एवं सद्यो जहुर् भगवत्पार्श्वकामाः इत्य् अत्र तत्सामीप्यकामनापि व्याख्येया । तत्प्रीतिविशेषातिशयवतां हि तेषां तत्कृतार्तिभरेणैव तत्स्फूर्ताव् अप्य् अतृप्तौ सत्यां, तत्सामीप्यप्राप्तेश् च तत्प्राप्तिविघातकसंसारबन्धनत्रोटनस्य च प्रार्थनं दृश्यते । पितृमातृप्रीत्येकसुखिनां विदूरबद्धानां बालकानाम् इव । यथाह— त्रस्तोऽस्म्य् अहं कृपणवत्सल दुःसहोग्र संसारचक्रकदनाद् ग्रसतां प्रणीतः । बद्धः स्वकर्मभिर् उशत्तम तेऽङ्घ्रिमूलं प्रीतोऽपवर्गशरणं ह्वयसे कदा नु ॥ त्वद्बहिर्मुखव्याकारमयत्वाद् दुःखसहम् अनुशीलयितुम् अशक्यम् । त्वद्भक्तिविरोधिव्याकारमयत्वात् तूग्रं भयानकं यत् संसारचक्रं, तस्माद् यत् कदनं लोकानां मनोदौःस्थ्यं, तस्माद् अहं त्रस्तोऽस्मि, तदभिमुखीभवितुं न पारय इत्य् अर्थः । एवम् एव वक्ष्यते— श्रीनारद उवाच— भक्तियोगस्य तत् सर्वम् अन्तरायतयार्भकः । मन्यमानो हृषीकेशं स्मयमान उवाच ह ॥ श्रीप्रह्राद उवाच— मा मां प्रलोभयोत्पत्त्या सक्तं कामेषु तैर् वरैः । तत्सङ्गभीतो निर्विण्णो मुमुक्षुस् त्वाम् उपाश्रितः ॥ इत्य् अनेन । यद्यप्य् एवं त्रस्तोऽस्मि, तथाप्य् अहो ग्रसतां भगवद्विरोधित्वेन मादृशसर्वङ्गिलानाम् एषाम् असुराणां मध्ये स्वकर्मभिर् बद्धः सन् प्रणीतो निक्षिप्तोऽस्मि । ततस् तव विरहदूनतया इदं याचे । कदा नु प्रीतः सन् अपवर्गभूतम् अरणं शरणं तवाङ्घ्रिमूलं त्वत्समीपं प्रति माम् आह्वास्यसीति ॥
evaṁ sadyo jahur bhagavat-pārśva-kāmāḥ ity atra tat-sāmīpya-kāmanāpi vyākhyeyā | tat-prīti-viśeṣātiśayavatāṁ hi teṣāṁ tat-kṛtārti-bhareṇaiva tat-sphūrtāv apy atṛptau satyāṁ, tat-sāmīpya-prāpteś ca tat-prāpti-vighātaka-saṁsāra-bandhana-troṭanasya ca prārthanaṁ dṛśyate | pitṛ-mātṛ-prīty-eka-sukhināṁ vidūra-baddhānāṁ bālakānām iva | yathāha— trasto'smy ahaṁ kṛpaṇa-vatsala duḥsahogra- saṁsāra-cakra-kadanād grasatāṁ praṇītaḥ | baddhaḥ sva-karmabhir uśattama te'ṅghri-mūlaṁ prīto'pavarga-śaraṇaṁ hvayase kadā nu || tvad-bahirmukha-vyākāra-mayatvād duḥkha-saham anuśīlayitum aśakyam | tvad-bhakti-virodhi-vyākāra-mayatvāt tūgraṁ bhayānakaṁ yat saṁsāra-cakraṁ, tasmād yat kadanaṁ lokānāṁ mano-dauḥsthyaṁ, tasmād ahaṁ trasto'smi, tad-abhimukhībhavituṁ na pāraya ity arthaḥ | evam eva vakṣyate— śrī-nārada uvāca— bhakti-yogasya tat sarvam antarāyatayārbhakaḥ | manyamāno hṛṣīkeśaṁ smayamāna uvāca ha || śrī-prahrāda uvāca— mā māṁ pralobhayotpattyā saktaṁ kāmeṣu tair varaiḥ | tat-saṅga-bhīto nirviṇṇo mumukṣus tvām upāśritaḥ || ity anena | yadyapy evaṁ trasto'smi, tathāpy aho grasatāṁ bhagavad-virodhitvena mādṛśa-sarvaṅgilānām eṣām asurāṇāṁ madhye sva-karmabhir baddhaḥ san praṇīto nikṣipto'smi | tatas tava viraha-dūnatayā idaṁ yāce | kadā nu prītaḥ san apavarga-bhūtam araṇaṁ śaraṇaṁ tavāṅghri-mūlaṁ tvat-samīpaṁ prati mām āhvāsyasīti ||
Так надо истолковать и желание близости к нему в «тотчас оставили, желая близости Бхагавана». Ведь у тех, чья любовь к нему особенно превосходна, от самого бремени причинённой ею муки, даже когда он является, остаётся неудовлетворённость, — и потому видится у них прошение и об обретении близости к нему, и о разрыве уз круговорота, мешающих его обрести. Как у детей, чьё единственное счастье — любовь отца и матери, а их держат вдали.\n\nКак говорит: «Устрашён я, о нежный к убогим, нестерпимым и грозным мучением колеса круговорота, ввергнутый среди пожирающих; связанный своими деяниями, — когда же ты, довольный, позовёшь меня, о желаннейший, к основанию твоих стоп, прибежищу освобождения?» Смысл: то колесо круговорота, что полно видоизменений отвратившихся от тебя, невозможно и взращивать, перенося страдание; а грозно и ужасно оно оттого, что полно видоизменений, противных преданности тебе; и от того мучения, что от него, — неустройства ума у людей, — я устрашён и обратиться к нему не могу.\n\nТак же будет сказано. Шри Нарада сказал: «Мальчик, полагая всё это помехою сопряжению с преданностью, улыбаясь, сказал Хришикеше». Шри Прахлада сказал: «Не соблазняй меня, привязанного к желанному от самого рождения, теми дарами; боясь привязанности к ним, пресыщенный, жаждущий освобождения, я прибегнул к тебе». Смысл: хотя я и устрашён, но — о! — я связан своими деяниями и ввержен, брошен посреди этих асуров, пожирающих и глотающих всех, подобных мне, за противность Бхагавану. Оттого, истерзанный разлукою с тобою, прошу вот о чём: когда же ты, довольный, позовёшь меня к основанию твоих стоп — пристанищу, прибежищу, ставшему самим освобождением, — к близости твоей?
75599b17a5dd · publicado 21 sept 2026, 16:24:47 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Просьба об освобождении звучит здесь как просьба о встрече: страшит не страдание само по себе, а то, что в нём нельзя повернуться лицом. И образ выбран не героический, а детский — связанный вдали от родителей ребёнок.