तद् एतत् कर्मार्पणं द्विविधम्—भगवत्प्रीणनरूपं, तस्मिंस् तत्त्यागरूपं चेति । यथोक्तं कौर्मे— प्रीणातु भगवान् ईशः कर्मणानेन शाश्वतः । करोति सततं बुद्ध्या ब्रह्मार्पणम् इदं परम् ॥ यद् वा फलानां सन्न्यासं प्रकुर्यात् परमेश्वरे । कर्मणाम् एतद् अप्य् आहुर् ब्रह्मार्पणम् अनुत्तमम् ॥ इति । अत्र निमित्तानि च त्रीणि—कामना, नैष्कर्म्यं, भक्तिमात्रं चेति । निष्कामत्वं तु केवलं न सम्भवति, यद् यद् धि कुरुते जन्तुस् तत् तत् कामस्य चेष्टितम् इत्य् उक्तेः । अत्र कामनानैष्कर्म्ययोः प्रायः कर्मत्यागः । प्रीणनं तु तदाभास एव, स्वार्थपरत्वात् । भक्तौ पुनः प्रीणनम् एव, भक्तेस् तु तदेकजीवनत्वात् । कामनाप्राप्तिर् यथा—क्लेशभूर्यल्पसाराणि इत्यादि । यथा चाङ्गस्य राज्ञः पुरुषार्थके यज्ञे । नैष्कर्म्यप्राप्तिश् च— वेदोक्तम् एव कुर्वाणो निःसङ्गोऽर्पितम् ईश्वरे । नैष्कर्म्यां लभते सिद्धिं इत्य् अत्र । अथ भक्तिप्राप्तिश् च—एवं कर्मविशुद्ध्या इत्यादिगद्ये दर्शितैव । यद् अत्र क्रियते कर्म भगवत्परितोषणम् । ज्ञानं यत् तद् अधीनं हि भक्तियोगसमन्वितम् ॥ इत्य् अत्र च । भक्तियोगसहचरत्वाज् ज्ञानम् अत्र भगवज्ज्ञानम् । परमभक्तास् तु भगवत्परितोषणं प्रीणनम् एव प्रार्थयन्ते— यन् नः स्वधीतं गुरवः प्रसादिता विप्राश् च वृद्धाश् च सदानुवृत्त्या । आर्या नताः सुहृदो भ्रातरश् च सर्वाणि भूतान्य् अनसूययैव ॥ यन् नः सुतप्तं तप एतद् ईश निरन्धसां कालम् अदभ्रम् अप्सु । सर्वं तद् एतत् पुरुषस्य भूम्नो वृणीमहे ते परितोषणाय ॥ अदभ्रं बहुकालं ते तव परितोषणायभवत्व् इति वृणीमहे ॥ ॥
tad etat karmārpaṇaṁ dvividham—bhagavat-prīṇana-rūpaṁ, tasmiṁs tat-tyāga-rūpaṁ ceti | yathoktaṁ kaurme— prīṇātu bhagavān īśaḥ karmaṇānena śāśvataḥ | karoti satataṁ buddhyā brahmārpaṇam idaṁ param || yad vā phalānāṁ sannyāsaṁ prakuryāt parameśvare | karmaṇām etad apy āhur brahmārpaṇam anuttamam || iti | atra nimittāni ca trīṇi—kāmanā, naiṣkarmyaṁ, bhakti-mātraṁ ceti | niṣkāmatvaṁ tu kevalaṁ na sambhavati, yad yad dhi kurute jantus tat tat kāmasya ceṣṭitam ity ukteḥ | atra kāmanā-naiṣkarmyayoḥ prāyaḥ karma-tyāgaḥ | prīṇanaṁ tu tad-ābhāsa eva, svārtha-paratvāt | bhaktau punaḥ prīṇanam eva, bhaktes tu tad-eka-jīvanatvāt | kāmanā-prāptir yathā—kleśa-bhūry-alpa-sārāṇi ity-ādi | yathā cāṅgasya rājñaḥ puruṣārthake yajñe | naiṣkarmya-prāptiś ca— vedoktam eva kurvāṇo niḥsaṅgo'rpitam īśvare | naiṣkarmyāṁ labhate siddhiṁ ity atra | atha bhakti-prāptiś ca—evaṁ karma-viśuddhyā ity-ādi-gadye darśitaiva | yad atra kriyate karma bhagavat-paritoṣaṇam | jñānaṁ yat tad adhīnaṁ hi bhakti-yoga-samanvitam || ity atra ca | bhakti-yoga-sahacaratvāj jñānam atra bhagavaj-jñānam | parama-bhaktās tu bhagavat-paritoṣaṇaṁ prīṇanam eva prārthayante— yan naḥ svadhītaṁ guravaḥ prasāditā viprāś ca vṛddhāś ca sadānuvṛttyā | āryā natāḥ suhṛdo bhrātaraś ca sarvāṇi bhūtāny anasūyayaiva || yan naḥ sutaptaṁ tapa etad īśa nirandhasāṁ kālam adabhram apsu | sarvaṁ tad etat puruṣasya bhūmno vṛṇīmahe te paritoṣaṇāya || adabhraṁ bahu-kālaṁ te tava paritoṣaṇāyabhavatv iti vṛṇīmahe || ||
Это поднесение деяния двояко: в виде ублаготворения Бхагавана и в виде оставления деяния в Нём. Как сказано в Курме: «„Да будет ублаготворён этим деянием вечный Бхагаван, Владыка“ — кто творит так постоянно, с разумением, у того высшее поднесение брахману. Или же пусть совершит отречение от плодов в Высшем Владыке: и это называют непревзойдённым поднесением деяний брахману».
Побуждений здесь три: желание, бездеятельность и одна преданность. Чистой бесжеланности не бывает, ибо сказано: «Что бы ни творила тварь, всё это — движение желания». У желания и у бездеятельности обычно бывает оставление деяния, а ублаготворение — лишь подобие его, ибо они преданы своей выгоде. В преданности же — именно ублаготворение, ибо преданность живёт им одним. Обретение желаемого — как «многомучительны и малосущны» и далее; и как у царя Анги в жертве ради человеческой цели. Обретение бездеятельности — здесь: «Творящий именно сказанное ведою, непривязанный, поднесённое Владыке, обретает бездеятельное совершенство». А обретение преданности показано в прозаическом отрывке «так, очищением деяния» и далее; и здесь: «Деяние, которое здесь творится, есть удовлетворение Бхагавана; и знание подвластно ему и сопровождается сопряжением преданности». Знание здесь — знание Бхагавана, ибо оно спутник сопряжения преданности.
А высшие преданные просят именно удовлетворения, ублаготворения Бхагавана: «Чтó у нас хорошо изучено, чем умилостивлены гуру, брахманы и старшие постоянным послушанием, чем поклонены почтенные, друзья и братья и все существа — самою независтливостью; и что за подвиг мы хорошо исполнили, о Владыка, оставаясь без пищи в водах немалое время, — всё это мы избираем ради удовлетворения тебя, необъятного Мужа». «Немалое» — долгое время. «Ради удовлетворения тебя» — да будет это тебе в удовлетворение; так мы избираем.
fe6ed923de6a · publicado 21 sept 2026, 0:52:07 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Бесжеланности не требуют вовсе: требуют, чтобы желание не было своим, — и тогда та же жажда становится просьбой о Его довольстве.