अत एव तथाभूतत्वेनात्मारामस्य पूर्णकामस्यापि तस्य क्षुद्रगुणवस्त्व् अपि परितोषाय कल्पत इति दृष्टान्तेनाह— तत्रोपनीतबलयो रवेर् दीपम् इवादृताः । आत्मारामं पूर्णकामं निजलाभेन नित्यदा ॥ प्रीत्युत्फुल्लमुखाः प्रोचुर् हर्षगद्गदया गिरा । पितरं सर्वसुहृदम् अवितारम् इवार्भकाः ॥ तत्र श्रीद्वारकायाम्। रवेर् उपहाररूपं दीपम् आदृतवन्तो जना इवेत्य् अर्थः । एवं स्तुत्यादिकम् अपि तत्प्रीणनताम् अर्हतीत्य् आह—प्रीत्या इति । पितरम् अर्भका इव इति दृष्टान्तः । तस्य प्रीतावसाधारणगुणविशेषम् अप्य् आह—सर्वसुहृदम् इति । सर्वसुहृत्त्वे लिङ्गम्—अवितारम् इति । तथा आत्मारामपूर्णकामत्वेऽपि तादृशस्य स्वसम्बन्धाभिमानिप्रीतिमत्पुत्रादिषु प्रीतिविशेषोदयो यथा दृश्यते, तथा तेषु तं प्रीतिमन्तम् इत्य् अर्थः । एवं कल्पतरुदृष्टान्तेऽपि भगवतो भक्तविषयिका कृपा यथार्थम् एवोपपद्यते । ये खलु सहजतत्प्रीतिम् एवात्मनि प्रार्थयमाना भजन्ते, तेभ्यस् तद्दानयाथार्थ्यस्यावश्यकत्वात् । तस्माद् अस्त्य् एवानन्दरूपस्यापि भक्ताव् आनन्दोल्लास इति । ॥
ata eva tathābhūtatvenātmārāmasya pūrṇa-kāmasyāpi tasya kṣudra-guṇa-vastv api paritoṣāya kalpata iti dṛṣṭāntenāha— tatropanīta-balayo raver dīpam ivādṛtāḥ | ātmārāmaṁ pūrṇa-kāmaṁ nija-lābhena nityadā || prīty-utphulla-mukhāḥ procur harṣa-gadgadayā girā | pitaraṁ sarva-suhṛdam avitāram ivārbhakāḥ || tatra śrī-dvārakāyām| raver upahāra-rūpaṁ dīpam ādṛtavanto janā ivety arthaḥ | evaṁ stuty-ādikam api tat-prīṇanatām arhatīty āha—prītyā iti | pitaram arbhakā iva iti dṛṣṭāntaḥ | tasya prītāvasādhāraṇa-guṇa-viśeṣam apy āha—sarva-suhṛdam iti | sarva-suhṛttve liṅgam—avitāram iti | tathā ātmārāma-pūrṇa-kāmatve'pi tādṛśasya sva-sambandhābhimāni-prīti-mat-putrādiṣu prīti-viśeṣodayo yathā dṛśyate, tathā teṣu taṁ prītimantam ity arthaḥ | evaṁ kalpataru-dṛṣṭānte'pi bhagavato bhakta-viṣayikā kṛpā yathārtham evopapadyate | ye khalu sahaja-tat-prītim evātmani prārthayamānā bhajante, tebhyas tad-dāna-yāthārthyasyāvaśyakatvāt | tasmād asty evānanda-rūpasyāpi bhaktāv ānandollāsa iti | ||
Оттого он примером и говорит, что у него, такого — черпающего радость в себе и полного желаний, — даже вещь ничтожного качества служит удовлетворению: «Поднесённые там дары были приняты им, как принимают светильник, поднесённый солнцу; и они, с расцветшими от любви лицами, прерывающимся от радости голосом изрекли — ему, черпающему радость в себе, всегда полному желаний своим собственным обретением, — как дети отцу, другу всем, защитнику». «Там» — в шри Двараке. То есть: как люди, почтившие солнце подношением светильника. Так же и славословие и прочее заслуживают его радования; о том он и говорит словом «любовью». «Как дети отцу» — пример. И особое, необычайное качество его любви он называет: «другу всем»; а признак этой дружественности ко всем — «защитника».
И далее: как у такого — черпающего радость в себе и полного желаний — видно возникновение особой любви к сыновьям и прочим, кто мнит себя связанным с ним и любит его, — так он и любит их. Вот смысл. Так же и в примере с древом желаний милость Бхагавана к преданному обосновывается как должно: ведь тем, кто чтит его, вымаливая себе именно его прирождённую любовь, дать её необходимо. Потому и у того, чей облик — блаженство, есть в преданности вспышка блаженства.
8ba80d248c80 · опубликовано 21 сент. 2026 г., 00:52:07 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Светильник, поднесённый солнцу, ничего к нему не прибавляет — и всё-таки принят. Мера тут не в даре, а в том, чей он.