Шат-сандарбха
Сандарбха пятая. Бхакти: чем Его достигают5.99Джива Госвами
695 / 1405
Linux
Листать
Шат-сандарбха · 5.99
॥
Деванагари

अथ व्यतिरेकेण कर्मानादरेणाह—तत्र कर्मणः फलप्राप्ताव् अनिश्चयवत्त्वं दुःखरूपत्वं च, भक्तेस् तु तस्याम् आवश्यकत्वं, साधकदशायाम् अपि सुखरूपत्वं चेत्य् आह— कर्मण्य् अस्मिन्न् अनाश्वासे धूमधूम्रात्मनां भवान् । आपाययति गोविन्दपादपद्मासवं मधु ॥ अस्मिन् कर्मणि सत्रेऽनाश्वासेऽविश्वसनीये, वैगुण्यबाहुल्येन कृषिवत् फलनिश्चयाभावात् । अनेन भक्तेर् विश्वसनीयत्वं ध्वनितम् । धूमेन धूम्रौ विरञ्जितौ आत्मानौ शरीरचित्ते येषां, कर्मणि षष्ठी, तान् अस्मान् इत्य् अर्थः । पादपद्मस्य यशोरूपम् आसवं मकरन्दं मधु मधुरम् । अत्र सत्रवत् कर्मान्तरंयशःश्रवणवद् भक्त्यन्तरं चेति ज्ञेयम् । तद् एवं भक्तिविनाभूतानां कर्मादिभिर् अस्माकं दुःखम् एवासीद् इति व्यतिरेकत्वम् अत्र गम्यते । तद् उक्तं—यशःश्रियाम् एव परिश्रमः परः इत्यादि, अतो वै कवयो नित्यम् इत्यादि च । ब्रह्मवैवर्ते च शिवं प्रति श्रीविष्णुवाक्यम्— यदि मां प्राप्तुम् इच्छन्ति प्राप्नुवन्त्य् एव नान्यथा । कलौ कलुषचित्तानां वृथायुःप्रभृतीनि च । भवन्ति वर्णाश्रमिणां न तु मच्छरणार्थिनाम् ॥ इति । ॥

Транслитерация (IAST)

atha vyatirekeṇa karmānādareṇāha—tatra karmaṇaḥ phala-prāptāv aniścayavattvaṁ duḥkha-rūpatvaṁ ca, bhaktes tu tasyām āvaśyakatvaṁ, sādhaka-daśāyām api sukha-rūpatvaṁ cety āha— karmaṇy asminn anāśvāse dhūma-dhūmrātmanāṁ bhavān | āpāyayati govinda-pāda-padmāsavaṁ madhu || asmin karmaṇi satre'nāśvāse'viśvasanīye, vaiguṇya-bāhulyena kṛṣivat phala-niścayābhāvāt | anena bhakter viśvasanīyatvaṁ dhvanitam | dhūmena dhūmrau virañjitau ātmānau śarīra-citte yeṣāṁ, karmaṇi ṣaṣṭhī, tān asmān ity arthaḥ | pāda-padmasya yaśo-rūpam āsavaṁ makarandaṁ madhu madhuram | atra satravat karmāntaraṁyaśaḥ-śravaṇavad bhakty-antaraṁ ceti jñeyam | tad evaṁ bhakti-vinā-bhūtānāṁ karmādibhir asmākaṁ duḥkham evāsīd iti vyatirekatvam atra gamyate | tad uktaṁ—yaśaḥ-śriyām eva pariśramaḥ paraḥ ity-ādi, ato vai kavayo nityam ity-ādi ca | brahma-vaivarte ca śivaṁ prati śrī-viṣṇu-vākyam— yadi māṁ prāptum icchanti prāpnuvanty eva nānyathā | kalau kaluṣa-cittānāṁ vṛthāyuḥ-prabhṛtīni ca | bhavanti varṇāśramiṇāṁ na tu mac-charaṇārthinām || iti | ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
अथathaЗатем
व्यतिरेकेणvyatirekeṇaот противного,
कर्मानादरेणाहkarmānādareṇāhaдеянием пренебрегая, говорит:
तत्रtatraтам
कर्मणःkarmaṇaḥу деяния —
फलphalaплода
प्राप्ताव्prāptāvв обретении
अनिश्चयवत्त्वंaniścayavattvaṁнеопределённость
दुःखduḥkhaстрадания
रूपत्वंrūpatvaṁоблик
चcaи;
भक्तेस्bhaktesу преданности
तुtuже —
तस्याम्tasyāmв нём
आवश्यकत्वंāvaśyakatvaṁнепременность,
साधकsādhakaдостигающего
दशायाम्daśāyāmв состоянии
अपिapiтакже
सुखsukhaсчастья
रूपत्वंrūpatvaṁоблик
चेत्य्cetyи — так
आहāhaговорит:
कर्मण्य्karmaṇy«при деянии
अस्मिन्न्asminnэтом,
अनाश्वासेanāśvāseненадёжном,
धूमdhūmaдымом
धूम्रात्मनांdhūmrātmanāṁзакопчённых существом,
भवान्bhavānты
आपाययतिāpāyayatiпоишь
गोविन्दgovindaГовинды
पादpādaстоп
पद्मासवंpadmāsavaṁлотосов настоем,
मधुmadhuмёдом».
अस्मिन्asmin«При этом
कर्मणिkarmaṇiдеянии» —
सत्रेऽनाश्वासेऽविश्वसनीयेsatre'nāśvāse'viśvasanīyeпри жертвоприношении; «ненадёжном» — недостойном доверия,
वैगुण्यvaiguṇyaизъянов
बाहुल्येनbāhulyenaмножеством,
कृषिवत्kṛṣivatземледелию подобно,
फलphalaплода
निश्चयाभावात्niścayābhāvātуверенности отсутствием.
अनेनanenaЭтим
भक्तेर्bhakterпреданности
विश्वसनीयत्वंviśvasanīyatvaṁдостойность доверия
ध्वनितम्dhvanitamподразумевается.
धूमेनdhūmenaДымом
धूम्रौdhūmrauзакопчены,
विरञ्जितौvirañjitauокрашены
आत्मानौātmānauсущества —
शरीरśarīraтело
चित्तेcitteи сознание —
येषांyeṣāṁу которых;
कर्मणिkarmaṇi«при деянии» —
षष्ठीṣaṣṭhīродительный;
तान्tānтех
अस्मान्asmānнас —
इत्य्ityтаков
अर्थःarthaḥсмысл.
पादpādaСтопы-
पद्मस्यpadmasyaлотоса
यशोyaśoславы
रूपम्rūpamоблик имеющий
आसवंāsavaṁнастой,
मकरन्दंmakarandaṁмёд;
मधुmadhu«мадху» —
मधुरम्madhuramсладостный.
अत्रatraЗдесь
सत्रवत्satravatжертвоприношению подобно —
कर्मान्तरंkarmāntaraṁиное деяние,
यशःyaśaḥславы
श्रवणवद्śravaṇavadслушанию подобно —
भक्त्य्bhaktyпреданность
अन्तरंantaraṁиная
चेतिcetiи — так
ज्ञेयम्jñeyamдолжно знать.
तद्tadТо
एवंevaṁтак:
भक्तिbhaktiпреданности
विनाvināбез
भूतानांbhūtānāṁбывших
कर्मादिभिर्karmādibhirдеяниями и прочим
अस्माकंasmākaṁу нас
दुःखम्duḥkhamстрадание
एवासीद्evāsīdименно было —
इतिitiтак —
व्यतिरेकत्वम्vyatirekatvamот противного
अत्रatraздесь
गम्यतेgamyateпостигается.
तद्tadТо
उक्तंuktaṁсказано:
यशःyaśaḥ«славе
श्रियाम्śriyāmи богатству
एवevaтолько —
परिश्रमःpariśramaḥусилие
परःparaḥвеликое»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее;
अतोato«оттого
वैvaiже
कवयोkavayoмудрые
नित्यम्nityamвсегда»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее
चcaже.
ब्रह्मbrahmaВ Брахма-
वैवर्तेvaivarteвайварте
चcaже
शिवंśivaṁк Шиве
प्रतिpratiобращённое
श्रीśrīшри
विष्णुviṣṇuВишну
वाक्यम्vākyamречение:
यदिyadi«если
मांmāṁменя
प्राप्तुम्prāptumобрести
इच्छन्तिicchantiжелают,
प्राप्नुवन्त्य्prāpnuvantyобретают
एवevaименно,
नान्यथाnānyathāне иначе.
कलौkalauВ Кали
कलुषkaluṣaзамутнённых
चित्तानांcittānāṁсознанием
वृथायुःvṛthāyuḥтщетная жизнь
प्रभृतीनिprabhṛtīniи прочее
चcaже
भवन्तिbhavantiбывают
वर्णाश्रमिणांvarṇāśramiṇāṁу держащихся варн и ашрамов,
नnaне
तुtuже
मच्macмоего
छरणार्थिनाम्charaṇārthināmприбежища ищущих»
इतिitiтак.
Литературный перевод

Затем — от противного, пренебрегая деянием; он говорит, что у деяния обретение плода ненадёжно и само оно есть страдание, а у преданности плод непременен и она даже в состоянии достигающего есть счастье: «При этом ненадёжном деянии ты поишь нас, закопчённых дымом, настоем лотосных стоп Говинды, мёдом».

«При этом деянии» — при жертвоприношении; «ненадёжном» — недостойном доверия, ибо изъянов много и уверенности в плоде нет, как в земледелии. Этим подразумевается, что преданность доверия достойна. «Закопчённых дымом» — тех, у кого оба существа, тело и сознание, закопчены, окрашены дымом; «при деянии» стоит в родительном; то есть нас, таких. Настой лотоса стоп — его мёд, имеющий облик славы; «мадху» — сладостный. Здесь надо понимать: подобно жертвоприношению — иное деяние, а подобно слушанию славы — иная преданность.

Итак, здесь постигается от противного: у нас, бывших без преданности, от деяний и прочего было одно страдание. О том сказано: «Великое усилие — лишь ради славы и богатства» и далее, и «Оттого мудрые всегда» и далее. И в Брахма-вайварте речение шри Вишну к Шиве: «Если желают обрести меня — обретают непременно, и не иначе. В Кали у тех, чьё сознание замутнено, жизнь тщетна и прочее — у держащихся варн и ашрамов, но не у ищущих прибежища у меня».

Версия

713849d68851 · опубликовано 21 сент. 2026 г., 00:52:07 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами