भगवान् सर्वज्ञोऽपीत्य् अर्थः । अत एव कृष्णं महाबकग्रस्तं दृष्ट्वा रामादयोऽर्भकाः इत्यादिकम् अपि । तद् एवं माधुर्यज्ञानस्यैव बलवत्सुखमयत्वे स्थिते तस्मिंश् च श्रीगोपानाम् एव स्वाभाविकतया लब्धे ब्रह्मत्वेश्वरत्वानुभवम् अतिक्रम्य तेषाम् एव भाग्येन श्रीशुकदेवोऽपि युक्तम् एव चमत्कृतिम् अवाप—इत्थं सतां ब्रह्मसुखानुभूत्या इत्यादौ, नेमं विरिञ्चो न भवः इत्यादौ, नायं सुखाप इत्यादिकस्य गोपिकासुत इत्य् अत्र, नायं श्रियोऽङ्ग इत्यादौ च । क्वचिच् च तादृशस्वभावेषु तेष्व् ऐश्वर्यप्रकटनम् अपि विस्मयद्वारा माधुर्यज्ञानम् एव पुष्णाति । अस्माकं पुत्रादि रूपोऽयं कथम् ईदृशक्रियावान् इति । तथा— नन्दादयस् तु तं दृष्ट्वा परमानन्दनिर्वृताः । कृष्णं च तत्र च्छन्दोभिः स्तूयमानं सुविस्मिताः ॥ इत्यादि । तद् एवं शुद्धत्वाच् छ्रीगोकुलवासिनाम् एव प्रीतिः प्रशस्ता । यथोक्तं, एषां घोषनिवासिनाम् उत भवान् इति । यत्रैव पशूनाम् अपि परमः स्नेहो दृश्यते । यथा कालीह्रदावगाहे— गावो वृषा वत्सतर्यः क्रन्दमानाः सुदुःखिताः । कृष्णे न्यस्तेक्षणा भीता रुदत्य इव तस्थिरे ॥ इति । तथा तत उत्थाने, नरा गावो वृषा वत्सा लेभिरे परमां मुदाम् इति । तथा स्थावराणाम् अपि तत्रैव कृष्णं समेत्य लब्धेहा आसन् शुष्का नगा अपि इति । अत एव श्रीब्रह्मणापि प्रार्थितम्— तद् भूरिभाग्यम् इह जन्म किम् अप्य् अटव्यां यद् गोकुलेऽपि कतमाङ्घ्रिरजोऽभिषेकम् । इति । तद् एवं परममाधुर्यैकज्ञाननिधौ श्रीमति गोकुलेऽपि अनुगता बान्धवाश् चेति द्विविधानां तत्प्रियाणां मध्ये ममताविशेषधारित्वाद् अन्त्यानां महान् एवोत्कर्षः । यथोक्तं—अहो भाग्यम् अहो भाग्यम् इत्यादिना । अत्र व्रजौकसां कनिष्ठेष्व् अपि तेन मित्रतया स्वीकार इति यद् उच्यते तत् खलु मित्रतायाः प्रशंसाम् एवावहतीति । अथ तेष्व् अपि सखीनां तावद् उत्कर्षम् आह— इत्थं सतां ब्रह्मसुखानुभूत्या दास्यं गतानां परदैवतेन । मायाश्रितानां नरदारकेण साकं विजह्रुः कृतपुण्यपुञ्जाः ॥ सतां ज्ञानिनां ब्रह्मत्वेन स्फुरंस् तावद् विरलप्रचारः । दास्यं गतानां— मुक्तानाम् अपि सिद्धानां नारायणपरायणः ।
bhagavān sarvajño'pīty arthaḥ | ata eva kṛṣṇaṁ mahā-baka-grastaṁ dṛṣṭvā rāmādayo'rbhakāḥ ity-ādikam api | tad evaṁ mādhurya-jñānasyaiva balavat-sukhamayatve sthite tasmiṁś ca śrī-gopānām eva svābhāvikatayā labdhe brahmatveśvaratvānubhavam atikramya teṣām eva bhāgyena śrī-śukadevo'pi yuktam eva camatkṛtim avāpa—itthaṁ satāṁ brahma-sukhānubhūtyā ity-ādau, nemaṁ viriñco na bhavaḥ ity-ādau, nāyaṁ sukhāpa ity-ādikasya gopikā-suta ity atra, nāyaṁ śriyo'ṅga ity-ādau ca | kvacic ca tādṛśa-svabhāveṣu teṣv aiśvarya-prakaṭanam api vismaya-dvārā mādhurya-jñānam eva puṣṇāti | asmākaṁ putrādi rūpo'yaṁ katham īdṛśa-kriyāvān iti | tathā— nandādayas tu taṁ dṛṣṭvā paramānanda-nirvṛtāḥ | kṛṣṇaṁ ca tatra cchandobhiḥ stūyamānaṁ suvismitāḥ || ity-ādi | tad evaṁ śuddhatvāc chrī-gokula-vāsinām eva prītiḥ praśastā | yathoktaṁ, eṣāṁ ghoṣa-nivāsinām uta bhavān iti | yatraiva paśūnām api paramaḥ sneho dṛśyate | yathā kālī-hradāvagāhe— gāvo vṛṣā vatsataryaḥ krandamānāḥ suduḥkhitāḥ | kṛṣṇe nyastekṣaṇā bhītā rudatya iva tasthire || iti | tathā tata utthāne, narā gāvo vṛṣā vatsā lebhire paramāṁ mudām iti | tathā sthāvarāṇām api tatraiva kṛṣṇaṁ sametya labdhehā āsan śuṣkā nagā api iti | ata eva śrī-brahmaṇāpi prārthitam— tad bhūri-bhāgyam iha janma kim apy aṭavyāṁ yad gokule'pi katamāṅghri-rajo'bhiṣekam | iti | tad evaṁ parama-mādhuryaika-jñāna-nidhau śrīmati gokule'pi anugatā bāndhavāś ceti dvividhānāṁ tat-priyāṇāṁ madhye mamatā-viśeṣa-dhāritvād antyānāṁ mahān evotkarṣaḥ | yathoktaṁ—aho bhāgyam aho bhāgyam ity-ādinā | atra vrajaukasāṁ kaniṣṭheṣv api tena mitratayā svīkāra iti yad ucyate tat khalu mitratāyāḥ praśaṁsām evāvahatīti | atha teṣv api sakhīnāṁ tāvad utkarṣam āha— itthaṁ satāṁ brahma-sukhānubhūtyā dāsyaṁ gatānāṁ para-daivatena | māyāśritānāṁ nara-dārakeṇa sākaṁ vijahruḥ kṛta-puṇya-puñjāḥ || satāṁ jñānināṁ brahmatvena sphuraṁs tāvad virala-pracāraḥ | dāsyaṁ gatānāṁ— muktānām api siddhānāṁ nārāyaṇa-parāyaṇaḥ |
«Бхагаван» — то есть хотя и всеведущий. Оттого же и «Увидев Кришну, проглоченного великой цаплей, Рама и прочие мальчики» и прочее.\n\nИтак, раз установлено, что знание сладости полно сильной радости, и что именно шри пастухи обрели его природно, — шри Шукадева, превзойдя переживание Брахманости и владычества, вполне уместно изумился их счастью: в «Так, у святых — переживанием радости Брахмана» и далее, в «Не его Виринча, не Бхава» и далее, в «не легкообретаем этот» — где сказано «сын пастушки», и в «Не его, милый, Шри» и далее. А где-то у них, с такою природой, и явление владычества через изумление питает именно знание сладости: «Как же этот, наш сын, творит такие дела?» Так же: «А Нанда и прочие, увидев его, были утешены высшим блаженством и весьма изумились, увидев там Кришну, восхваляемого ведами» и далее.\n\nИтак, за чистоту восхвалена любовь именно жителей шри Гокулы. Как сказано: «и ты — из этих, живущих в пастушьем стане». Там же видна высшая нежность даже у скота. Как при погружении в омут Кали: «Коровы, быки и тёлки, кричащие, тяжко страдающие, испуганные, устремив взгляд на Кришну, стояли будто в слезах». И при восхождении оттуда: «люди, коровы, быки, телята обрели высшую радость». И даже у неподвижных там же: «Встретив Кришну, и сухие деревья обрели движение». Оттого и шри Брахма испросил: «То великое счастье — родиться здесь хоть кем-нибудь в лесу, лишь бы в Гокуле омыться пылью чьих-нибудь стоп».\n\nИтак, в шримат Гокуле, сокровищнице единого знания высшей сладости, среди двояких дорогих ему — последователей и родни — у последних великое превосходство, ибо они несут особость чувства «моё». Как сказано: «О, счастье, о, счастье» и далее. А то, что говорится, будто он принял в друзья и младших среди враджцев, — это лишь несёт похвалу самой дружбе.\n\nТеперь он говорит о превосходстве прежде всего товарищей и среди них: «Так с тем, кто для святых — переживание радости Брахмана, для достигших служения — высшее божество, а для принявших прибежищем майю — человеческий мальчик, играли вместе те, у кого груды сотворённых заслуг». «У святых» — у знающих; являющийся Брахманостью, чьё хождение и без того редко. «Достигших служения» — «и из освобождённых, достигших, преданный Нараяне».
b470eb1c68b3 · publicado 21 sept 2026, 16:24:47 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Изумление сказителя нарастает по кругу: он перечисляет тех, кому Он недоступен, — и каждый раз возвращается к деревенским мальчишкам.\n\nИ перечень отзывающихся на Него доведён до предела: коровы, телята и сухие деревья. Просьба Брахмы после этого звучит не преувеличением, а расчётом.