Ṣaṭ-sandarbha
Sandarbha Six — Prīti: Love as the Goal6.122Jīva Gosvāmī
1105 / 1405
Linux
Pasar páginas
Ṣaṭ-sandarbha · 6.122
॥
Devanāgarī

अनेन क्वचित् भक्तसुहृत्त्ववैपरीत्याभासोऽपि व्याख्यातः । किं च, भक्ता द्विविधाः दूरस्थाः परिकराश् च । तत्र दूरस्थभक्तार्थं क्वचिद् भक्तसुहृत्त्वलक्षणेन परमप्रबलेन गुणेन ब्रह्मण्यत्वाद्यावरणम् अपि प्रायो दृश्यते श्रीमदम्बरीषचरितादौ । परिकरार्थं तु न दृश्यते श्रीजयविजयशापादौ । स्कान्दद्वारकामाहात्म्यगतदुर्वाससो दुर्वृत्तविशेषे च । उभयम् अपि तत्र तत्र सुहृत्त्वस्यैव चिह्नम् । तथैव हि पूर्वत्रात्मीयत्वम् उत्तरत्र चात्मैकत्वं प्रसिध्यति । तथोक्तं अहं भक्तपराधीनः इत्यादिना । तद् धि ह्य् आत्मकृतं मन्ये यत् स्वपुम्भिर् असत्कृता इत्यादिना च । तद् एवं भक्तसुहृत्त्वमात्रस्य तादृशत्वे स्थिते प्रेमार्द्रत्वं तद्वश्यत्वं च सुतराम् एव सर्वाच्छादकम् । तच् च प्रेम्णः स्वरूपनिरूपणे दर्शितम् । अत एव सर्वोद्दीपनगुणमुख्यत्वेन तत्र तत्र सचमत्कारम् अनुस्मृतम् । तत्रोद्भास्वराख्येनानुभावेन व्यञ्जितं तस्य प्रेमार्द्रत्वं, यथा— भगवान् अथ विश्वात्मा पृथुनोपहृतार्हणः । समुज्जिहानया भक्त्या गृहीतचरणाम्बुजः ॥ प्रस्थानाभिमुखोऽप्य् एनम् अनुग्रहविलम्बितः । पश्यन् पद्मपलाशाक्षो न प्रतस्थे सुहृत् सताम् ॥ स आदिराजो रचिताञ्जलिर् हरिं विलोकितुं नाशकद् अश्रुलोचनः । इत्यादि । स्पष्टम् ।

Transliteración (IAST)

anena kvacit bhakta-suhṛttva-vaiparītyābhāso'pi vyākhyātaḥ | kiṁ ca, bhaktā dvividhāḥ dūrasthāḥ parikarāś ca | tatra dūrastha-bhaktārthaṁ kvacid bhakta-suhṛttva-lakṣaṇena parama-prabalena guṇena brahmaṇyatvādy-āvaraṇam api prāyo dṛśyate śrīmad-ambarīṣa-caritādau | parikarārthaṁ tu na dṛśyate śrī-jaya-vijaya-śāpādau | skānda-dvārakā-māhātmya-gata-durvāsaso durvṛtta-viśeṣe ca | ubhayam api tatra tatra suhṛttvasyaiva cihnam | tathaiva hi pūrvatrātmīyatvam uttaratra cātmaikatvaṁ prasidhyati | tathoktaṁ ahaṁ bhakta-parādhīnaḥ ity-ādinā | tad dhi hy ātma-kṛtaṁ manye yat sva-pumbhir asat-kṛtā ity-ādinā ca | tad evaṁ bhakta-suhṛttva-mātrasya tādṛśatve sthite premārdratvaṁ tad-vaśyatvaṁ ca sutarām eva sarvācchādakam | tac ca premṇaḥ svarūpa-nirūpaṇe darśitam | ata eva sarvoddīpana-guṇa-mukhyatvena tatra tatra sa-camatkāram anusmṛtam | tatrodbhāsvarākhyenānubhāvena vyañjitaṁ tasya premārdratvaṁ, yathā— bhagavān atha viśvātmā pṛthunopahṛtārhaṇaḥ | samujjihānayā bhaktyā gṛhīta-caraṇāmbujaḥ || prasthānābhimukho'py enam anugraha-vilambitaḥ | paśyan padma-palāśākṣo na pratasthe suhṛt satām || sa ādirājo racitāñjalir hariṁ vilokituṁ nāśakad aśru-locanaḥ | ity-ādi | spaṣṭam |

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
अनेनanenaЭтим
क्वचित्kvacitкое-где
भक्तbhaktaпреданному
सुहृत्त्वsuhṛttvaдружества
वैपरीत्याभासोऽपिvaiparītyābhāso'piпротивоположности видимость также
व्याख्यातःvyākhyātaḥистолкована.
किंkiṁБолее
चcaже:
भक्ताbhaktāпреданные
द्विविधाःdvividhāḥдвояки —
दूरस्थाःdūrasthāḥвдали стоящие
परिकराश्parikarāśи спутники
चcaже.
तत्रtatraТам
दूरस्थdūrasthaвдали стоящего
भक्तार्थंbhaktārthaṁпреданного ради
क्वचिद्kvacidкое-где
भक्तbhaktaпреданному
सुहृत्त्वsuhṛttvaдружества
लक्षणेनlakṣaṇenaпризнака,
परमparamaкрайне
प्रबलेनprabalenaмощным
गुणेनguṇenaкачеством,
ब्रह्मण्यत्वाद्य्brahmaṇyatvādyк брахманам благосклонности и прочего
आवरणम्āvaraṇamпокрытие
अपिapiтакже
प्रायोprāyoобычно
दृश्यतेdṛśyateвидно
श्रीमद्śrīmadв шримад
अम्बरीषambarīṣaАмбариши
चरितादौcaritādauдеянии и прочем.
परिकरार्थंparikarārthaṁСпутника ради
तुtuже
नnaне
दृश्यतेdṛśyateвидно —
श्रीśrīв шри
जयjayaДжаи,
विजयvijayaВиджаи
शापादौśāpādauпроклятии и прочем;
स्कान्दskāndaв «Сканде»,
द्वारकाdvārakāДвараки
माहात्म्यmāhātmyaвеличания
गतgataв составе,
दुर्वाससोdurvāsasoДурвасы
दुर्वृत्तdurvṛttaдурного поступка
विशेषेviśeṣeв особом случае
चcaже.
उभयम्ubhayamОба
अपिapiтакже
तत्रtatraтам
तत्रtatraи там —
सुहृत्त्वस्यैवsuhṛttvasyaivaдружества же
चिह्नम्cihnamзнак.
तथैवtathaivaТак же
हिhiведь
पूर्वत्रात्मीयत्वम्pūrvatrātmīyatvamв первом своестность,
उत्तरत्रuttaratraво втором
चात्मैकत्वंcātmaikatvaṁже с собою единство
प्रसिध्यतिprasidhyatiустанавливается.
तथोक्तंtathoktaṁТак сказано:
अहंahaṁ«я
भक्तbhaktaпреданному
पराधीनःparādhīnaḥподвластен»
इत्य्ityтак
आदिनाādināи далее;
तद्tad«то
धिdhiведь
ह्य्hyведь
आत्मātmaмною
कृतंkṛtaṁсделанным
मन्येmanyeсчитаю,
यत्yatчто
स्वsvaсвоими
पुम्भिर्pumbhirлюдьми
असत्asatдурно
कृताkṛtāпоступлено»
इत्य्ityтак
आदिनाādināи далее
चcaже.
तद्tadТо
एवंevaṁтак:
भक्तbhaktaпреданному
सुहृत्त्वsuhṛttvaдружества
मात्रस्यmātrasyaодного лишь
तादृशत्वेtādṛśatveтаковости
स्थितेsthiteустановленной,
प्रेमार्द्रत्वंpremārdratvaṁпремою умягчённость,
तद्tadей
वश्यत्वंvaśyatvaṁпокорность
चcaже
सुतराम्sutarāmтем более
एवevaименно
सर्वाच्छादकम्sarvācchādakamвсё покрывающи.
तच्tacТо
चcaже
प्रेम्णःpremṇaḥпремы
स्वरूपsvarūpaоблика
निरूपणेnirūpaṇeв определении
दर्शितम्darśitamпоказано.
अतataОттого
एवevaименно,
सर्वोद्दीपनsarvoddīpanaвсех возжигающих
गुणguṇaкачеств
मुख्यत्वेनmukhyatvenaглавностью,
तत्रtatraтам
तत्रtatraи там
सsaс
चमत्कारम्camatkāramизумлением
अनुस्मृतम्anusmṛtamпоминается.
तत्रोद्भास्वराख्येनानुभावेनtatrodbhāsvarākhyenānubhāvenaТам «удбхасвара» зовомым анубхавой
व्यञ्जितंvyañjitaṁвыражена
तस्यtasyaего
प्रेमार्द्रत्वंpremārdratvaṁпремою умягчённость,
यथाyathāкак:
भगवान्bhagavān«Бхагаван
अथathaтогда,
विश्वात्माviśvātmāвселенной душа,
पृथुनोपहृतार्हणःpṛthunopahṛtārhaṇaḥПритху поднесённое почтение принявший,
समुज्जिहानयाsamujjihānayāвзметнувшейся
भक्त्याbhaktyāпреданностью
गृहीतgṛhītaвзятые
चरणाम्बुजःcaraṇāmbujaḥстопы-лотосы имеющий,
प्रस्थानाभिमुखोऽप्य्prasthānābhimukho'pyк уходу обращённый хотя,
एनम्enamего
अनुग्रहanugrahaмилостью
विलम्बितःvilambitaḥудержанный,
पश्यन्paśyanглядя,
पद्मpadmaлотоса
पलाशाक्षोpalāśākṣoлепестка очи имеющий,
नnaне
प्रतस्थेpratastheдвинулся,
सुहृत्suhṛtдруг
सताम्satāmсвятых.
सsaТот
आदिराजोādirājoпервоцарь,
रचिताञ्जलिर्racitāñjalirсложивший ладони,
हरिंhariṁХари
विलोकितुंvilokituṁвидеть
नाशकद्nāśakadне смог,
अश्रुaśruслёзы
लोचनःlocanaḥв очах имея»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее.
स्पष्टम्spaṣṭamЯсно.
Traducción

Этим истолкована и видимость того, что кое-где он будто не друг преданному. Более того: преданные двояки — стоящие вдали и спутники. Ради стоящего вдали преданного кое-где видно, что крайне мощное качество — дружество к преданному — покрывает собою благосклонность к брахманам и прочее; так в деянии шримад Амбариши и подобных. Ради спутника этого не видно — как при проклятии шри Джаи и Виджаи или в особом случае дурного поступка Дурвасы в «Величании Двараки» из «Сканды». Но и то и другое там и там — знак того же дружества: в первом случае устанавливается, что они — свои ему, во втором — что они с ним одно. Так и сказано: «я подвластен преданному» и далее; «то считаю сделанным мною самим, что дурно поступлено моими людьми» и далее.\n\nИтак, если уж одно дружество к преданному таково, то умягчённость премою и покорность ей тем более покрывают собою всё. Это показано при определении облика премы. Оттого, как главное из всех возжигающих качеств, она там и там поминается с изумлением. Она выражена анубхавой, зовущейся «удбхасвара», — как: «Тогда Бхагаван, душа вселенной, приняв поднесённое Притху почтение, и лотосные стопы его были взяты взметнувшейся преданностью; обращённый к уходу, удержанный собственною милостью, глядя на него, лотосоокий, друг святых, не двинулся с места. А тот первоцарь, сложив ладони, не мог смотреть на Хари: очи его были в слезах» и далее. Ясно.

Versión

1c15ec084fb2 · publicado 21 sept 2026, 16:24:47 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con