Ṣaṭ-sandarbha
Sandarbha Six — Prīti: Love as the Goal6.199Jīva Gosvāmī
1184 / 1405
Linux
Pasar páginas
Ṣaṭ-sandarbha · 6.199
॥
Devanāgarī

तथा मैवं विभोऽर्हति इत्यादौ, प्रेष्ठो भवांस् तनुभृतां किल बन्धुर् आत्मा इत्य् अत्रापि नर्मालापमयश्लेषम् अङ्ग्या स्वीयभावोत्कर्षेण रसोल्लासः पुरतो दर्शनीयः । अथायोग्यगौणसङ्गत्यापि मुख्यस्योल्लासो यथा त्वक्श्मश्रुरोमनखकेश इत्यादिकं श्रीरुक्मिणीवाक्यम् । अत्र प्रतीपत्वेनायोग्यस्यापि बीभत्स्यस्य सङ्गतिः प्रकृतकृष्णविषयककान्तभावप्रशंसाकारिवचनभङ्ग्यैव कृतेति तदुत्कर्षायैव जाता । ततो रसोल्लास एवेति । तथान्यत्र— एताः परं स्त्रीत्वम् अपास्तपेशलं निरस्तशौचं बत साधु कुर्वते । यासां गृहात् पुष्करलोचनः पतिर् न जात्व् अपैत्य् आहृतिभिर् हृदि स्पृशन् ॥ सा च श्रीरुक्मिण्याद्यवरतज्जातिभेदत्वेनैवात्र गृहीता । अपास्तपेशलत्वादिकं हि तज्जात्यन्तराश्रयं न तु रुक्मिण्याद्याश्रयम् । ताभिस् तासाम् अपि साधुत्वकरणात् । ततश् चान्यां तत्तद्दोषयुक्तां स्त्रीजातिम् अपि या निजकीर्त्यादिना शुद्धां कुर्वन्तीत्य् अर्थः । तासां तत्तद्दोषरहितसर्वगुणालङ्कृतत्वे तदवरासां साधुत्वविधाने च हेतुम् आह—यासाम् इति । स्वयं तथाविधोऽप्य् आहृतिभिः प्रेयसीजनोचितगुणसमाहारैर् या एव हृदि स्पृशन् मनस्यासज्जन् यासां गृहाद् अपि न जात्व् अपैतीति । तस्माद् अत्रापि बीभत्ससङ्गतिः पूर्ववद् व्याख्येया ।

Transliteración (IAST)

tathā maivaṁ vibho'rhati ity-ādau, preṣṭho bhavāṁs tanubhṛtāṁ kila bandhur ātmā ity atrāpi narmālāpa-maya-śleṣam aṅgyā svīya-bhāvotkarṣeṇa rasollāsaḥ purato darśanīyaḥ | athāyogya-gauṇa-saṅgatyāpi mukhyasyollāso yathā tvak-śmaśru-roma-nakha-keśa- ity-ādikaṁ śrī-rukmiṇī-vākyam | atra pratīpatvenāyogyasyāpi bībhatsyasya saṅgatiḥ prakṛta-kṛṣṇa-viṣayaka-kānta-bhāva-praśaṁsā-kāri-vacana-bhaṅgyaiva kṛteti tad-utkarṣāyaiva jātā | tato rasollāsa eveti | tathānyatra— etāḥ paraṁ strītvam apāsta-peśalaṁ nirasta-śaucaṁ bata sādhu kurvate | yāsāṁ gṛhāt puṣkara-locanaḥ patir na jātv apaity āhṛtibhir hṛdi spṛśan || sā ca śrī-rukmiṇyādy-avara-taj-jāti-bhedatvenaivātra gṛhītā | apāsta-peśalatvādikaṁ hi taj-jāty-antarāśrayaṁ na tu rukmiṇyādy-āśrayam | tābhis tāsām api sādhutva-karaṇāt | tataś cānyāṁ tat-tad-doṣa-yuktāṁ strī-jātim api yā nija-kīrty-ādinā śuddhāṁ kurvantīty arthaḥ | tāsāṁ tat-tad-doṣa-rahita-sarva-guṇālaṅkṛtatve tad-avarāsāṁ sādhutva-vidhāne ca hetum āha—yāsām iti | svayaṁ tathāvidho'py āhṛtibhiḥ preyasī-janocita-guṇa-samāhārair yā eva hṛdi spṛśan manasyāsajjan yāsāṁ gṛhād api na jātv apaitīti | tasmād atrāpi bībhatsa-saṅgatiḥ pūrvavad vyākhyeyā |

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
तथाtathāТак же
मैवंmaivaṁ«не так,
विभोऽर्हतिvibho'rhatiвсемогущий, подобает»
इत्य्ityтак
आदौādauи далее;
प्रेष्ठोpreṣṭho«дражайший
भवांस्bhavāṁsты
तनुभृतांtanubhṛtāṁтело носящих,
किलkilaведь,
बन्धुर्bandhurродич,
आत्माātmāдуша»
इत्य्ityтак —
अत्रापिatrāpiздесь также
नर्मालापnarmālāpaшутливой беседою
मयmayaполное
श्लेषम्śleṣamдвусмыслие
अङ्ग्याaṅgyāприняв,
स्वीयsvīyaсвоего
भावोत्कर्षेणbhāvotkarṣeṇaчувства превосходством
रसोल्लासःrasollāsaḥрасы ликование
पुरतोpuratoвпереди
दर्शनीयःdarśanīyaḥда видится.
अथायोग्यathāyogyaДалее с непригодною
गौणgauṇaвторостепенною
सङ्गत्यापिsaṅgatyāpiсходкою также
मुख्यस्योल्लासोmukhyasyollāsoглавной ликование,
यथाyathāкак
त्वक्tvak«кожею,
श्मश्रुśmaśruусами,
रोमromaволосками,
नखnakhaногтями,
केशkeśaволосами»
इत्य्ityтак
आदिकंādikaṁи далее —
श्रीśrīшри
रुक्मिणीrukmiṇīРукмини
वाक्यम्vākyamречение.
अत्रatraЗдесь
प्रतीपत्वेनायोग्यस्यापिpratīpatvenāyogyasyāpiпротивностью непригодной хотя,
बीभत्स्यस्यbībhatsyasyaмерзкой
सङ्गतिःsaṅgatiḥсходка
प्रकृतprakṛtaпредметного
कृष्णkṛṣṇaКришну
विषयकviṣayakaпредметом имеющего
कान्तkāntaвозлюбленной
भावbhāvaчувства
प्रशंसाpraśaṁsāвосхваление
कारिkāriтворящей
वचनvacanaречи
भङ्ग्यैवbhaṅgyaivaоборотом же
कृतेतिkṛtetiсделана, так —
तद्tadего
उत्कर्षायैवutkarṣāyaivaпревосходству же
जाताjātāродилась.
ततोtatoОттого
रसोल्लासrasollāsaрасы ликование
एवेतिevetiименно, так.
तथान्यत्रtathānyatraТак же в ином месте:
एताःetāḥ«эти
परंparaṁлишь
स्त्रीत्वम्strītvamженскость,
अपास्तapāstaотброшенную
पेशलंpeśalaṁпрелесть,
निरस्तnirastaотвергнутую
शौचंśaucaṁчистоту,
बतbataо!,
साधुsādhuблагою
कुर्वतेkurvateделают, —
यासांyāsāṁу которых
गृहात्gṛhātиз дому
पुष्करpuṣkaraлотосо-
लोचनःlocanaḥокий
पतिर्patirсупруг
नnaне
जात्व्jātvникогда
अपैत्य्apaityуходит,
आहृतिभिर्āhṛtibhirпривлекающим
हृदिhṛdiсердца
स्पृशन्spṛśanкасаясь».
साsāОна
चcaже,
श्रीśrīшри
रुक्मिण्याद्य्rukmiṇyādyРукмини и прочих
अवरavaraниже стоящего,
तज्tajтого
जातिjātiрода
भेदत्वेनैवात्रbhedatvenaivātraразновидностью же здесь
गृहीताgṛhītāвзята.
अपास्तapāsta«Отброшенная
पेशलत्वादिकंpeśalatvādikaṁпрелесть» и прочее
हिhiведь —
तज्tajтого
जात्य्jātyрода
अन्तराश्रयंantarāśrayaṁиного прибежищем имеющее,
नnaне
तुtuже
रुक्मिण्याद्य्rukmiṇyādyРукмини и прочих
आश्रयम्āśrayamприбежищем,
ताभिस्tābhisими
तासाम्tāsāmтех
अपिapiтакже
साधुत्वsādhutvaблагости
करणात्karaṇātделанием.
ततश्tataśОттого
चान्यांcānyāṁже иной,
तत्tatтем
तद्tadи тем
दोषdoṣaизъяном
युक्तांyuktāṁнаделённый,
स्त्रीstrīженский
जातिम्jātimрод
अपिapiтакже,
याyāкакие
निजnijaсвоею
कीर्त्य्kīrtyславою
आदिनाādināи прочим
शुद्धांśuddhāṁчистым
कुर्वन्तीत्य्kurvantītyделают, так
अर्थःarthaḥсмысл.
तासांtāsāṁИх
तत्tatтех
तद्tadи тех
दोषdoṣaизъянов
रहितrahitaлишённостью,
सर्वsarvaвсеми
गुणालङ्कृतत्वेguṇālaṅkṛtatveкачествами украшенностью,
तद्tadтех
अवरासांavarāsāṁнизших
साधुत्वsādhutvaблагости
विधानेvidhāneустроения
चcaже
हेतुम्hetumпричину
आहāhaговорит:
यासाम्yāsām«у которых»
इतिitiтак.
स्वयंsvayaṁСам
तथाविधोऽप्य्tathāvidho'pyтаковой хотя,
आहृतिभिःāhṛtibhiḥ«привлекающим» —
प्रेयसीpreyasīвозлюбленной
जनोचितjanocitaчеловеку подобающих
गुणguṇaкачеств
समाहारैर्samāhārairсовокупностями —
याyāкакие
एवevaже,
हृदिhṛdiсердца
स्पृशन्spṛśanкасаясь,
मनस्यासज्जन्manasyāsajjanк уму прилепляясь,
यासांyāsāṁу которых
गृहाद्gṛhādиз дому
अपिapiдаже
नnaне
जात्व्jātvникогда
अपैतीतिapaitītiуходит, так.
तस्माद्tasmādПотому
अत्रापिatrāpiздесь также
बीभत्सbībhatsaс мерзкой
सङ्गतिःsaṅgatiḥсходка
पूर्ववद्pūrvavadкак прежде
व्याख्येयाvyākhyeyāда толкуется.
Traducción

Так же в «не так подобает тебе, всемогущий» и далее и в «ты дражайший для носящих тело, родич, душа» — и здесь, принимая двусмыслие, полное шутливой беседы, да усматривается впереди ликование расы от превосходства собственного чувства.\n\nДалее — ликование главной и от схода с непригодной второстепенною, как речение шри Рукмини «кожею, усами, волосками, ногтями и волосами» и далее. Здесь сход с мерзкою, непригодной по противности, сделан именно оборотом речи, восхваляющим чувство возлюбленной к Кришне, о котором и идёт речь, — и потому родился ради его превосходства; значит, тут именно ликование расы.\n\nТак же и в ином месте: «Они лишь и делают благою женскость, у которой отброшена прелесть и отвергнута чистота, — ведь от них лотосоокий супруг никогда не уходит из дому, касаясь сердца тем, чем привлекает». Она взята здесь как разновидность того рода, ниже шри Рукмини и прочих: «отброшенная прелесть» и прочее имеет прибежищем иную разновидность рода, а не Рукмини с прочими, — ибо они-то и делают благими и тех. Смысл: своею славою и прочим они делают чистым и иной женский род, наделённый теми изъянами. А причину того, что сами они лишены тех изъянов и украшены всеми качествами, и того, что они устрояют благость низших, он выражает словом «у которых»: сам он, хоть и таков, «привлекающим» — совокупностями качеств, подобающих возлюбленной, — касаясь сердца, прилепляясь к уму, никогда не уходит от них даже из дому. Потому и здесь сход с мерзкою да толкуется как прежде.

Versión

3d1406bf45ab · publicado 21 sept 2026, 16:24:47 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con