Ṣaṭ-sandarbha
Sandarbha Six — Prīti: Love as the Goal6.95Jīva Gosvāmī
1070 / 1405
Linux
Pasar páginas
Ṣaṭ-sandarbha · 6.95
॥
Devanāgarī

तथा तत्प्रीतेर् एव तत्तदभिमानोल्लासित्वम् । ततः श्रीभगवतोऽपि तत्तदभिमानित्वम् आह—एष वै भगवान् साक्षाद् इत्यादौ— यं मन्यसे मातुलेयं प्रियं मित्रं सुहृत्तमम् । अकरोः सचिवं दूतं सौहृदाद् अथ सारथिम् ॥ सर्वात्मनः समदृशो ह्य् अद्वयस्यानहङ्कृतेः । तत्कृतं मतिवैषम्यं निरवद्यस्य न क्वचित् ॥ तथाप्य् एकान्तभक्तेषु पश्य भूपानुकम्पितम् । यन् मेऽसूंस् त्यजतः साक्षात् कृष्णो दर्शनम् आगतः ॥ सौहृदात् तादृशप्रेम्ण एव हेतोः । यं मातुलेयं मन्यसे प्रियं प्रीतिविषयं मित्रं प्रीतिकर्तारं सुहृत्तमम् उपकारानपेक्षोपकारकं च मन्यसे । अथ सारथिं सारथिम् अपीत्य् अर्थः । स एष साक्षाद् भगवान् इत्यादिकः पूर्वेणान्वयः । ननु भवतु प्रीतिविशेषेणास्माकं तस्मिंस् तथा मतिः, तस्य सर्वेषां परम् आत्मनः, तस्माद् एव समदृशः, परमात्मत्वाद् एव सर्वेषां तच्छक्तिवैभवरूपाणाम् आत्मनां, ततोऽनन्यत्वाद् अद्वयस्य, तस्माद् एव मातुलेयोऽहम् इत्याद्यभिमानशून्यस्य, तथा निर्दोषस्य च कथम् अहम् अस्य मातुलेयः? न त्व् अमुष्येत्यादिरूपं मातुलेयत्वादिकृतं मतिवैषम्यं स्याद् इत्यादिपूर्वपक्षोट्टङ्कनपूर्वकं सिद्धान्तयति—सर्वात्मन इत्यादिद्वाभ्याम् । यद्यपि तादृशस्य तन् न सम्भवति, तथापि हे भूप एकान्तभक्तेषु युष्मासु अनुकम्पां पश्य । येषां भक्तिविशेषेण परवशः सन्न् असाव् अपि तथा तथात्मानं बाढम् एवाभिमन्यत इत्य् अर्थः । यः खलु शरीरस्यापि सम्बन्धहेतुः, सोऽभिमान एव हि सम्बन्धहेतुर् मुख्यः, न शरीरम् । एवं सति, स्वाविर्भावादिना शरीरसम्बन्धेऽपि तस्य मातुलेयत्वादिकं सुतराम् एव सिध्यतीति तात्पर्यम् । तत्र हेतुगर्भो दृष्टान्तः—यन् मेऽसून् इति । यस्मात् युष्मत्सम्बन्धाद् एव हेतोः । तद् एवं परमोपादेयत्वज्ञानाद् एव तत्सम्बन्धात्मक एव श्रीभगवानुत्क्रान्ताव् अपि मुहुर् एव निजालम्बनीकृतः विजयसखे रतिर् अस्तु मेऽनवद्या इति, पार्थसखे रतिर् ममास्तु इति, विजयरथकुटुम्बः इत्य् आरभ्य भगवति रतिर् अस्तु मे मुमूर्षोः इति च ।

Transliteración (IAST)

tathā tat-prīter eva tat-tad-abhimānollāsitvam | tataḥ śrī-bhagavato'pi tat-tad-abhimānitvam āha—eṣa vai bhagavān sākṣād ity-ādau— yaṁ manyase mātuleyaṁ priyaṁ mitraṁ suhṛttamam | akaroḥ sacivaṁ dūtaṁ sauhṛdād atha sārathim || sarvātmanaḥ sama-dṛśo hy advayasyānahaṅkṛteḥ | tat-kṛtaṁ mati-vaiṣamyaṁ niravadyasya na kvacit || tathāpy ekānta-bhakteṣu paśya bhūpānukampitam | yan me'sūṁs tyajataḥ sākṣāt kṛṣṇo darśanam āgataḥ || sauhṛdāt tādṛśa-premṇa eva hetoḥ | yaṁ mātuleyaṁ manyase priyaṁ prīti-viṣayaṁ mitraṁ prīti-kartāraṁ suhṛttamam upakārānapekṣopakārakaṁ ca manyase | atha sārathiṁ sārathim apīty arthaḥ | sa eṣa sākṣād bhagavān ity-ādikaḥ pūrveṇānvayaḥ | nanu bhavatu prīti-viśeṣeṇāsmākaṁ tasmiṁs tathā matiḥ, tasya sarveṣāṁ param ātmanaḥ, tasmād eva samadṛśaḥ, paramātmatvād eva sarveṣāṁ tac-chakti-vaibhava-rūpāṇām ātmanāṁ, tato'nanyatvād advayasya, tasmād eva mātuleyo'ham ity-ādy-abhimāna-śūnyasya, tathā nirdoṣasya ca katham aham asya mātuleyaḥ? na tv amuṣyety-ādi-rūpaṁ mātuleyatvādi-kṛtaṁ mati-vaiṣamyaṁ syād ity-ādi-pūrva-pakṣoṭṭaṅkana-pūrvakaṁ siddhāntayati—sarvātmana ity-ādi-dvābhyām | yadyapi tādṛśasya tan na sambhavati, tathāpi he bhūpa ekānta-bhakteṣu yuṣmāsu anukampāṁ paśya | yeṣāṁ bhakti-viśeṣeṇa para-vaśaḥ sann asāv api tathā tathātmānaṁ bāḍham evābhimanyata ity arthaḥ | yaḥ khalu śarīrasyāpi sambandha-hetuḥ, so'bhimāna eva hi sambandha-hetur mukhyaḥ, na śarīram | evaṁ sati, svāvirbhāvādinā śarīra-sambandhe'pi tasya mātuleyatvādikaṁ sutarām eva sidhyatīti tātparyam | tatra hetu-garbho dṛṣṭāntaḥ—yan me'sūn iti | yasmāt yuṣmat-sambandhād eva hetoḥ | tad evaṁ paramopādeyatva-jñānād eva tat-sambandhātmaka eva śrī-bhagavānutkrāntāv api muhur eva nijālambanī-kṛtaḥ vijaya-sakhe ratir astu me'navadyā iti, pārtha-sakhe ratir mamāstu iti, vijaya-ratha-kuṭumbaḥ ity ārabhya bhagavati ratir astu me mumūrṣoḥ iti ca |

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
तथाtathāТак же
तत्tatтой
प्रीतेर्prīterлюбви
एवevaименно
तत्tatтого
तद्tadи того
अभिमानोल्लासित्वम्abhimānollāsitvamсамосознания зажигание.
ततःtataḥОттого
श्रीśrīшри
भगवतोऽपिbhagavato'piБхагавана также
तत्tatтого
तद्tadи того
अभिमानित्वम्abhimānitvamсамосознание
आहāhaговорит —
एषeṣa«он
वैvaiведь
भगवान्bhagavānБхагаван
साक्षाद्sākṣādвоочию»
इत्य्ityтак
आदौādauи далее:
यंyaṁ«кого
मन्यसेmanyaseполагаешь
मातुलेयंmātuleyaṁсыном дяди,
प्रियंpriyaṁмилым,
मित्रंmitraṁдругом,
सुहृत्तमम्suhṛttamamлучшим благодетелем;
अकरोःakaroḥсделал ты
सचिवंsacivaṁсоветником,
दूतंdūtaṁпосланником
सौहृदाद्sauhṛdādиз дружества,
अथathaи вот
सारथिम्sārathimколесничим.
सर्वात्मनःsarvātmanaḥУ всего души,
समsamaровно
दृशोdṛśoсмотрящего
ह्य्hyведь,
अद्वयस्यानहङ्कृतेःadvayasyānahaṅkṛteḥнедвойственного, без самости,
तत्tatтем
कृतंkṛtaṁсотворённого
मतिmatiмысли
वैषम्यंvaiṣamyaṁнеравенства
निरवद्यस्यniravadyasyaу беспорочного
नnaне
क्वचित्kvacitгде-либо.
तथाप्य्tathāpyВсё же
एकान्तekāntaк безраздельно
भक्तेषुbhakteṣuпреданным
पश्यpaśyaвзгляни,
भूपानुकम्पितम्bhūpānukampitamо владыка земли, на милость:
यन्yanчто
मेऽसूंस्me'sūṁsко мне, жизни
त्यजतःtyajataḥоставляющему,
साक्षात्sākṣātвоочию
कृष्णोkṛṣṇoКришна
दर्शनम्darśanamна видение
आगतःāgataḥпришёл».
सौहृदात्sauhṛdāt«Из дружества» —
तादृशtādṛśaтакой
प्रेम्णpremṇaпремы
एवevaименно
हेतोःhetoḥпо причине.
यंyaṁ«Кого»
मातुलेयंmātuleyaṁсыном дяди
मन्यसेmanyaseполагаешь,
प्रियंpriyaṁ«милым» —
प्रीतिprītiлюбви
विषयंviṣayaṁпредметом,
मित्रंmitraṁ«другом» —
प्रीतिprītiлюбовь
कर्तारंkartāraṁтворящим,
सुहृत्तमम्suhṛttamam«лучшим благодетелем» —
उपकारानपेक्षोपकारकंupakārānapekṣopakārakaṁвоздаяния не ждущим благодетелем
चcaже
मन्यसेmanyaseполагаешь.
अथatha«И вот
सारथिंsārathiṁколесничим» —
सारथिम्sārathimколесничим
अपीत्य्apītyтакже — таков
अर्थःarthaḥсмысл.
सsa«Он,
एषeṣaэтот,
साक्षाद्sākṣādвоочию
भगवान्bhagavānБхагаван»
इत्य्ityтак
आदिकःādikaḥи прочее —
पूर्वेणान्वयःpūrveṇānvayaḥс прежним связь.
ननुnanu«Но ведь
भवतुbhavatuпусть будет
प्रीतिprītiлюбви
विशेषेणास्माकंviśeṣeṇāsmākaṁособостью у нас
तस्मिंस्tasmiṁsк нему
तथाtathāтакая
मतिःmatiḥмысль;
तस्यtasyaу него,
सर्वेषांsarveṣāṁвсех
परम्paramвысшей
आत्मनःātmanaḥдуши,
तस्माद्tasmādоттого
एवevaже
समदृशःsamadṛśaḥровно смотрящего,
परमात्मत्वाद्paramātmatvādПараматманостью
एवevaже
सर्वेषांsarveṣāṁвсех
तच्tacего
छक्तिchaktiсилы
वैभवvaibhavaвеликолепия
रूपाणाम्rūpāṇāmоблик имеющих
आत्मनांātmanāṁдуш,
ततोऽनन्यत्वाद्tato'nanyatvādот того неинаковостью
अद्वयस्यadvayasyaнедвойственного,
तस्माद्tasmādоттого
एवevaже
मातुलेयोऽहम्mātuleyo'ham«сын дяди я»
इत्य्ityтак
आद्य्ādyи прочего
अभिमानabhimānaсамосознания
शून्यस्यśūnyasyaлишённого,
तथाtathāтак же
निर्दोषस्यnirdoṣasyaбеспорочного
चcaже, —
कथम्kathamкак
अहम्ahamя
अस्यasyaего
मातुलेयःmātuleyaḥсын дяди,
नnaне
त्व्tvже
अमुष्येत्य्amuṣyetyтого — так
आदिādiи прочего
रूपंrūpaṁоблик имеющее,
मातुलेयत्वादिmātuleyatvādiсыном дяди бытием и прочим
कृतंkṛtaṁсотворённое
मतिmatiмысли
वैषम्यंvaiṣamyaṁнеравенство
स्याद्syādбыло бы?»
इत्य्ityтак
आदिādiи прочего,
पूर्वpūrvaпрежнего
पक्षोट्टङ्कनpakṣoṭṭaṅkanaположения выставлением
पूर्वकंpūrvakaṁпредваряемо,
सिद्धान्तयतिsiddhāntayatiвыводит заключение —
सर्वात्मनsarvātmana«всего души»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее —
द्वाभ्याम्dvābhyāmдвумя.
यद्यपिyadyapiХотя
तादृशस्यtādṛśasyaу такого
तन्tanтого
नnaне
सम्भवतिsambhavatiбывает,
तथापिtathāpiвсё же —
हेheо
भूपbhūpaвладыка земли,
एकान्तekāntaна безраздельно
भक्तेषुbhakteṣuпреданных,
युष्मासुyuṣmāsuна вас,
अनुकम्पांanukampāṁмилость
पश्यpaśyaвзгляни.
येषांyeṣāṁКоторых
भक्तिbhaktiбхакти
विशेषेणviśeṣeṇaособостью
परparaдругому
वशःvaśaḥподвластным
सन्न्sannбудучи,
असाव्asāvон
अपिapiтакже
तथाtathāтак
तथात्मानंtathātmānaṁи так себя
बाढम्bāḍhamтвёрдо
एवाभिमन्यतevābhimanyataже осознаёт —
इत्य्ityтаков
अर्थःarthaḥсмысл.
यःyaḥКоторый
खलुkhaluведь
शरीरस्यापिśarīrasyāpiтела также
सम्बन्धsambandhaсвязи
हेतुःhetuḥпричина, —
सोऽभिमानso'bhimānaто самосознание
एवevaименно
हिhiведь
सम्बन्धsambandhaсвязи
हेतुर्heturпричина
मुख्यःmukhyaḥглавная,
नnaне
शरीरम्śarīramтело.
एवंevaṁТак
सतिsatiсущем,
स्वाविर्भावादिनाsvāvirbhāvādināсвоим проявлением и прочим
शरीरśarīraс телом
सम्बन्धेऽपिsambandhe'piсвязи при также
तस्यtasyaу него
मातुलेयत्वादिकंmātuleyatvādikaṁсыном дяди бытие и прочее
सुतराम्sutarāmтем более
एवevaименно
सिध्यतीतिsidhyatītiдостигается — таков
तात्पर्यम्tātparyamсмысл.
तत्रtatraТам
हेतुhetuпричину
गर्भोgarbhoв себе несущий
दृष्टान्तःdṛṣṭāntaḥпример:
यन्yan«что
मेऽसून्me'sūnко мне, жизни» —
इतिitiтак.
यस्मात्yasmātОттого что —
युष्मत्yuṣmatс вами
सम्बन्धाद्sambandhādсвязью
एवevaименно
हेतोःhetoḥпо причине.
तद्tadТак,
एवंevaṁитак,
परमोपादेयत्वparamopādeyatvaвысшею приемлемостью
ज्ञानाद्jñānādзнанием
एवevaименно,
तत्tatс ним
सम्बन्धात्मकsambandhātmakaсвязь сутью имеющий
एवevaименно
श्रीśrīшри
भगवानुत्क्रान्ताव्bhagavānutkrāntāvБхагаван при уходе
अपिapiтакже
मुहुर्muhurвновь и вновь
एवevaименно
निजालम्बनीnijālambanīсвоею опорою
कृतःkṛtaḥсделан:
विजयvijaya«Виджаи
सखेsakheк другу
रतिर्ratirпривязанность
अस्तुastuда будет
मेऽनवद्याme'navadyāу меня беспорочная»
इतिitiтак,
पार्थpārtha«Партхи
सखेsakheк другу
रतिर्ratirпривязанность
ममास्तुmamāstuу меня да будет»
इतिitiтак,
विजयvijaya«Виджаи
रथrathaколесницы
कुटुम्बःkuṭumbaḥдомочадец»
इत्य्ityтак
आरभ्यārabhyaначав,
भगवतिbhagavati«к Бхагавану
रतिर्ratirпривязанность
अस्तुastuда будет
मेmeу меня,
मुमूर्षोःmumūrṣoḥумереть желающего»
इतिitiтак
चcaже.
Traducción

Так же и та любовь зажигает то и то самосознание. Оттого он говорит о том и том самосознании и у самого шри Бхагавана — в «Он ведь воочию Бхагаван» и далее: «Кого ты полагаешь сыном дяди, милым, другом, лучшим благодетелем, кого из дружества сделал советником, посланником и вот колесничим, — у него, души всего, ровно смотрящего, недвойственного, без самости, беспорочного, нигде нет неравенства мысли, тем сотворённого. И всё же взгляни, о владыка земли, на милость его к безраздельно преданным: ко мне, оставляющему жизни, сам Кришна пришёл на видение».\n\n«Из дружества» — то есть по причине такой премы. Кого ты полагаешь сыном дяди, «милым» — предметом любви, «другом» — творящим любовь, «лучшим благодетелем» — благодетельствующим без ожидания воздаяния. «И вот колесничим» — то есть даже колесничим. «Он, этот, воочию Бхагаван» и прочее связывается с прежним.\n\n«Но ведь пусть у нас по особости любви и будет такая мысль о нём; а у него — высшей души всех, оттого ровно смотрящего, недвойственного, ибо он Параматма всех душ, имеющих обликом великолепие его силы, и они от него не иные; и оттого лишённого самосознания вроде «я сын дяди», и притом беспорочного, — как могло бы быть неравенство мысли, сотворённое бытием сыном дяди и прочим: «я ему сын дяди, а тому нет» и прочее?» Выставив это прежнее положение, он выводит заключение двумя стихами «всего души» и далее.\n\nХотя у такого того и не бывает, всё же — о владыка земли, взгляни на милость к безраздельно преданным, к вам. Смысл: подвластный особою преданностью тех, кому он подвластен, он и сам твёрдо осознаёт себя так и так. Ведь и для тела причиною связи служит именно самосознание, а не тело: оно и есть главная причина связи. А раз так, то при связи с телом — через собственное проявление и прочее — тем более утверждается его бытие сыном дяди и прочее; таков смысл. И пример здесь несёт в себе причину: «что ко мне, оставляющему жизни», — то есть именно по причине связи с вами.\n\nИтак, именно знанием о высшей приемлемости шри Бхагаван, сама связь с которым и есть суть, даже при уходе вновь и вновь делается собственной опорой: «Да будет у меня беспорочная привязанность к другу Виджаи», «Да будет у меня привязанность к другу Партхи», и, начиная с «домочадец колесницы Виджаи», — «да будет у меня, желающего умереть, привязанность к Бхагавану».

Versión

7c96c941fbea · publicado 21 sept 2026, 16:24:47 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con