Шат-сандарбха
Сандарбха пятая. Бхакти: чем Его достигают5.114Джива Госвами
715 / 1405
Linux
Листать
Шат-сандарбха · 5.114
॥
Деванагари

तद् एवम् अवान्तरतात्पर्येण भक्तेर् एवाभिधेयत्वं षड्विधैर् अपि लिङ्गैर् अवगम्यते । तत्रोपक्रमोपसंहारयोर् एक्तवेन, यथा—जन्माद्य् अस्य यतः इत्यादाव् उपक्रमपद्ये सत्यं परं धीमहि इति । अत्र श्रीगीतासु, एवं सततयुक्ता ये भक्तास् त्वां पर्युपासते इत्यादौ श्रीभगवत्य् एव ध्यानस्याकष्टार्थत्वेन तद्ध्यानिनो युक्ततमत्वेन चोक्तत्वात् । मत्तः परतरं नान्यत् किञ्चित् इत्यादौ, ब्रह्मणो हि प्रतिष्ठाहम् इत्यादौ च परत्वस्य श्रीभगवद्रूप एव पर्यवसानात्, तस्यैव सर्वज्ञत्वसर्वशक्तित्वाभ्यां जगज्जन्मादिहेतुत्वात् तत्र श्रीभगवत्य् एव ध्यानम् अभिधीयते । तथैव हि तत् पद्यं परमात्मसन्दर्भे विवृतम् अस्ति । कस्मै येन विभाषितोऽयम् अतुलो ज्ञानप्रदीपः पुरा इत्यादाव् उपसंहारपद्येऽपि सत्यं परं धीमहि इति । अत एव स्पष्टम् एवास्य श्रीभगवत्त्वं श्रीभागवतवक्तृत्वात् । पूर्वं च तेने ब्रह्म हृदा य आदिकवये इत्य् उक्तम् । अभ्यासेनोदाहरणं पूर्वं दर्शितम् अदर्शितं चानेकविधम् एव । अपूर्वतया फलेन च दर्शितं श्रीव्याससमाधौ अनर्थोपशमं साक्षात् इत्यादि । प्रशंसालक्षणेनार्थवादेन चाभ्यासवद् बहुविधम् एव तत्रास्ति । उपपत्त्या च—भयं द्वितीयाभिनिवेशतः स्यात् इत्याद्य् अनेकम् इति । अत्र गतिसामान्येन च इदं हि पुंसस् तपसः श्रुतस्य वा इत्यादि । तथाह— मुनिर् विवक्षुर् भगवद्गुणानां सखापि ते भारतम् आह कृष्णः ॥ इत्यादि । स्पष्टम् ॥ ॥

Транслитерация (IAST)

tad evam avāntara-tātparyeṇa bhakter evābhidheyatvaṁ ṣaḍ-vidhair api liṅgair avagamyate | tatropakramopasaṁhārayor ektavena, yathā—janmādy asya yataḥ ity-ādāv upakrama-padye satyaṁ paraṁ dhīmahi iti | atra śrī-gītāsu, evaṁ satata-yuktā ye bhaktās tvāṁ paryupāsate ity-ādau śrī-bhagavaty eva dhyānasyākaṣṭārthatvena tad-dhyānino yuktatamatvena coktatvāt | mattaḥ parataraṁ nānyat kiñcit ity-ādau, brahmaṇo hi pratiṣṭhāham ity-ādau ca paratvasya śrī-bhagavad-rūpa eva paryavasānāt, tasyaiva sarvajñatva-sarva-śaktitvābhyāṁ jagaj-janmādi-hetutvāt tatra śrī-bhagavaty eva dhyānam abhidhīyate | tathaiva hi tat padyaṁ paramātma-sandarbhe vivṛtam asti | kasmai yena vibhāṣito'yam atulo jñāna-pradīpaḥ purā ity-ādāv upasaṁhāra-padye'pi satyaṁ paraṁ dhīmahi iti | ata eva spaṣṭam evāsya śrī-bhagavattvaṁ śrī-bhāgavata-vaktṛtvāt | pūrvaṁ ca tene brahma hṛdā ya ādi-kavaye ity uktam | abhyāsenodāharaṇaṁ pūrvaṁ darśitam adarśitaṁ cāneka-vidham eva | apūrvatayā phalena ca darśitaṁ śrī-vyāsa-samādhau anarthopaśamaṁ sākṣāt ity-ādi | praśaṁsā-lakṣaṇenārtha-vādena cābhyāsavad bahu-vidham eva tatrāsti | upapattyā ca—bhayaṁ dvitīyābhiniveśataḥ syāt ity-ādy anekam iti | atra gati-sāmānyena ca idaṁ hi puṁsas tapasaḥ śrutasya vā ity-ādi | tathāha— munir vivakṣur bhagavad-guṇānāṁ sakhāpi te bhāratam āha kṛṣṇaḥ || ity-ādi | spaṣṭam || ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
तद्tadТо
एवम्evamтак:
अवान्तरavāntaraвнутренней
तात्पर्येणtātparyeṇaустремлённостью
भक्तेर्bhakterпреданности
एवाभिधेयत्वंevābhidheyatvaṁименно предметом бытие
षड्ṣaḍшести
विधैर्vidhairвидов
अपिapiтакже
लिङ्गैर्liṅgairпризнаками
अवगम्यतेavagamyateпостигается.
तत्रोपक्रमोपसंहारयोर्tatropakramopasaṁhārayorТам зачина и заключения
एक्तवेनektavenaединством —
यथाyathāкак:
जन्माद्य्janmādy«рождение и прочее
अस्यasyaэтого,
यतःyataḥоткуда»
इत्य्ityтак
आदाव्ādāvи далее,
उपक्रमupakramaзачинном
पद्येpadyeв стихе, —
सत्यंsatyaṁ«истину
परंparaṁвысшую
धीमहिdhīmahiда созерцаем»
इतिitiтак.
अत्रatraЗдесь,
श्रीśrīв шри
गीतासुgītāsuГитах,
एवंevaṁ«так
सततsatataпостоянно
युक्ताyuktāсопряжённые
येyeкоторые
भक्तास्bhaktāsпреданные
त्वांtvāṁтебя
पर्युपासतेparyupāsateпочитают»
इत्य्ityтак
आदौādauи далее,
श्रीśrīшри
भगवत्य्bhagavatyк Бхагавану
एवevaименно
ध्यानस्याकष्टार्थत्वेनdhyānasyākaṣṭārthatvenaсозерцания нетрудностью
तद्tadего
ध्यानिनोdhyāninoсозерцающего
युक्ततमत्वेनyuktatamatvenaнаисопряжённейшим бытием
चोक्तत्वात्coktatvātи сказанностью.
मत्तःmattaḥ«Меня
परतरंparataraṁвыше
नान्यत्nānyatне иное
किञ्चित्kiñcitчто-либо»
इत्य्ityтак
आदौādauи далее,
ब्रह्मणोbrahmaṇo«Брахмана
हिhiведь
प्रतिष्ठाहम्pratiṣṭhāhamоснование я»
इत्य्ityтак
आदौādauи далее
चcaже
परत्वस्यparatvasyaвысшести
श्रीśrīшри
भगवद्bhagavadБхагавана
रूपrūpaв облике
एवevaименно
पर्यवसानात्paryavasānātзавершением,
तस्यैवtasyaivaего именно
सर्वज्ञत्वsarvajñatvaвсеведением
सर्वsarvaвсемогуществом
शक्तित्वाभ्यांśaktitvābhyāṁи — двумя —
जगज्jagajмира
जन्मादिjanmādiрождения и прочего
हेतुत्वात्hetutvātпричинностью, —
तत्रtatraтам
श्रीśrīшри
भगवत्य्bhagavatyк Бхагавану
एवevaименно
ध्यानम्dhyānamсозерцание
अभिधीयतेabhidhīyateназывается.
तथैवtathaivaТак же именно
हिhiведь
तत्tatтот
पद्यंpadyaṁстих
परमात्मparamātmaв Параматма-
सन्दर्भेsandarbheсандарбхе
विवृतम्vivṛtamраскрыт
अस्तिastiесть.
कस्मैkasmai«Кому,
येनyenaкем
विभाषितोऽयम्vibhāṣito'yamвозвещён этот
अतुलोatuloнесравненный
ज्ञानjñānaзнания
प्रदीपःpradīpaḥсветильник
पुराpurāвстарь»
इत्य्ityтак
आदाव्ādāvи далее,
उपसंहारupasaṁhāraв заключительном
पद्येऽपिpadye'piстихе также, —
सत्यंsatyaṁ«истину
परंparaṁвысшую
धीमहिdhīmahiда созерцаем»
इतिitiтак.
अतataОттого
एवevaименно
स्पष्टम्spaṣṭamясно
एवास्यevāsyaименно его
श्रीśrīшри
भगवत्त्वंbhagavattvaṁБхагаваном бытие —
श्रीśrīшри
भागवतbhāgavataБхагаваты
वक्तृत्वात्vaktṛtvātизрекателем бытием.
पूर्वंpūrvaṁПрежде
चcaже
तेनेtene«передал
ब्रह्मbrahmaБрахман
हृदाhṛdāсердцем
यyaкоторый
आदिādiпервому
कवयेkavayeпоэту»
इत्य्ityтак
उक्तम्uktamсказано.
अभ्यासेनोदाहरणंabhyāsenodāharaṇaṁПовторением приведение примера
पूर्वंpūrvaṁпрежде
दर्शितम्darśitamпоказано,
अदर्शितंadarśitaṁнепоказанное
चानेकcānekaже многих
विधम्vidhamвидов
एवevaименно.
अपूर्वतयाapūrvatayāНебывалостью
फलेनphalenaи плодом
चcaже
दर्शितंdarśitaṁпоказано
श्रीśrīв шри
व्यासvyāsaВьясы
समाधौsamādhauсамадхи:
अनर्थोपशमंanarthopaśamaṁ«бедствий утишение
साक्षात्sākṣātнепосредственное»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее.
प्रशंसाpraśaṁsāПохвалы
लक्षणेनार्थlakṣaṇenārthaпризнак имеющим, смысла
वादेनvādenaизъяснением
चाभ्यासवद्cābhyāsavadже, повторению подобно,
बहुbahuмногих
विधम्vidhamвидов
एवevaименно
तत्रास्तिtatrāstiтам есть.
उपपत्त्याupapattyāОбоснованием
चcaже:
भयंbhayaṁ«страх
द्वितीयाभिनिवेशतःdvitīyābhiniveśataḥот второго погружённости
स्यात्syātбыл бы»
इत्य्ityтак
आद्य्ādyи далее —
अनेकम्anekamмногое
इतिitiтак.
अत्रatraЗдесь
गतिgatiхода
सामान्येनsāmānyenaобщностью
चcaже:
इदंidaṁ«это
हिhiведь
पुंसस्puṁsasчеловека
तपसःtapasaḥподвижничества,
श्रुतस्यśrutasyaслушания
वाvāили»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее.
तथाहtathāhaТак же говорит:
मुनिर्munir«молчальник,
विवक्षुर्vivakṣurвозвестить желающий
भगवद्bhagavadБхагавана
गुणानांguṇānāṁкачества,
सखापिsakhāpiдруг также
तेteтвой,
भारतम्bhāratamБхарату
आहāhaизрёк,
कृष्णःkṛṣṇaḥКришна»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее.
स्पष्टम्spaṣṭamЯсно.
Литературный перевод

Итак, по внутренней устремлённости то, что предметом является именно преданность, постигается и шестью родами признаков. Единством зачина и заключения — как: в зачинном стихе «Откуда рождение и прочее этого» и далее — «да созерцаем высшую истину». Здесь, в шри Гитах, в «Те преданные, что, постоянно сопряжённые, почитают тебя» и далее, сказано, что созерцание именно шри Бхагавана нетрудно и что созерцающий его наисопряжённейший; а поскольку в «Нет ничего выше меня» и далее и в «Ведь я основание Брахмана» и далее высшесть завершается именно в облике шри Бхагавана, и поскольку именно он всеведением и всемогуществом есть причина рождения мира и прочего, — там названо созерцание именно шри Бхагавана. Так же тот стих и раскрыт в Параматма-сандарбхе. И в заключительном стихе «Кому и кем возвещён был встарь этот несравненный светильник знания» и далее — «да созерцаем высшую истину». Оттого и ясно, что он — шри Бхагаван: ибо он изрекатель шри Бхагаваты; и прежде сказано: «кто сердцем передал Брахман первому поэту».

Приведение примера повторением показано прежде, и непоказанного — многих родов. Небывалостью и плодом показано в самадхи шри Вьясы: «непосредственное утишение бедствий» и далее. Изъяснением смысла, имеющим облик похвалы, там есть многое — как и повторением. Обоснованием же: «Страх возникает от погружённости во второе» и далее, и многое иное. И общностью хода: «Это ведь у человека подвижничества или слушания» и далее. Так же говорит: «Молчальник, желая возвестить качества Бхагавана, — и друг твой Кришна изрёк Бхарату» и далее. Ясно.

Версия

9c4ab067af75 · опубликовано 21 сент. 2026 г., 00:52:07 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами