Шат-сандарбха
Сандарбха пятая. Бхакти: чем Его достигают5.304Джива Госвами
920 / 1405
Linux
Листать
Шат-сандарбха · 5.304
॥
Деванагари

अथ दास्यम् । तच् च श्रीविष्णोर् दासंमन्यत्वम् । जन्मान्तरसहस्रेषु यस्य स्यान् मतिर् ईदृशी । दासोऽहं वासुदेवस्य सर्वान् लोकान् समुद्धरेत् ॥ इत्य् उक्तलक्षणम् । अस्तु तावत् तद्भजनप्रयासः केवलतादृशत्वाभिमानेनापि सिद्धिर् भवतीत्य् अभिप्रेत्यैवोत्तरत्र निर्देशश् च तस्य । यथोक्तं जन्मान्तरैत्य् एतत्पद्यस्यैवान्ते किं पुनस् तद्गतप्राणाः पुरुषाः संयतेन्द्रियाः इति । श्रीप्रह्लादस्तुतौ तत् तेऽर्हत्तम इत्यादिपद्ये तु नमस्तुतिसर्वकर्मार्पणपरिचर्याचरणस्मृतिकथाश्रवणात्मकं दास्यं टीकायां सम्मतम् । श्रीमदुद्धववाक्ये च— त्वयोपभुक्तस्रग्गन्धवासोऽलङ्कारचर्चिताः । उच्छिष्टभोजिनो दासास् तव मायां जयेम हि ॥ इति । तत्र तत्र च कार्यद्वारैव निर्दिष्टम् । उदाहरणं तु— स वै मनः कृष्णपदारविन्दयोः इत्यादौ, कामं च दास्ये न तु कामकाम्यया इति । चकारः पूर्वेणान्वयः । कामं सङ्कल्पं च दास्ये निमित्ते एव । चकाराद् दासोऽहं तस्य दास्यम् एतत् करोमीत्य् एवं सङ्कल्पितवान् इत्य् अर्थः, न तु कामकाम्यया स्वर्गादिभोगेच्छया तं चकारेति वासनान्तरव्यवच्छेदः ॥ ॥

Транслитерация (IAST)

atha dāsyam | tac ca śrī-viṣṇor dāsaṁ-manyatvam | janmāntara-sahasreṣu yasya syān matir īdṛśī | dāso'haṁ vāsudevasya sarvān lokān samuddharet || ity ukta-lakṣaṇam | astu tāvat tad-bhajana-prayāsaḥ kevala-tādṛśatvābhimānenāpi siddhir bhavatīty abhipretyaivottaratra nirdeśaś ca tasya | yathoktaṁ janmāntara-ity etat-padyasyaivānte kiṁ punas tad-gata-prāṇāḥ puruṣāḥ saṁyatendriyāḥ iti | śrī-prahlāda-stutau tat te'rhattama ity-ādi-padye tu nama-stuti-sarva-karmārpaṇa-paricaryā-caraṇa-smṛti-kathā-śravaṇātmakaṁ dāsyaṁ ṭīkāyāṁ sammatam | śrīmad-uddhava-vākye ca— tvayopabhukta-srag-gandha-vāso'laṅkāra-carcitāḥ | ucchiṣṭa-bhojino dāsās tava māyāṁ jayema hi || iti | tatra tatra ca kārya-dvāraiva nirdiṣṭam | udāharaṇaṁ tu— sa vai manaḥ kṛṣṇa-padāravindayoḥ ity-ādau, kāmaṁ ca dāsye na tu kāma-kāmyayā iti | ca-kāraḥ pūrveṇānvayaḥ | kāmaṁ saṅkalpaṁ ca dāsye nimitte eva | ca-kārād dāso'haṁ tasya dāsyam etat karomīty evaṁ saṅkalpitavān ity arthaḥ, na tu kāma-kāmyayā svargādi-bhogecchayā taṁ cakāreti vāsanāntara-vyavacchedaḥ || ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
अथathaЗатем
दास्यम्dāsyamрабство.
तच्tacОно
चcaже —
श्रीśrīшри
विष्णोर्viṣṇorВишну
दासंdāsaṁрабом
मन्यत्वम्manyatvamсебя мнение.
जन्मान्तरjanmāntara«В иных рождений
सहस्रेषुsahasreṣuтысячах
यस्यyasyaу кого
स्यान्syānбыла бы
मतिर्matirмысль
ईदृशीīdṛśīтакая:
दासोऽहंdāso'haṁ«раб я
वासुदेवस्यvāsudevasyaВасудевы», —
सर्वान्sarvānвсе
लोकान्lokānмиры
समुद्धरेत्samuddharetон извлёк бы»
इत्य्ityтак
उक्तuktaсказанный
लक्षणम्lakṣaṇamпризнак имеющее.
अस्तुastuПусть
तावत्tāvatсперва
तद्tadЕго
भजनbhajanaпочитания
प्रयासःprayāsaḥусилие, —
केवलkevalaодним
तादृशत्वाभिमानेनापिtādṛśatvābhimānenāpiтаковости мнением также
सिद्धिर्siddhirдостижение
भवतीत्य्bhavatītyбывает — так
अभिप्रेत्यैवोत्तरत्रabhipretyaivottaratraимея в виду именно, дальше
निर्देशश्nirdeśaśуказание
चcaже
तस्यtasyaего.
यथोक्तंyathoktaṁКак сказано
जन्मान्तरjanmāntara«в иных рождений»
इत्य्ityтак —
एतत्etatэтого
पद्यस्यैवान्तेpadyasyaivānteстиха именно в конце:
किंkiṁ«что
पुनस्punasуж
तद्tadк Нему
गतgataушедшие
प्राणाःprāṇāḥжизни имеющие
पुरुषाःpuruṣāḥлюди,
संयतेन्द्रियाःsaṁyatendriyāḥобуздавшие чувства»
इतिitiтак.
श्रीśrīВ шри
प्रह्लादprahlādaПрахлады
स्तुतौstutauхвале,
तत्tat«потому
तेऽर्हत्तमte'rhattamaтебе, достойнейший»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее
पद्येpadyeв стихе
तुtuже,
नमnamaпоклона,
स्तुतिstutiхвалы,
सर्वsarvaвсех
कर्मार्पणkarmārpaṇaдеяний поднесения,
परिचर्याparicaryāприслуживания,
चरणcaraṇaстоп
स्मृतिsmṛtiпамятования,
कथाkathāсказаний
श्रवणात्मकंśravaṇātmakaṁслушания сутью имеющее
दास्यंdāsyaṁрабство
टीकायांṭīkāyāṁв тике
सम्मतम्sammatamодобрено.
श्रीमद्śrīmadВ шримад
उद्धवuddhavaУддхавы
वाक्येvākyeречении
चcaже:
त्वयोपभुक्तtvayopabhukta«тобою вкушёнными
स्रग्sragгирляндою,
गन्धgandhaблаговониями,
वासोऽलङ्कारvāso'laṅkāraодеждою, украшениями
चर्चिताःcarcitāḥумащённые,
उच्छिष्टucchiṣṭaостатки
भोजिनोbhojinoвкушающие
दासास्dāsāsрабы
तवtavaтвои, —
मायांmāyāṁмайю
जयेमjayemaда победим
हिhiведь»
इतिitiтак.
तत्रtatraТам
तत्रtatraи там
चcaже
कार्यkāryaследствия
द्वारैवdvāraivaвратами именно
निर्दिष्टम्nirdiṣṭamуказано.
उदाहरणंudāharaṇaṁПример
तुtuже —
सsa«он
वैvaiвоистину
मनःmanaḥум
कृष्णkṛṣṇaКришны
पदारविन्दयोःpadāravindayoḥстоп-лотосов»
इत्य्ityтак
आदौādauи далее,
कामंkāmaṁ«намерение
चcaже
दास्येdāsyeв рабстве,
नnaне
तुtuже
कामkāmaжелаемого
काम्ययाkāmyayāжеланием»
इतिitiтак.
चca«Же»
कारःkāraḥчастица —
पूर्वेणान्वयःpūrveṇānvayaḥс прежним связь.
कामंkāmaṁ«Намерение» —
सङ्कल्पंsaṅkalpaṁзамысел
चcaже
दास्येdāsyeв рабстве,
निमित्तेnimitteв побуждении
एवevaименно.
चca«Же»
काराद्kārādчастицею:
दासोऽहंdāso'haṁ«раб я,
तस्यtasyaего
दास्यम्dāsyamрабство
एतत्etatэто
करोमीत्य्karomītyтворю» — так
एवंevaṁтак
सङ्कल्पितवान्saṅkalpitavānзамыслил —
इत्य्ityтаков
अर्थःarthaḥсмысл;
नnaне
तुtuже
कामkāmaжелаемого
काम्ययाkāmyayāжеланием,
स्वर्गादिsvargādiнеба и прочего
भोगेच्छयाbhogecchayāнаслаждения желанием,
तंtaṁего
चकारेतिcakāretiсотворил — так
वासनान्तरvāsanāntaraиной склонности
व्यवच्छेदःvyavacchedaḥотсечение.
Литературный перевод

Затем рабство. Оно есть мнение о себе как о рабе шри Вишну, признак которого сказан так: «Кто в тысячах иных рождений имел бы такую мысль: „я раб Васудевы“, — тот извлёк бы все миры». Пусть сперва будет усилие почитания Его, — но и одним таким мнением достижение бывает; имея это в виду, о нём и указано далее. Как сказано в конце того же стиха «в тысячах иных рождений»: «Что уж говорить о людях, чьи жизни ушли к Нему и чьи чувства обузданы». А в хвале шри Прахлады, в стихе «Потому тебе, достойнейший» и далее, тика одобряет рабство, суть которого — поклон, хвала, поднесение всех деяний, прислуживание, памятование стоп и слушание сказаний. И в речении шримад Уддхавы: «Умащённые вкушёнными тобою гирляндою, благовониями, одеждою и украшениями, вкушающие остатки рабы твои, — да победим мы майю». Там и там это указано через следствие. А пример — «Он воистину ум на стопах-лотосах Кришны» и далее: «намерение — в рабстве, а не из желания желаемого». Частица «же» связывает с предыдущим. «Намерение» — замысел, и именно в побуждении к рабству. Частицею «же» сказано: он замыслил так — «я раб, творю это его рабство»; таков смысл, а не сотворил его из желания желаемого, из желания вкусить небо и прочее; так отсечена иная склонность.

Версия

e0918512cefb · опубликовано 21 сент. 2026 г., 00:52:07 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами