Шат-сандарбха
Сандарбха пятая. Бхакти: чем Его достигают5.215Джива Госвами
826 / 1405
Linux
Листать
Шат-сандарбха · 5.215
॥
Деванагари

तत्साधनप्रकारश् चैवं बहुविधस् तत्र तत्रोक्तः । स च ज्ञानम् एवोच्यते । तत्र श्रवणं श्रीपृथुसनत्कुमारसंवादादौ द्रष्टव्यम् । तदनुसारेण मननं च ज्ञेयम् । प्रथमतः श्रोतॄणां हि विवेकस् तावान् एव यावता जडातिरिक्तचिन्मात्रं वस्तूपस्थितं भवति । तस्मिंश् चिन्मात्रेऽपि वस्तुनि ये विशेषाः स्वरूपभूतशक्तिसिद्धा भगवत्तादिरूपा वर्तन्ते, तांस् तु ते विवेक्तुं न क्षमन्ते, यथा रजनीखण्डिनि ज्योतिषि ज्योतिर्मात्रत्वेऽपि ये मण्डलान्तर्बहिश् च दिव्यविमानादिपरस्परपृथग्भूतरश्मिपरमाणुरूपा विशेषास् तांश् चर्मचक्षुषो न क्षमन्त इत्य् अन्वयः, तद्वत् । पूर्ववच् च यदि महत्कृपाविशेषेण दिव्यदृष्टिता भवति, तदा विशेषोपलब्धिश् च भवेत् । न चेन्, निर्विशेषचिन्मात्रब्रह्मानुभवेन तल्लीन एव भवति । तथैव निदिध्यासनम् अपि तेषाम् । तद् यथा— स्थिरं सुखं चासनम् आस्थितो यतिर् यदा जिहासुर् इमम् अङ्ग लोकम् । काले च देशे च मनो न सज्जयेत् प्राणान् नियच्छेन् मनसा जितासुः ॥ मनः स्वबुद्ध्यामलया नियम्य क्षेत्रज्ञ एतां निलयेत् तम् आत्मनि । आत्मानम् आत्मन्य् अवरुध्य धीरो लब्धोपशान्तिर् विरमेत कृत्यात् ॥ एतां बुद्धिं क्षेत्रज्ञे बुद्ध्यादिद्रष्टरि निलयेत्, प्रविलापयेत् । तं च क्षेत्रज्ञं स्वरूपभूतया बुद्ध्या आत्मनि तद्द्रष्टृत्वादिरहिते शुद्धे जीवे । तं च शुद्धम् आत्मानम् आत्मनि ब्रह्मणि, अवरुध्य तदेकत्वेन विचिन्त्य लब्धोपशान्तिः प्राप्तनिर्वृतिः सन् कृत्याद् विरमेत्, तस्य ततः परं प्राप्याभावात् ॥ ॥

Транслитерация (IAST)

tat-sādhana-prakāraś caivaṁ bahu-vidhas tatra tatroktaḥ | sa ca jñānam evocyate | tatra śravaṇaṁ śrī-pṛthu-sanatkumāra-saṁvādādau draṣṭavyam | tad-anusāreṇa mananaṁ ca jñeyam | prathamataḥ śrotṝṇāṁ hi vivekas tāvān eva yāvatā jaḍātirikta-cin-mātraṁ vastūpasthitaṁ bhavati | tasmiṁś cin-mātre'pi vastuni ye viśeṣāḥ svarūpa-bhūta-śakti-siddhā bhagavattādi-rūpā vartante, tāṁs tu te vivektuṁ na kṣamante, yathā rajanī-khaṇḍini jyotiṣi jyotir-mātratve'pi ye maṇḍalāntarbahiś ca divya-vimānādi-paraspara-pṛthag-bhūta-raśmi-paramāṇu-rūpā viśeṣās tāṁś carma-cakṣuṣo na kṣamanta ity anvayaḥ, tadvat | pūrvavac ca yadi mahat-kṛpā-viśeṣeṇa divya-dṛṣṭitā bhavati, tadā viśeṣopalabdhiś ca bhavet | na cen, nirviśeṣa-cin-mātra-brahmānubhavena tal-līna eva bhavati | tathaiva nididhyāsanam api teṣām | tad yathā— sthiraṁ sukhaṁ cāsanam āsthito yatir yadā jihāsur imam aṅga lokam | kāle ca deśe ca mano na sajjayet prāṇān niyacchen manasā jitāsuḥ || manaḥ sva-buddhyāmalayā niyamya kṣetra-jña etāṁ nilayet tam ātmani | ātmānam ātmany avarudhya dhīro labdhopaśāntir virameta kṛtyāt || etāṁ buddhiṁ kṣetrajñe buddhy-ādi-draṣṭari nilayet, pravilāpayet | taṁ ca kṣetrajñaṁ svarūpa-bhūtayā buddhyā ātmani tad-draṣṭṛtvādi-rahite śuddhe jīve | taṁ ca śuddham ātmānam ātmani brahmaṇi, avarudhya tad-ekatvena vicintya labdhopaśāntiḥ prāpta-nirvṛtiḥ san kṛtyād viramet, tasya tataḥ paraṁ prāpyābhāvāt || ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
तत्tatЕго
साधनsādhanaсредства
प्रकारश्prakāraśобраз
चैवंcaivaṁже так
बहुbahuмного
विधस्vidhasродов
तत्रtatraтам
तत्रोक्तःtatroktaḥи там сказан.
सsaОн
चcaже
ज्ञानम्jñānamзнанием
एवोच्यतेevocyateименно называется.
तत्रtatraТам
श्रवणंśravaṇaṁслушание
श्रीśrīв шри
पृथुpṛthuПритху
सनत्कुमारsanatkumāraи Санаткумары
संवादादौsaṁvādādauбеседе и прочем
द्रष्टव्यम्draṣṭavyamдолжно быть видимо.
तद्tadЕму
अनुसारेणanusāreṇaследованием
मननंmananaṁобдумывание
चcaже
ज्ञेयम्jñeyamдолжно знать.
प्रथमतःprathamataḥСперва
श्रोतॄणांśrotṝṇāṁу слушающих
हिhiведь
विवेकस्vivekasразличение
तावान्tāvānстолько
एवevaименно,
यावताyāvatāсколько
जडातिरिक्तjaḍātiriktaбесчувственного превосходящая
चिन्cinсознания
मात्रंmātraṁодна
वस्तूपस्थितंvastūpasthitaṁсущность предстоящею
भवतिbhavatiбывает.
तस्मिंश्tasmiṁśВ той
चिन्cinсознания
मात्रेऽपिmātre'piодной также
वस्तुनिvastuniсущности
येyeкоторые
विशेषाःviśeṣāḥособенности,
स्वरूपsvarūpaсобственною природою
भूतbhūtaставшею
शक्तिśaktiсилою
सिद्धाsiddhāдостигнутые,
भगवत्तादिbhagavattādiБхагаванности и прочих
रूपाrūpāоблик имеющие,
वर्तन्तेvartanteпребывают, —
तांस्tāṁsих
तुtuже
तेteони
विवेक्तुंvivektuṁразличить
नnaне
क्षमन्तेkṣamanteспособны.
यथाyathāКак
रजनीrajanīночь
खण्डिनिkhaṇḍiniрассекающем
ज्योतिषिjyotiṣiв светиле
ज्योतिर्jyotirсветом
मात्रत्वेऽपिmātratve'piодним бытии также
येyeкоторые
मण्डलान्तर्maṇḍalāntarкруга внутри
बहिश्bahiśи вовне
चcaже —
दिव्यdivyaдивные
विमानादिvimānādiколесницы и прочее,
परस्परparasparaдруг от друга
पृथग्pṛthagотдельными
भूतbhūtaставших
रश्मिraśmiлучей
परमाणुparamāṇuмельчайших частиц
रूपाrūpāоблик имеющие —
विशेषास्viśeṣāsособенности,
तांश्tāṁśих
चर्मcarmaкожаные
चक्षुषोcakṣuṣoглаза
नnaне
क्षमन्तkṣamantaспособны —
इत्य्ityтакова
अन्वयःanvayaḥсвязь, —
तद्वत्tadvatтак же.
पूर्ववच्pūrvavacКак прежде
चcaже:
यदिyadiесли
महत्mahatвеликих
कृपाkṛpāмилости
विशेषेणviśeṣeṇaособою
दिव्यdivyaдивное
दृष्टिताdṛṣṭitāзрение
भवतिbhavatiбывает,
तदाtadāтогда
विशेषोपलब्धिश्viśeṣopalabdhiśособенностей обретение
चcaже
भवेत्bhavetбыло бы.
नnaНе
चेन्cenесли, —
निर्विशेषnirviśeṣaбезразличного
चिन्cinсознания
मात्रmātraодного
ब्रह्मानुभवेनbrahmānubhavenaбрахмана переживанием
तल्talв том
लीनlīnaрастворённым
एवevaименно
भवतिbhavatiбывает.
तथैवtathaivaТак же именно
निदिध्यासनम्nididhyāsanamсосредоточение
अपिapiтакже
तेषाम्teṣāmу них.
तद्tadТо
यथाyathāкак:
स्थिरंsthiraṁ«твёрдое,
सुखंsukhaṁудобное
चासनम्cāsanamже сиденье
आस्थितोāsthitoзанявший
यतिर्yatirподвижник,
यदाyadāкогда
जिहासुर्jihāsurоставить желающий
इमम्imamэтот,
अङ्गaṅgaо милый,
लोकम्lokamмир, —
कालेkāleна времени
चcaи
देशेdeśeна месте
चcaи
मनोmanoум
नnaне
सज्जयेत्sajjayetда не задержит,
प्राणान्prāṇānдыхания
नियच्छेन्niyacchenда обуздает
मनसाmanasāумом,
जितासुःjitāsuḥпобедивший дыхание.
मनःmanaḥУм
स्वsvaсвоим
बुद्ध्यामलयाbuddhyāmalayāразумом незамутнённым
नियम्यniyamyaобуздав,
क्षेत्रkṣetraполе
ज्ञjñaзнающем
एतांetāṁэтот
निलयेत्nilayetда растворит,
तम्tamтого
आत्मनिātmaniв атмане;
आत्मानम्ātmānamатмана
आत्मन्य्ātmanyв Атмане
अवरुध्यavarudhyaзаключив,
धीरोdhīroстойкий,
लब्धोपशान्तिर्labdhopaśāntirобретший успокоение,
विरमेतvirametaда отстанет
कृत्यात्kṛtyātот делания».
एतांetāṁ«Этот» —
बुद्धिंbuddhiṁразум
क्षेत्रज्ञेkṣetrajñeв знающем поле,
बुद्ध्य्buddhyразума
आदिādiи прочего
द्रष्टरिdraṣṭariзрителе,
निलयेत्nilayetда растворит,
प्रविलापयेत्pravilāpayetда разрешит.
तंtaṁТого
चcaже
क्षेत्रज्ञंkṣetrajñaṁзнающего поле
स्वरूपsvarūpaсобственною природою
भूतयाbhūtayāставшим
बुद्ध्याbuddhyāразумом —
आत्मनिātmani«в атмане» —
तद्tadтого
द्रष्टृत्वादिdraṣṭṛtvādiзрительства и прочего
रहितेrahiteлишённом,
शुद्धेśuddheчистой
जीवेjīveдуше.
तंtaṁТу
चcaже
शुद्धम्śuddhamчистую
आत्मानम्ātmānamдушу
आत्मनिātmani«в Атмане» —
ब्रह्मणिbrahmaṇiв брахмане, —
अवरुध्यavarudhyaзаключив,
तद्tadс тем
एकत्वेनekatvenaединством
विचिन्त्यvicintyaпомыслив,
लब्धोपशान्तिःlabdhopaśāntiḥобретший успокоение —
प्राप्तprāptaдостигший
निर्वृतिःnirvṛtiḥблаженства —
सन्sanбудучи,
कृत्याद्kṛtyādот делания
विरमेत्virametда отстанет,
तस्यtasyaу него
ततःtataḥтого
परंparaṁвыше
प्राप्याभावात्prāpyābhāvātдостижимого отсутствием.
Литературный перевод

Образ его средства тоже сказан там и там во многих видах, и он же именуется знанием. Слушание здесь надо видеть в беседе шри Притху и Санаткумары и прочем; по ней же надо знать и обдумывание. Ибо сперва у слушающих различение простирается лишь настолько, что предстаёт сущность — одно сознание, превосходящее бесчувственное. А те особенности, что пребывают и в этой сущности-сознании, достигнутые силою, ставшею его собственною природою, — облики Бхагаванности и прочего, — их они различить не способны. Как в светиле, рассекающем ночь: хотя оно и один свет, есть в его круге и вне его особенности — дивные колесницы и прочее, мельчайшие частицы лучей, отдельных друг от друга, — а кожаные глаза их не способны различить; такова связь. Как и прежде: если особою милостью великих приходит дивное зрение, тогда обретаются и особенности; если нет — переживанием безразличного брахмана, одного сознания, он в нём и растворяется.

Так же у них и сосредоточение. А именно: «Когда подвижник, занявший твёрдое и удобное сиденье, желает оставить этот мир, о милый, — пусть не задерживает ума ни на времени, ни на месте, пусть умом обуздает дыхания, победив дыхание. Обуздав ум незамутнённым своим разумом, пусть растворит этот разум в знающем поле, а того — в атмане; заключив атмана в Атмане, стойкий, обретший успокоение, пусть отстанет от делания». «Этот» разум пусть растворит, разрешит в знающем поле, зрителе разума и прочего. А того знающего поле — разумом, ставшим его собственною природою — «в атмане», то есть в чистой душе, лишённой зрительства и прочего. А ту чистую душу «в Атмане», то есть в брахмане, — заключив, помыслив единство с ним, и, обретя успокоение, то есть блаженство, пусть отстанет от делания, ибо выше того ему достигать нечего.

Версия

910baad73609 · опубликовано 21 сент. 2026 г., 00:52:07 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами