Ṣaṭ-sandarbha
Sandarbha Six — Prīti: Love as the Goal6.73Jīva Gosvāmī
1042 / 1405
Linux
Pasar páginas
Ṣaṭ-sandarbha · 6.73
॥
Devanāgarī

तस्मात् केवलतन्माधुर्यतात्पर्यत्वेनैव प्रीतित्वे सिद्धे तात्पर्यान्तरादौ सति प्रीतेर् असम्यगाविर्भाव इति सिद्धम् । स च द्विविधः— तदाभासस्यैवोदयः ईषदुद्गमश् च । अन्त्यश् च द्विविधः— कदाचिद् उद्भवत्तच्छविमात्रत्वं, तस्या एवोदयावस्था च । तत्र यत्रान्यतात्पर्यं, तत्र तदाभासत्वम् । यत्र प्रीतितात्पर्याभावस् तत्र कदाचिद् उद्भवत्तच्छविमात्रत्वम् । यत्र तत्तात्पर्यम् अन्यासङ्गस् तु दैवात्, तत्र तस्या उदयावस्था च । अन्यासङ्गस्य गौणत्वम् । तच् च द्विविधम्— नष्टप्रायत्वम् आभासमात्रत्वं च । तयोः पूर्वत्र तस्याः प्रथमोदयावस्था । उत्तरत्र प्रकटोदयावस्था । तस्मात् प्रथमोदयपर्यन्त एवासम्यगाविर्भावः । प्रकटोदयस्य तु सम्यक्त्वम् एव । यत्र त्व् अन्यासङ्ग एव न विद्यते, तत्र दर्शितप्रभावनामान आविर्भावा ज्ञेयाः । तत्र प्रकटोदयम् आरभ्यैव भक्त्यारब्धेऽपवर्गे जीवन्मुक्ताः । प्राप्तायां भगवत्पार्षदतायां परमम् उक्ताः । नित्यपार्षदास् तु नित्यमुक्ता ज्ञेयाः । तत्राभासम् आह— एवं हरौ भगवति प्रतिलब्धभावो भक्त्या द्रवद्धृदय उत्पुलकः प्रमोदात् । औत्कण्ठ्यबाष्पकलया मुहुर् अर्द्यमानस् तच् चापि चित्तबडिशं शनकैर् वियुङ्क्ते ॥ एवं पूर्वोक्तयोगमिश्रभक्त्यनुष्ठानेन हरौ प्रतिलब्धभावो भवति । तत्र लिङ्गं— भक्त्या इत्यादि । भक्त्या स्मरणादिना अपि एवम् अपि लब्धध्येयमधुरत्वस्य भावेन तादृशतापन्नं तस्य चित्तं शनकैर् वियुङ्क्ते विमुक्तम् अपि भवति । येन योगाङ्गतया भक्तिर् अनुष्ठिता, तस्मात् कैवल्येच्छाकैतवदोषाद् एवेति भावः । यथोक्तं—धर्मः प्रोज्झितकैतवोऽत्र परमः इत्य् अत्र प्रशब्देन मोक्षाभिसन्धिर् अपि कैतवम् इति । अत एव बडिशशब्देन काठिन्यम् अरसवित्त्वं दाम्भिकत्वं स्वार्थमात्रसाधनत्वं च व्यञ्जितम् । शुद्धभक्तास् तु न कदाचित् तथा तं ध्येयं त्यजन्ति । यथोक्तं राज्ञा— धौतात्मा पुरुषः कृष्णपादमूलं न मुञ्चति । मुक्तसर्वपरिक्लेशः पान्थः स्वशरणं यथा ॥ इति । श्रीनारदेन च— न वै जनो जातु कथञ्चनाव्रजेन् मुकुन्दसेव्य् अन्यवद् अङ्ग संसृतिम् । स्मरन् मुकुन्दाङ्घ्र्युपगूहनं पुनर् विहातुम् इच्छेन् न रसग्रहो जनः ॥ इति । यो रसग्रहः, स तु न त्यजतीत्य् अनेनान्येषां लौहपाषाणादितुल्यत्वं सूचितम् । न तु भगवान् अपि ततोऽन्यथा कुर्यात् । यद् उक्तं श्रीब्रह्मणा— भक्त्या गृहीतचरणः परया च तेषां नापैषि नाथ हृदयाम्बुरुहात् स्वपुंसाम् ॥ इति । आविर्होत्रेण च— विसृजति हृदयं न यस्य साक्षाद् धरिर् अवशाभिहितोऽप्य् अघौघनाशः । प्रणयरशनया धृताङ्घ्रिपद्मः स भवति भागवतप्रधान उक्तः ॥ अत एव पूर्वत्र स्वपुंसाम् इत्य् अत्र स्वेति विशेषणम् । तद् एवम् आभासोदाहरणे श्रीकपिलदेवस्यैव वाक्यं भक्त्या पुमान् जातविरागः इत्यादिकम् अपि ज्ञेयम् । तथा हि, अस्य पूर्वत्र श्रद्धा रतिर् भक्तिर् अनुक्रमिष्यति इति भक्तिमात्रं दर्शितम् । उत्तरत्र तस्या लक्षणे पृष्टे तल्लक्षणं वदतानेन भक्तिः सिद्धेर् गरीयसी इति । नैकात्मतां मे स्पृहयन्ति केचित् इति च मोक्षनिरपेक्षतयैव तस्य मुख्याभिधेयत्वम् उक्तम् । जरयत्य् आशु या कोषम् इति च मायाकोषध्वंसनस्य तु तदानुषङ्गिकगुणत्वम् उक्तम् । अत्र भक्त्या पुमान् इत्यादौ तु तादृश्या अपि तस्या भक्तेर् ज्ञानादिसाहाय्येनैव मोक्षमात्रसाधकत्वम् उक्त्वा गौणाभिधेयत्वम् उक्तम् । तस्माद् अत्रापि तस्याः भक्तेर् आभास एव प्रथमतो दर्शितः । एवं— दृष्ट्वा तम् अवनौ सर्व ईक्षणाह्लादविक्लवाः । दण्डवत् पतिता राजऽ छनैर् उत्थाय तुष्टुवुः ॥ इत्य् अत्रापि वृत्राख्यशत्रुनाशस्वाराज्यप्राप्तितात्पर्यवतां देवानां भक्त्याभासत्वम् उदाहार्यम् ।

Transliteración (IAST)

tasmāt kevala-tan-mādhurya-tātparyatvenaiva prītitve siddhe tātparyāntarādau sati prīter asamyag-āvirbhāva iti siddham | sa ca dvividhaḥ— tad-ābhāsasyaivodayaḥ īṣad-udgamaś ca | antyaś ca dvividhaḥ— kadācid udbhavat-tac-chavi-mātratvaṁ, tasyā evodayāvasthā ca | tatra yatrānya-tātparyaṁ, tatra tad-ābhāsatvam | yatra prīti-tātparyābhāvas tatra kadācid udbhavat-tac-chavi-mātratvam | yatra tat-tātparyam anyāsaṅgas tu daivāt, tatra tasyā udayāvasthā ca | anyāsaṅgasya gauṇatvam | tac ca dvividham— naṣṭa-prāyatvam ābhāsa-mātratvaṁ ca | tayoḥ pūrvatra tasyāḥ prathamodayāvasthā | uttaratra prakaṭodayāvasthā | tasmāt prathamodaya-paryanta evāsamyag-āvirbhāvaḥ | prakaṭodayasya tu samyaktvam eva | yatra tv anyāsaṅga eva na vidyate, tatra darśita-prabhāva-nāmāna āvirbhāvā jñeyāḥ | tatra prakaṭodayam ārabhyaiva bhakty-ārabdhe'pavarge jīvan-muktāḥ | prāptāyāṁ bhagavat-pārṣadatāyāṁ paramam uktāḥ | nitya-pārṣadās tu nitya-muktā jñeyāḥ | tatrābhāsam āha— evaṁ harau bhagavati pratilabdha-bhāvo bhaktyā dravad-dhṛdaya utpulakaḥ pramodāt | autkaṇṭhya-bāṣpa-kalayā muhur ardyamānas tac cāpi citta-baḍiśaṁ śanakair viyuṅkte || evaṁ pūrvokta-yoga-miśra-bhakty-anuṣṭhānena harau pratilabdha-bhāvo bhavati | tatra liṅgaṁ— bhaktyā ity-ādi | bhaktyā smaraṇādinā api evam api labdha-dhyeya-madhuratvasya bhāvena tādṛśatāpannaṁ tasya cittaṁ śanakair viyuṅkte vimuktam api bhavati | yena yogāṅgatayā bhaktir anuṣṭhitā, tasmāt kaivalyecchā-kaitava-doṣād eveti bhāvaḥ | yathoktaṁ—dharmaḥ projjhita-kaitavo'tra paramaḥ ity atra pra-śabdena mokṣābhisandhir api kaitavam iti | ata eva baḍiśa-śabdena kāṭhinyam arasavittvaṁ dāmbhikatvaṁ svārtha-mātra-sādhanatvaṁ ca vyañjitam | śuddha-bhaktās tu na kadācit tathā taṁ dhyeyaṁ tyajanti | yathoktaṁ rājñā— dhautātmā puruṣaḥ kṛṣṇa-pāda-mūlaṁ na muñcati | mukta-sarva-parikleśaḥ pānthaḥ sva-śaraṇaṁ yathā || iti | śrī-nāradena ca— na vai jano jātu kathañcanāvrajen mukunda-sevy anyavad aṅga saṁsṛtim | smaran mukundāṅghry-upagūhanaṁ punar vihātum icchen na rasa-graho janaḥ || iti | yo rasa-grahaḥ, sa tu na tyajatīty anenānyeṣāṁ lauha-pāṣāṇādi-tulyatvaṁ sūcitam | na tu bhagavān api tato'nyathā kuryāt | yad uktaṁ śrī-brahmaṇā— bhaktyā gṛhīta-caraṇaḥ parayā ca teṣāṁ nāpaiṣi nātha hṛdayāmburuhāt sva-puṁsām || iti | āvirhotreṇa ca— visṛjati hṛdayaṁ na yasya sākṣād dharir avaśābhihito'py aghaugha-nāśaḥ | praṇaya-raśanayā dhṛtāṅghri-padmaḥ sa bhavati bhāgavata-pradhāna uktaḥ || ata eva pūrvatra sva-puṁsām ity atra sveti viśeṣaṇam | tad evam ābhāsodāharaṇe śrī-kapila-devasyaiva vākyaṁ bhaktyā pumān jāta-virāgaḥ ity-ādikam api jñeyam | tathā hi, asya pūrvatra śraddhā ratir bhaktir anukramiṣyati iti bhakti-mātraṁ darśitam | uttaratra tasyā lakṣaṇe pṛṣṭe tal-lakṣaṇaṁ vadatānena bhaktiḥ siddher garīyasī iti | naikātmatāṁ me spṛhayanti kecit iti ca mokṣa-nirapekṣatayaiva tasya mukhyābhidheyatvam uktam | jarayaty āśu yā koṣam iti ca māyā-koṣa-dhvaṁsanasya tu tad-ānuṣaṅgika-guṇatvam uktam | atra bhaktyā pumān ity-ādau tu tādṛśyā api tasyā bhakter jñānādi-sāhāyyenaiva mokṣa-mātra-sādhakatvam uktvā gauṇābhidheyatvam uktam | tasmād atrāpi tasyāḥ bhakter ābhāsa eva prathamato darśitaḥ | evaṁ— dṛṣṭvā tam avanau sarva īkṣaṇāhlāda-viklavāḥ | daṇḍavat patitā rāja' chanair utthāya tuṣṭuvuḥ || ity atrāpi vṛtrākhya-śatru-nāśa-svārājya-prāpti-tātparyavatāṁ devānāṁ bhakty-ābhāsatvam udāhāryam |

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
तस्मात्tasmātПотому,
केवलkevalaодной лишь
तन्tanего
माधुर्यmādhuryaсладости
तात्पर्यत्वेनैवtātparyatvenaivaустремлённостью же
प्रीतित्वेprītitveлюбовью бытии
सिद्धेsiddheустановленном сущем,
तात्पर्यान्तरादौtātparyāntarādauустремлении ином и прочем
सतिsatiсущем,
प्रीतेर्prīterлюбви
असम्यग्asamyagнеполное
आविर्भावāvirbhāvaпроявление —
इतिitiтак
सिद्धम्siddhamустановлено.
सsaОно
चcaже
द्विविधःdvividhaḥдвояко:
तद्tadеё
आभासस्यैवोदयःābhāsasyaivodayaḥподобия же восход,
ईषद्īṣadмалое
उद्गमश्udgamaśпрорастание
चcaже.
अन्त्यश्antyaśПоследнее
चcaже
द्विविधःdvividhaḥдвояко:
कदाचिद्kadācidиногда
उद्भवत्udbhavatвозникающий
तच्tacеё
छविchaviотблеск
मात्रत्वंmātratvaṁодин лишь,
तस्याtasyāеё
एवोदयावस्थाevodayāvasthāже восхода состояние
चcaже.
तत्रtatraТам,
यत्रान्यyatrānyaгде иное
तात्पर्यंtātparyaṁустремление,
तत्रtatraтам
तद्tadеё
आभासत्वम्ābhāsatvamподобием бытие.
यत्रyatraГде
प्रीतिprītiлюбви
तात्पर्याभावस्tātparyābhāvasустремления отсутствие,
तत्रtatraтам
कदाचिद्kadācidиногда
उद्भवत्udbhavatвозникающий
तच्tacеё
छविchaviотблеск
मात्रत्वम्mātratvamодин лишь.
यत्रyatraГде
तत्tatк ней
तात्पर्यम्tātparyamустремление,
अन्यासङ्गस्anyāsaṅgasк иному привязанность
तुtuже
दैवात्daivātпо судьбе, —
तत्रtatraтам
तस्याtasyāеё
उदयावस्थाudayāvasthāвосхода состояние
चcaже.
अन्यासङ्गस्यanyāsaṅgasyaК иному привязанности
गौणत्वम्gauṇatvamвторостепенность.
तच्tacОна
चcaже
द्विविधम्dvividhamдвояка:
नष्टnaṣṭaпогибшею
प्रायत्वम्prāyatvamпочти бытие,
आभासābhāsaподобием
मात्रत्वंmātratvaṁодним лишь бытие
चcaже.
तयोःtayoḥИз них
पूर्वत्रpūrvatraв первом —
तस्याःtasyāḥеё
प्रथमोदयावस्थाprathamodayāvasthāпервого восхода состояние.
उत्तरत्रuttaratraВо втором —
प्रकटोदयावस्थाprakaṭodayāvasthāявного восхода состояние.
तस्मात्tasmātПотому
प्रथमोदयprathamodayaпервого восхода
पर्यन्तparyantaдо предела
एवासम्यग्evāsamyagже неполное
आविर्भावःāvirbhāvaḥпроявление.
प्रकटोदयस्यprakaṭodayasyaЯвного восхода
तुtuже —
सम्यक्त्वम्samyaktvamполнота
एवevaименно.
यत्रyatraГде
त्व्tvже
अन्यासङ्गanyāsaṅgaк иному привязанности
एवevaвовсе
नnaне
विद्यतेvidyateимеется,
तत्रtatraтам
दर्शितdarśitaпоказанным
प्रभावprabhāvaвоздействием
नामानnāmānaименуемые
आविर्भावाāvirbhāvāпроявления
ज्ञेयाःjñeyāḥда будут познаны.
तत्रtatraТам,
प्रकटोदयम्prakaṭodayamявного восхода
आरभ्यैवārabhyaivaначиная же,
भक्त्य्bhaktyбхакти
आरब्धेऽपवर्गेārabdhe'pavargeначатом освобождении, —
जीवन्jīvanпри жизни
मुक्ताःmuktāḥосвобождённые.
प्राप्तायांprāptāyāṁПри обретённой
भगवत्bhagavatБхагавана
पार्षदतायांpārṣadatāyāṁспутничестве —
परमम्paramamвысшее
उक्ताःuktāḥназваны.
नित्यnityaВечные
पार्षदास्pārṣadāsспутники
तुtuже
नित्यnityaвечно
मुक्ताmuktāосвобождёнными
ज्ञेयाःjñeyāḥда будут познаны.
तत्राभासम्tatrābhāsamТам о подобии
आहāhaговорит:
एवंevaṁ«так
हरौharauк Хари,
भगवतिbhagavatiБхагавану,
प्रतिलब्धpratilabdhaобретённое
भावोbhāvoчувство имеющий,
भक्त्याbhaktyāбхакти
द्रवद्dravadтающее
धृदयdhṛdayaсердце имеющий,
उत्पुलकःutpulakaḥс поднявшимися волосками
प्रमोदात्pramodātот ликования,
औत्कण्ठ्यautkaṇṭhyaтомления
बाष्पbāṣpaслёз
कलयाkalayāчастицею
मुहुर्muhurвновь и вновь
अर्द्यमानस्ardyamānasтерзаемый, —
तच्tacто
चापिcāpiже также
चित्तcittaсознания
बडिशंbaḍiśaṁкрючок
शनकैर्śanakairпостепенно
वियुङ्क्तेviyuṅkteотцепляет».
एवंevaṁ«Так» —
पूर्वोक्तpūrvoktaпрежде сказанной,
योगyogaйогою
मिश्रmiśraсмешанной
भक्त्य्bhaktyбхакти
अनुष्ठानेनanuṣṭhānenaисполнением
हरौharauк Хари
प्रतिलब्धpratilabdhaобретённое
भावोbhāvoчувство
भवतिbhavatiбывает.
तत्रtatraТам
लिङ्गंliṅgaṁпризнак —
भक्त्याbhaktyā«бхакти»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее.
भक्त्याbhaktyā«Бхакти» —
स्मरणादिनाsmaraṇādināпамятованием и прочим.
अपिapi«Также».
एवम्evamТак
अपिapiтакже
लब्धlabdhaобретённой
ध्येयdhyeyaсозерцаемого
मधुरत्वस्यmadhuratvasyaсладости
भावेनbhāvenaчувством
तादृशतापन्नंtādṛśatāpannaṁтаковость обретшее
तस्यtasyaего
चित्तंcittaṁсознание
शनकैर्śanakairпостепенно
वियुङ्क्तेviyuṅkteотцепляет,
विमुक्तम्vimuktamотпущенным
अपिapiтакже
भवतिbhavatiбывает.
येनyenaКоторым
योगाङ्गतयाyogāṅgatayāйоги членом
भक्तिर्bhaktirбхакти
अनुष्ठिताanuṣṭhitāисполнена, —
तस्मात्tasmātот той
कैवल्येच्छाkaivalyecchāкайвальи желания
कैतवkaitavaобмана
दोषाद्doṣādпорока
एवेतिevetiже — таков
भावःbhāvaḥсмысл.
यथोक्तंyathoktaṁКак сказано:
धर्मःdharmaḥ«закон,
प्रोज्झितprojjhitaотброшенный
कैतवोऽत्रkaitavo'traобман имеющий, здесь,
परमःparamaḥвысший»
इत्य्ityтак —
अत्रatraздесь
प्रpra«пра»-
शब्देनśabdenaслогом
मोक्षाभिसन्धिर्mokṣābhisandhirосвобождения умысел
अपिapiтакже
कैतवम्kaitavamобман —
इतिitiтак.
अतataОттого
एवevaже
बडिशbaḍiśa«крючок»
शब्देनśabdenaсловом
काठिन्यम्kāṭhinyamжёсткость,
अरसवित्त्वंarasavittvaṁрасы невкушение,
दाम्भिकत्वंdāmbhikatvaṁлицемерность,
स्वार्थsvārthaсвоей цели
मात्रmātraодной лишь
साधनत्वंsādhanatvaṁсредством бытие
चcaже
व्यञ्जितम्vyañjitamявлены.
शुद्धśuddhaЧистые
भक्तास्bhaktāsпреданные
तुtuже
नnaне
कदाचित्kadācitкогда-либо
तथाtathāтак
तंtaṁтого
ध्येयंdhyeyaṁсозерцаемого
त्यजन्तिtyajantiоставляют.
यथोक्तंyathoktaṁКак сказано
राज्ञाrājñāцарём:
धौतात्माdhautātmā«омытая душа имеющий
पुरुषःpuruṣaḥчеловек
कृष्णkṛṣṇaКришны
पादpādaстоп
मूलंmūlaṁоснования
नnaне
मुञ्चतिmuñcatiоставляет,
मुक्तmuktaсвободный от
सर्वsarvaвсех
परिक्लेशःparikleśaḥтягот
पान्थःpānthaḥпутник
स्वsvaсвоего
शरणंśaraṇaṁприбежища
यथाyathāкак»
इतिitiтак.
श्रीśrīШри
नारदेनnāradenaНарадою
चcaже:
नna«не
वैvaiведь
जनोjanoчеловек
जातुjātuкогда-либо
कथञ्चनाव्रजेन्kathañcanāvrajenкак-нибудь пришёл бы,
मुकुन्दmukundaМукунде
सेव्य्sevyслужащий,
अन्यवद्anyavadиным подобно,
अङ्गaṅgaмилый,
संसृतिम्saṁsṛtimв круговорот;
स्मरन्smaranпомнящий
मुकुन्दाङ्घ्र्य्mukundāṅghryМукунды стоп
उपगूहनंupagūhanaṁобъятие
पुनर्punarснова
विहातुम्vihātumоставить
इच्छेन्icchenпожелал бы
नnaне —
रसrasaрасу
ग्रहोgrahoсхвативший
जनःjanaḥчеловек»
इतिitiтак.
योyo«Который
रसrasaрасу
ग्रहःgrahaḥсхватил,
सsaтот
तुtuже
नnaне
त्यजतीत्य्tyajatītyоставляет» — так
अनेनान्येषांanenānyeṣāṁэтим у иных
लौहlauhaжелезу,
पाषाणादिpāṣāṇādiкамню и прочему
तुल्यत्वंtulyatvaṁравенство
सूचितम्sūcitamуказано.
नnaНе
तुtuже
भगवान्bhagavānБхагаван
अपिapiтакже
ततोऽन्यथाtato'nyathāс тем иначе
कुर्यात्kuryātпоступил бы.
यद्yadЧто
उक्तंuktaṁсказано
श्रीśrīшри
ब्रह्मणाbrahmaṇāБрахмою:
भक्त्याbhaktyā«бхакти
गृहीतgṛhītaсхваченные
चरणःcaraṇaḥстопы имеющий
परयाparayāвысшею
चcaже
तेषांteṣāṁу них,
नापैषिnāpaiṣiне уходишь,
नाथnāthaо Владыка,
हृदयाम्बुरुहात्hṛdayāmburuhātсердца-лотоса из
स्वsvaсвоих
पुंसाम्puṁsāmлюдей»
इतिitiтак.
आविर्होत्रेणāvirhotreṇaАвирхотрою
चcaже:
विसृजतिvisṛjati«оставляет
हृदयंhṛdayaṁсердце
नnaне
यस्यyasyaчьё
साक्षाद्sākṣādвоочию
धरिर्dharirХари,
अवशाभिहितोऽप्य्avaśābhihito'pyневольно названный даже,
अघौघaghaughaгрехов множества
नाशःnāśaḥуничтожение,
प्रणयpraṇayaлюбви
रशनयाraśanayāверёвкою
धृताङ्घ्रिdhṛtāṅghriудержанные стоп-
पद्मःpadmaḥлотосы имеющий, —
सsaтот
भवतिbhavatiбывает
भागवतbhāgavataбхагават
प्रधानpradhānaпервейшим
उक्तःuktaḥназван».
अतataОттого
एवevaже
पूर्वत्रpūrvatraв прежнем
स्वsva«своих
पुंसाम्puṁsāmлюдей»
इत्य्ityтак
अत्रatraздесь
स्वेतिsveti«своих» — такое
विशेषणम्viśeṣaṇamопределение.
तद्tadТак,
एवम्evamитак,
आभासोदाहरणेābhāsodāharaṇeподобия в примере
श्रीśrīшри
कपिलkapilaКапила-
देवस्यैवdevasyaivaдевы же
वाक्यंvākyaṁречение
भक्त्याbhaktyā«бхакти
पुमान्pumānчеловек,
जातjātaродившееся
विरागःvirāgaḥбесстрастие имеющий»
इत्य्ityтак
आदिकम्ādikamи прочее
अपिapiтакже
ज्ञेयम्jñeyamда будет познано.
तथाtathāТак
हिhiведь:
अस्यasyaэтого
पूर्वत्रpūrvatraпрежде
श्रद्धाśraddhā«вера,
रतिर्ratirпривязанность,
भक्तिर्bhaktirбхакти
अनुक्रमिष्यतिanukramiṣyatiпоследуют»
इतिitiтак —
भक्तिbhaktiбхакти
मात्रंmātraṁодна лишь
दर्शितम्darśitamпоказана.
उत्तरत्रuttaratraВ последующем,
तस्याtasyāеё
लक्षणेlakṣaṇeо признаке
पृष्टेpṛṣṭeспрошенном,
तल्talтот
लक्षणंlakṣaṇaṁпризнак
वदतानेनvadatānenaизрекающим им:
भक्तिःbhaktiḥ«бхакти
सिद्धेर्siddherсовершенства
गरीयसीgarīyasīвесомее»
इतिitiтак.
नैकात्मतांnaikātmatāṁ«Не единосущности
मेmeсо мною
स्पृहयन्तिspṛhayantiжелают
केचित्kecitнекоторые»
इतिitiтак
चcaже —
मोक्षmokṣaосвобождения
निरपेक्षतयैवnirapekṣatayaivaнезависимостью же
तस्यtasyaеё
मुख्याभिधेयत्वम्mukhyābhidheyatvamглавным предметом бытие
उक्तम्uktamсказано.
जरयत्य्jarayaty«Переваривает
आशुāśuскоро
याyāона
कोषम्koṣamоболочку»
इतिitiтак
चcaже —
मायाmāyāмайи
कोषkoṣaоболочки
ध्वंसनस्यdhvaṁsanasyaразрушения
तुtuже
तद्tadеё
आनुषङ्गिकānuṣaṅgikaпобочным
गुणत्वम्guṇatvamдостоинством бытие
उक्तम्uktamсказано.
अत्रatraЗдесь
भक्त्याbhaktyā«бхакти
पुमान्pumānчеловек»
इत्य्ityтак
आदौādauи далее
तुtuже,
तादृश्याtādṛśyāтакой
अपिapiтакже
तस्याtasyāтой
भक्तेर्bhakterбхакти
ज्ञानादिjñānādiзнания и прочего
साहाय्येनैवsāhāyyenaivaпомощью же
मोक्षmokṣaосвобождения
मात्रmātraодного лишь
साधकत्वम्sādhakatvamсредством бытие
उक्त्वाuktvāсказав,
गौणाभिधेयत्वम्gauṇābhidheyatvamвторостепенным предметом бытие
उक्तम्uktamсказано.
तस्माद्tasmādПотому
अत्रापिatrāpiи здесь
तस्याःtasyāḥтой
भक्तेर्bhakterбхакти
आभासābhāsaподобие
एवevaименно
प्रथमतोprathamatoсначала
दर्शितःdarśitaḥпоказано.
एवंevaṁТак
दृष्ट्वाdṛṣṭvā«увидев
तम्tamего
अवनौavanauна земле,
सर्वsarvaвсе,
ईक्षणाह्लादīkṣaṇāhlādaвзгляда отрадою
विक्लवाःviklavāḥпотрясённые,
दण्डवत्daṇḍavatпалке подобно
पतिताpatitāпавшие,
राजrājaо царь,
छनैर्chanairмедленно
उत्थायutthāyaвстав,
तुष्टुवुःtuṣṭuvuḥвосхвалили»
इत्य्ityтак
अत्रापिatrāpiздесь также
वृत्राख्यvṛtrākhyaВритрою именуемого
शत्रुśatruврага
नाशnāśaуничтожения,
स्वाराज्यsvārājyaсамодержавия
प्राप्तिprāptiобретения
तात्पर्यवतांtātparyavatāṁустремление имеющих
देवानांdevānāṁбогов
भक्त्य्bhaktyбхакти
आभासत्वम्ābhāsatvamподобием бытие
उदाहार्यम्udāhāryamда будет приведено.
Traducción

Потому, раз установлено, что любовь есть устремлённость к одной лишь его сладости, — при ином устремлении и прочем проявление любви неполно. И оно двояко: восход лишь её подобия и малое прорастание. Последнее тоже двояко: один лишь иногда возникающий её отблеск и состояние самого её восхода. Там, где устремление иное, — это лишь её подобие. Где нет устремлённости к любви — лишь иногда возникающий её отблеск. Где устремлённость к ней есть, а привязанность к иному приходит по судьбе, — там состояние её восхода; привязанность к иному тут второстепенна. И она двояка: почти погибшая и оставшаяся лишь подобием. В первом случае у любви состояние первого восхода, во втором — состояние явного восхода. Потому неполно проявление лишь до первого восхода включительно; у явного же восхода — полнота. А где привязанности к иному вовсе нет, там надо разуметь проявления, зовущиеся «показанное воздействие». И там, начиная именно с явного восхода, при освобождении, начатом преданностью, — освобождённые при жизни; а при обретённом спутничестве Бхагавана названо высшее. Вечные же спутники — вечно освобождённые.\n\nО подобии он говорит: «Так, обретя чувство к Хари, Бхагавану, с сердцем, тающим от преданности, с поднявшимися от ликования волосками, вновь и вновь терзаемый слезинками томления, — он всё же постепенно отцепляет тот крючок сознания». «Так» — то есть исполнением прежде сказанной преданности, смешанной с йогою, обретается чувство к Хари; признак тому — «преданностью» и далее. «Преданностью» — памятованием и прочим. И даже при этом он постепенно отцепляет своё сознание, обретшее таковость от чувства обретённой сладости созерцаемого, — и оно оказывается отпущено. Оттого, что преданность исполнялась им как член йоги, то есть от порока обмана — желания кайвальи; таков смысл. Как сказано: «закон, у которого здесь отброшен обман, высший», — и слогом «пра» здесь показано, что и умысел об освобождении есть обман. Оттого словом «крючок» явлены жёсткость, невкушение расы, лицемерность и то, что это лишь средство собственной цели.\n\nЧистые же преданные никогда так не оставляют того, кого созерцают. Как сказал царь: «Человек с омытою душою не оставляет основания стоп Кришны, как путник, избавившийся от всех тягот, — своего пристанища». И шри Нарада: «Никогда и никак не придёт в круговорот, как другие, человек, служащий Мукунде, о милый: кто помнит объятие стоп Мукунды, тот, вкусив расу, не пожелает оставить её снова».\n\nСловами «кто вкусил расу, тот не оставляет» указано, что прочие подобны железу, камню и тому подобному. Да и Бхагаван с таким не поступил бы иначе. Как сказал шри Брахма: «Чьи стопы схвачены высшею преданностью, ты не уходишь, о Владыка, из сердца-лотоса своих людей». И Авирхотра: «Тот и зовётся первейшим из бхагават, чьё сердце не оставляет сам Хари, уничтожающий множество грехов даже при невольном произнесении, — тот, чьи стопы-лотосы удержаны верёвкою любви». Оттого в прежнем и стоит определение «своих» в «своих людей».\n\nИтак, в пример подобия надо отнести и речение самого шри Капила-девы «преданностью человек, у которого родилось бесстрастие» и далее. А именно: прежде того показана одна лишь преданность — «вера, привязанность, преданность последуют»; далее, когда спросили о её признаке, он, называя его, говорит: «преданность весомее совершенства», и «не единосущности со мною желают некоторые» — этим сказано, что она главный предмет именно по независимости от освобождения; а словами «она скоро переваривает оболочку» сказано, что разрушение оболочки майи есть лишь её побочное достоинство. Здесь же, в «преданностью человек» и далее, сказав, что и такая преданность лишь с помощью знания и прочего оказывается средством одного только освобождения, он назвал её второстепенным предметом. Потому и здесь сначала показано именно подобие преданности. Так же и в «Увидев его на земле, все, потрясённые отрадою взгляда, пали, как палки, и, медленно встав, восхвалили, о царь» надо привести в пример подобие преданности у богов, устремлённых к уничтожению врага по имени Вритра и к обретению самодержавия.

Versión

6673f79e2cf1 · publicado 21 sept 2026, 16:24:47 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con