अथ साक्षात् तदनुमोदनात्मकपूर्णकान्तभावस्योदाहरणम् आह— अप्य् एणपत्न्य् उपगतः प्रिययेह गात्रैस् तन्वन् दृशां सखि सुनिर्वृतिम् अच्युतो वः । कान्ताङ्गसङ्गकुचकुङ्कुमरञ्जितायाः कुन्दस्रजः कुलपतेर् इह वाति गन्धः ॥ बाहुं प्रियांस उपधाय गृहीतपद्मो रामानुजस् तुलसिकालिकुलैर् मदान्धैः । अन्वीयमान इह वस् तरवः प्रणामं किं वाभिनन्दति चरन् प्रणयावलोकैः ॥ एणपत्नि एणत्वप्रयोगेण हे प्रशस्तनेत्रे! पत्नीत्वप्रयोगेण बुद्ध्या तु हे मादृशमानुषीतुल्ये! इत्य् अर्थः । तत्रापि हे सखि! वक्ष्यमाणसौभाग्यभरेण हे लब्धमद्विधसख्ये! प्रियया सह अच्युतः श्रीकृष्णः, श्लेषेण तस्याः सकाशाद् अविश्लिष्टः सन् गात्रैर् उभयोः परस्परम् आसङ्गेन शोभाविशेषं प्राप्तैर् अङ्गैः कृत्वा वस् त्वादृशीनां दृशां नेत्राणां सुनिर्वृतिं केवलश्रीकृष्णदर्शनजानन्दाद् अपि अतिशयितम् आनन्दं तन्वन् विस्तारयन् उत्तरोत्तरम् उत्कर्षयन् अपि किम् उपगतः युष्मत्समीपं प्राप्तोऽभूत्? ननु कथम् इदं भवतीभिर् अनुमितम्? इत्य् आशङ्क्यानुमानलिङ्गं तन्मिथुनश्लाघागर्भवचनेनाहुः—कान्तैति । कुलपतेर् व्रजनाथवंशतिलकस्य या कुन्दस्रक्, तस्या गन्धः सौरभ्यम् इह वाति वायुसङ्गेन प्रसरति । कथम्भूतायाः स्रजः? कान्ता सर्वसाद्गुण्येन तस्यापि लालसास्पदरूपा या स्यात्, तस्या अङ्गसङ्गे कुचकुङ्कुमेन रञ्जितायाः । अतः सन्ततपरिचयविशेषेण तत्तत्सौरभ्यविशेषस्यात्रास्माभिर् अवधारितत्वात् भवतीनाम् अत्र चरन्तीनां समीपं प्राप्त एवासौ तया युत इत्य् अर्थः । अथ तां तद्दर्शनजातेन हर्षेण सम्प्रति तद्वियोगजातेन दुःखेन च स्थगितवचनम् आशङ्क्य तेन च तयोः सङ्गमम् एव निर्धार्य परमानन्देन तदवसरोचितं तदीयविलासविशेषं वर्णयन्त्यस् तत्र पुष्पादिभरनम्राणां तरूणाम् अपि तदीयसौविदल्लादिभृत्यविशेषभावेन तन्नमस्कारम् उत्प्रेक्ष्य पुनस् तेषाम् एव तत्सन्निधिजन्यसौभाग्यविशेषं तान् प्रत्य् एव पृच्छन्त्यस् तयोस् तादृशविलासावेशातिशयम् आहुः—बाहुं प्रियांस इति । अन्वीयमानः अनुगम्यमानः । परस्परं प्रणयावलोकैश् चरन् क्रीडन् । इह वो युष्माकं प्रणामं किं वाभिनन्दति सादरं गृह्णाति? अपि तु विलासाविष्टस्य तस्य तदभिनन्दनं न सम्भावयाम इत्य् अर्थः ।
atha sākṣāt tad-anumodanātmaka-pūrṇa-kānta-bhāvasyodāharaṇam āha— apy eṇapatny upagataḥ priyayeha gātrais tanvan dṛśāṁ sakhi sunirvṛtim acyuto vaḥ | kāntāṅga-saṅga-kuca-kuṅkuma-rañjitāyāḥ kundasrajaḥ kulapater iha vāti gandhaḥ || bāhuṁ priyāṁsa upadhāya gṛhītapadmo rāmānujas tulasikālikulair madāndhaiḥ | anvīyamāna iha vas taravaḥ praṇāmaṁ kiṁ vābhinandati caran praṇayāvalokaiḥ || eṇapatni eṇatva-prayogeṇa he praśasta-netre! patnītva-prayogeṇa buddhyā tu he mādṛśa-mānuṣī-tulye! ity arthaḥ | tatrāpi he sakhi! vakṣyamāṇa-saubhāgya-bhareṇa he labdha-mad-vidha-sakhye! priyayā saha acyutaḥ śrī-kṛṣṇaḥ, śleṣeṇa tasyāḥ sakāśād aviśliṣṭaḥ san gātrair ubhayoḥ parasparam āsaṅgena śobhā-viśeṣaṁ prāptair aṅgaiḥ kṛtvā vas tvādṛśīnāṁ dṛśāṁ netrāṇāṁ sunirvṛtiṁ kevala-śrī-kṛṣṇa-darśanajānandād api atiśayitam ānandaṁ tanvan vistārayan uttarottaram utkarṣayan api kim upagataḥ yuṣmat-samīpaṁ prāpto'bhūt? nanu katham idaṁ bhavatībhir anumitam? ity āśaṅkyānumāna-liṅgaṁ tan-mithuna-ślāghā-garbha-vacanenāhuḥ—kānta-iti | kula-pater vraja-nātha-vaṁśa-tilakasya yā kunda-srak, tasyā gandhaḥ saurabhyam iha vāti vāyu-saṅgena prasarati | kathambhūtāyāḥ srajaḥ? kāntā sarva-sādguṇyena tasyāpi lālasāspada-rūpā yā syāt, tasyā aṅga-saṅge kuca-kuṅkumena rañjitāyāḥ | ataḥ santata-paricaya-viśeṣeṇa tat-tat-saurabhya-viśeṣasyātrāsmābhir avadhāritatvāt bhavatīnām atra carantīnāṁ samīpaṁ prāpta evāsau tayā yuta ity arthaḥ | atha tāṁ tad-darśana-jātena harṣeṇa samprati tad-viyoga-jātena duḥkhena ca sthagita-vacanam āśaṅkya tena ca tayoḥ saṅgamam eva nirdhārya paramānandena tad-avasarocitaṁ tadīya-vilāsa-viśeṣaṁ varṇayantyas tatra puṣpādi-bhara-namrāṇāṁ tarūṇām api tadīya-sauvidallādi-bhṛtya-viśeṣa-bhāvena tan-namaskāram utprekṣya punas teṣām eva tat-sannidhi-janya-saubhāgya-viśeṣaṁ tān praty eva pṛcchantyas tayos tādṛśa-vilāsāveśātiśayam āhuḥ—bāhuṁ priyāṁsa iti | anvīyamānaḥ anugamyamānaḥ | parasparaṁ praṇayāvalokaiś caran krīḍan | iha vo yuṣmākaṁ praṇāmaṁ kiṁ vābhinandati sādaraṁ gṛhṇāti? api tu vilāsāviṣṭasya tasya tad-abhinandanaṁ na sambhāvayāma ity arthaḥ |
Теперь приводится пример полного чувства возлюбленной, чья суть — прямое сорадование ему: «Неужели, о жена оленя, приходил сюда Ачьюта с милою, простирая членами своими совершенную отраду вашим очам, — подруга? Ведь веет здесь аромат гирлянды из кунды владыки рода, окрашенной кункумою с грудей при объятии возлюбленной. Положив руку на плечо милой, держа лотос, младший брат Рамы, сопровождаемый роями пчёл, опьянённых туласи, — приветствует ли он здесь ваш поклон, о деревья, блуждая и роняя любовные взгляды?»\n\n«О жена оленя»: словом «олень» — о прекрасноокая; а словом «жена», по разумению, — о равная женщине, мне подобной. Таков смысл. И там же «о подруга!» — по полноте той удачи, о которой сейчас скажут: о обретшая дружество таких, как я! Ачьюта, Шри Кришна, — по двусмыслию слова: неотторгнутый от неё, — вместе с милою, членами, что от взаимного соприкосновения обоих достигли особой красоты, простирая, расширяя и всё выше возводя для ваших, тебе подобных, очей отраду, превосходящую даже блаженство от одного лишь лицезрения Шри Кришны, — неужели он приходил, приблизился к вам?\n\n«Но как вы это вывели?» — усомнившись так, они высказывают признак вывода речением, чреватым похвалою той чете: «возлюбленной». Гирлянда из кунды владыки рода, то есть украшения рода владыки Враджа, — её аромат, благоухание, веет здесь, разносится с ветром. Какова же гирлянда? Окрашенная кункумою с грудей при объятии тела той возлюбленной, что всеми добрыми качествами стала вместилищем страстного желания и для него самого. Оттого, по особому постоянному знакомству распознав здесь это самое благоухание, — он и приблизился к вам, пасущимся здесь, соединённый с нею. Таков смысл.\n\nДалее, заподозрив, что речь её пресеклась от радости, рождённой этим видением, и от боли, рождённой нынешнею разлукою с ним, и по этому самому заключив об их соединении, они с высшим блаженством описывают ту особую его игру, что подобала тому часу. И там, вообразив, что деревья, склонённые под тяжестью цветов и прочего, кланяются ему как особые его слуги, вроде привратников, — и вновь спрашивая уже у них самих об особой удаче, рождённой его близостью, они говорят о преизбытке погружённости той четы в такую игру: «руку на плечо милой». «Сопровождаемый» — идущий следом. «Блуждая» со взаимными любовными взглядами — играя. Приветствует ли он здесь ваш поклон, принимает ли его с почтением? «Но не допускаем мы, чтобы он, охваченный игрою, ответил на него», — таков смысл.
3767b457b003 · publicado 21 sept 2026, 16:24:47 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Полнота сорадования показана тем, что о себе здесь не сказано ни слова. Спрашивают у оленихи и у деревьев, и спрашивают о чужом счастье — а отрада от него названа большею, чем от лицезрения его одного.\n\nИ довод у них вещественный: запах кункумы на гирлянде. По нему устанавливают и то, что он был здесь, и то, что был не один, и даже то, что на поклон он не ответит — слишком занят. Ревности в этом нет; есть точность любящего взгляда.