तद् एवं परममाधुर्यातिशयानुभवस्वभावत्वेन परमज्ञानित्वम् एव श्रीगोपालानाम् अङ्गीकृतम् । अत एव दृष्टचतुर्भुजाद्यनन्ततदाविर्भावेनापि ब्रह्मणा तेषाम् आलम्बनं रूपम् एव निजालम्बनीकृतम्, नौमीड्य तेऽभ्रवपुषे इत्यादिना । तेषाम् अपि यत्स्वभावत्वेनैव सकलप्रीतिजातिचूडामणिरूपा परा प्रीतिः स्वभावत एवोदयते । यत्स्वभावत्वेनैव चागन्तुकाद् अन्यज्ञानात् नासौ प्रीतिर् व्यभिचरति, प्रत्युत तद् एव तिरस्करोति । तेनान्तरायप्राये वर्धते च विषयिणां विषयप्रीतिर् इव । यतो विषयिणां विषयेषु सदोषत्वे श्रुते दृष्टेऽपि रागप्राप्तगुणवत्त्वबुद्धिः प्रबला दृश्यते । तथैवोक्तं—या प्रीतिर् अविवेकानां इति । अत्र च श्रीसङ्कर्षणं प्रति श्रीमन्नन्दयशोदावचनम्— चिरं नः पाहि दाशार्ह सानुजो जगदीश्वरः । इत्य् आरोप्याङ्कम् आलिङ्ग्य नेत्रैः सिषिचतुर् जलैः ॥ इत्यादि । येन वसुदेवपुत्रत्वे क्षत्रियत्वे परमेश्वरत्वे च व्यक्ते श्रीबलदेवस्यापि तत्पुत्रोचितभावो नान्यथा जातः । यथा तत्पूर्वम् उक्तम्— बलभद्रः कुरुश्रेष्ठ भगवान् रथम् आस्थितः । सुहृद्दिदृक्षुर् उत्कण्ठः प्रययौ नन्दगोकुलम् ॥ परिष्वक्तश् चिरोत्कण्ठैर् गोपैर् गोपीभिर् एव च । रामोऽभिवाद्य पितराव् आशीर्भिर् अभिनन्दितः ॥ इति । परमैश्वर्यादिज्ञानस्वभावानाम् अपि प्रीतिप्राबल्यसमये तत्तिरस्कारो दृश्यते । यथा श्रीदेवहूत्याः— वनं प्रव्रजिते पत्याव् अपत्यविरहातुरा । ज्ञाततत्त्वाप्य् अभून् नष्टे वत्से गौर् इव वत्सला ॥ इति । श्रीदेवकीदेव्याः—समुद्विजे भवद्धेतोः कंसाद् अहम् अधीरधीः इति । श्रीयुधिष्ठिरस्य— अजातशत्रुः पृतनां गोपीयाय मधुद्विषः । परेभ्यः शङ्कितः स्नेहात् प्रायुङ्क्ते चतुरङ्गिणीम् ॥ इयं च तस्य प्रशंसाम् अर्थम् एवोक्तम्— अथ दूरागतान् शौरिः कौरवान् विरहातुरान् । संनिवर्त्य दृढस्निग्धान् प्रायाद् स्वनगरीं प्रियैः ॥ इत्य् उक्तवाक्येऽपि तादृगभिप्रायात् । तथा श्रीसङ्कर्षणस्य च— श्रुत्वैतद् भगवान् रामो विपक्षीयनृपोद्यमम् । कृष्णं चैकं गतं हर्तुं कन्यां कलहशङ्कितः ॥ बलेन महता सार्धं भ्रातृस्नेहपरिप्लुतः । त्वरितः कुण्डिनं प्रागाद् गजाश्वरथपत्तिभिः ॥
tad evaṁ parama-mādhuryātiśayānubhava-svabhāvatvena parama-jñānitvam eva śrī-gopālānām aṅgīkṛtam | ata eva dṛṣṭa-caturbhujādy-ananta-tad-āvirbhāvenāpi brahmaṇā teṣām ālambanaṁ rūpam eva nijālambanīkṛtam, naumīḍya te'bhra-vapuṣe ity-ādinā | teṣām api yat-svabhāvatvenaiva sakala-prīti-jāti-cūḍāmaṇi-rūpā parā prītiḥ svabhāvata evodayate | yat-svabhāvatvenaiva cāgantukād anya-jñānāt nāsau prītir vyabhicarati, pratyuta tad eva tiraskaroti | tenāntarāya-prāye vardhate ca viṣayiṇāṁ viṣaya-prītir iva | yato viṣayiṇāṁ viṣayeṣu sa-doṣatve śrute dṛṣṭe'pi rāga-prāpta-guṇavattva-buddhiḥ prabalā dṛśyate | tathaivoktaṁ—yā prītir avivekānāṁ iti | atra ca śrī-saṅkarṣaṇaṁ prati śrīman-nanda-yaśodā-vacanam— ciraṁ naḥ pāhi dāśārha sānujo jagad-īśvaraḥ | ity āropyāṅkam āliṅgya netraiḥ siṣicatur jalaiḥ || ity-ādi | yena vasudeva-putratve kṣatriyatve parameśvaratve ca vyakte śrī-baladevasyāpi tat-putrocita-bhāvo nānyathā jātaḥ | yathā tat-pūrvam uktam— balabhadraḥ kuru-śreṣṭha bhagavān ratham āsthitaḥ | suhṛd-didṛkṣur utkaṇṭhaḥ prayayau nanda-gokulam || pariṣvaktaś cirotkaṇṭhair gopair gopībhir eva ca | rāmo'bhivādya pitarāv āśīrbhir abhinanditaḥ || iti | paramaiśvaryādi-jñāna-svabhāvānām api prīti-prābalya-samaye tat-tiraskāro dṛśyate | yathā śrī-devahūtyāḥ— vanaṁ pravrajite patyāv apatya-virahāturā | jñāta-tattvāpy abhūn naṣṭe vatse gaur iva vatsalā || iti | śrī-devakī-devyāḥ—samudvije bhavad-dhetoḥ kaṁsād aham adhīradhīḥ iti | śrī-yudhiṣṭhirasya— ajāta-śatruḥ pṛtanāṁ gopīyāya madhu-dviṣaḥ | parebhyaḥ śaṅkitaḥ snehāt prāyuṅkte caturaṅgiṇīm || iyaṁ ca tasya praśaṁsām artham evoktam— atha dūrāgatān śauriḥ kauravān virahāturān | saṁnivartya dṛḍha-snigdhān prāyād sva-nagarīṁ priyaiḥ || ity ukta-vākye'pi tādṛg-abhiprāyāt | tathā śrī-saṅkarṣaṇasya ca— śrutvaitad bhagavān rāmo vipakṣīya-nṛpodyamam | kṛṣṇaṁ caikaṁ gataṁ hartuṁ kanyāṁ kalaha-śaṅkitaḥ || balena mahatā sārdhaṁ bhrātṛ-sneha-pariplutaḥ | tvaritaḥ kuṇḍinaṁ prāgād gajāśva-ratha-pattibhiḥ ||
Итак, у шри пастухов признана высшая учёность — по тому, что переживать превосходство высшей сладости им природно. Оттого и Брахма, хотя и видел его бесконечные проявления — четырёхрукие и прочие, — сделал своею опорой именно тот облик, что служит опорою им: «Славлю тебя, о достохвальный, чьё тело как облако» и далее. И у них самою природностью того восходит высшая любовь, венечный камень всех родов любви; и той же природностью эта любовь не изменяет от пришлого иного знания, а напротив — его же и отвергает. Более того, при таких помехах она возрастает — как у мирян любовь к предметам: ведь у мирян, даже когда о порочности предметов слышно и видно, мысль о их достоинстве, добытая страстью, оказывается сильнее. Так и сказано: «та любовь, что у неразличающих».\n\nИ здесь — речение шриман Нанды и Яшоды к шри Санкаршане: «Долго храни нас, о Дашарха, с младшим братом, владыка мира», — и, подняв его на колени, обняв, они оросили его водами глаз. Этим при явных его сыновстве Васудевы, кшатрийстве и бытии высшим Владыкою у них всё же родилось к шри Баладеве подобающее сыну чувство, и никакое иное. Как сказано и прежде того: «Балабхадра, о лучший из Куру, Бхагаван, взойдя на колесницу, томясь желанием увидеть друзей, отправился в Гокулу Нанды. Обнятый долго томившимися пастухами и пастушками, Рама, поклонившись родителям, был приветствован благословениями».\n\nИ у тех, кому природно знание высшего владычества и прочего, во время силы любви видно его отвержение. Как у шри Девахути: «Когда муж ушёл в лес, она, мучимая разлукою с чадом, хотя и познала истину, стала любящей, как корова о пропавшем телёнке». И у шри Деваки-деви: «Я трепещу из-за тебя перед Камсою, с нестойким разумом». И у шри Юдхиштхиры: «Тот, у кого не родилось врага, от нежности, опасаясь других, приставил четырёхчастное войско для охраны ненавистника Мадху». И это сказано ради похвалы ему же — как и в речении «Затем Шаури, воротив далеко проводивших его Кауравов, крепко привязанных и мучимых разлукою, отправился в свой город с милыми»: намерение то же. Так же и у шри Санкаршаны: «Услышав об этом усилии царей противной стороны и о том, что Кришна ушёл один похитить деву, Бхагаван Рама, опасаясь ссоры, затопленный нежностью к брату, спешно отправился в Кундину с великим войском — со слонами, конями, колесницами и пехотою».
fe520565c3d5 · publicado 21 sept 2026, 16:24:47 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Странность отмечена прямо: те, кто знает о Нём всё, ведут себя как встревоженные родственники. И объяснено это не забывчивостью, а силой любви, которая в такие минуты отставляет знание в сторону.\n\nСравнение выбрано неожиданное и потому убедительное: так и у мирян страсть заставляет видеть достоинство там, где порок известен.