки
अपिapiдаже
सुनीचेनsunīcenaниже,
तरोर्tarorдерева
अपिapiдаже
सहिष्णुनाsahiṣṇunāтерпеливее,
अमानिनाamānināпочёта не ищущим,
मानदेनmānadenaпочёт дающим —
कीर्तनीयःkīrtanīyaḥдолжен быть воспеваем
सदाsadāвсегда
हरिःhariḥХари»
इतिitiтак.
Traducción

Так же: «Ложны и неистинны те речи, сказы неблагих, в которых не излагается Бхагаван Адхокшаджа; то лишь истинно, то лишь благо, то лишь заслуга, где восходят качества Бхагавана» и далее — до «в которых воспевается слава Высшей хвалы». «Неистинны» — неправдивы; те, в которых сказы о неблагих — об иных, чем Бхагаван и Его преданные. «В которых» — в которых речах не излагается. А то, где «воспевается слава Высшеславного», то есть воспевание, состоящее из Его игр, — оно и истинно, и далее. А как истинно и благо? На это он говорит: от него восход качеств Бхагавана, проявление их в сердце поющего, — то есть оно даёт любовь к Нему; таков смысл. В Сканде: «Где и где, о владыка земли, идёт вайшнавское сказание, туда и приходит Хари, как корова, ласковая к телёнку». В Вишнудхарме и в Сканде, в сказанном Бхагаваном: «Того, кто изрекает мои сказания, всегда услаждается слушанием моих сказаний и чей ум любит мои сказания, — того человека я не оставлю».

И отсюда словом «воспевается» выходит, что при хорошем голосе надо именно петь, и это похвально; так же и с именем и прочим. Сказано и: «Пусть, оставив стыд, странствует непривязанным, распевая пропетые имена и их смысл». И в ином месте: «Кто, о милый, поёт, слушает или одобряет те деяния, которые совершил здесь Хари, причина растворения, возникновения и пребывания вселенной, деяния, не имеющие иного предмета, — у того была бы преданность Бхагавану, путь освобождения». При отсутствии способности петь или при встрече с превосходящим себя — слушает; а тогда, при отсутствии способности, одобряет; таков смысл. В шри Вишну-дхарме, в сказанном шри Вишну: «Если сознание твоё страстью влечётся к пению, — утвердив разум во мне, пой мои истинные сказания». И в Падме, во славе картики, в сказанном шри Бхагаваном: «Не обитаю я ни на Вайкунтхе, ни в сердцах йогинов; где поют преданные мне, там пребываю я, о Нарада. И когда люди творят их почитание благовониями, курениями и прочим, я обретаю высшую любовь — не так, как от почитания меня самого».

И они — высшие благодетели всякому живому, что уж говорить о своих. Как сказано в Нарасимхе шри Прахладою: «Те благие — безусловные родичи всех существ, кто, о Нрисимха, громко поёт твоё имя, исполненный радости». А воспевание, когда многие сходятся вместе, зовётся здесь санкиртаною; и надо знать, что она выше прежнего — по питанию особого изумления. И здесь, о санкиртане имени, преподано шри Бхагаваном, нисхождением-очистителем кали-века: «Ниже травинки, терпеливее дерева, не ища почёта и воздавая почёт, должно всегда воспевать Хари».

Versión

ebaccb7e7676 · publicado 21 sept 2026, 0:52:07 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con