Ṣaṭ-sandarbha
Sandarbha Five — Bhakti: How He Is Reached5.28Jīva Gosvāmī
632 / 1405
Linux
Turn pages
Ṣaṭ-sandarbha · 5.28
॥
Devanāgarī

तथाच, स्थिरं सुखं चासनम् आस्थितो यतिर् यदा जिहासुर् इत्यादिना, यदि प्रयास्यन् नृप पारमेष्ठ्यं वैहायसानाम् उत यद् विहारम् इत्यादिना च, क्रमेण सद्योमुक्तिक्रममुक्त्युपायौ ज्ञानयोगाव् उक्त्वा, ततोऽपि श्रेष्ठत्वं भक्तियोगहेतुभगवदर्पितकर्मणोऽप्युक्त्वा साक्षाद् भक्तियोगस्य कैमुत्यम् एवानीतम् । यथा— न ह्य् अतोऽन्यः शिवः पन्था विशतः संसृताव् इह । वासुदेवे भगवति भक्तियोगो यतो भवेत् ॥ टीका च—सन्ति संसरतः पुंसो बहवो मोक्षमार्गास् तपोयोगादयः । समीचीनस् त्व् अयम् एवेत्य् आह—न हीति । यतोऽनुष्ठिताद् भक्तियोगो भवेत्, अतोऽन्यः शिवः सुखरूपो निर्विघ्नश् च नास्त्य् एव इत्य् एषा । यच्छब्देनात्र भगवत्सन्तोषार्थकं कर्मोच्यते, स वै पुंसां परो धर्म इत्य् उक्तेः ॥

Transliteration (IAST)

tathāca, sthiraṁ sukhaṁ cāsanam āsthito yatir yadā jihāsur ity-ādinā, yadi prayāsyan nṛpa pārameṣṭhyaṁ vaihāyasānām uta yad vihāram ity-ādinā ca, krameṇa sadyo-mukti-krama-mukty-upāyau jñāna-yogāv uktvā, tato'pi śreṣṭhatvaṁ bhakti-yoga-hetu-bhagavad-arpita-karmaṇo'pyuktvā sākṣād bhakti-yogasya kaimutyam evānītam | yathā— na hy ato'nyaḥ śivaḥ panthā viśataḥ saṁsṛtāv iha | vāsudeve bhagavati bhakti-yogo yato bhavet || ṭīkā ca—santi saṁsarataḥ puṁso bahavo mokṣa-mārgās tapo-yogādayaḥ | samīcīnas tv ayam evety āha—na hīti | yato'nuṣṭhitād bhakti-yogo bhavet, ato'nyaḥ śivaḥ sukha-rūpo nirvighnaś ca nāsty eva ity eṣā | yac-chabdenātra bhagavat-santoṣārthakaṁ karmocyate, sa vai puṁsāṁ paro dharma ity ukteḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
तथाचtathācaТак же и —
स्थिरंsthiraṁ«устойчивое,
सुखंsukhaṁудобное
चासनम्cāsanamже сиденье
आस्थितोāsthitoпринявший
यतिर्yatirподвижник,
यदाyadāкогда
जिहासुर्jihāsurоставить желающий»
इत्य्ityтак
आदिनाādināи прочим;
यदिyadi«если
प्रयास्यन्prayāsyanуйти намеренный,
नृपnṛpaо царь,
पारमेष्ठ्यंpārameṣṭhyaṁв обитель Парамештхина,
वैहायसानाम्vaihāyasānāmнебожителей
उतutaили
यद्yadкоторая
विहारम्vihāramзабава»
इत्य्ityтак
आदिनाādināи прочим
चcaи, —
क्रमेणkrameṇaпо порядку
सद्योsadyoнемедленного
मुक्तिmuktiосвобождения,
क्रमkramaпостепенного
मुक्त्य्muktyосвобождения
उपायौupāyauдва средства,
ज्ञानjñānaзнание,
योगाव्yogāvйогу,
उक्त्वाuktvāсказав,
ततोऽपिtato'piтого также
श्रेष्ठत्वंśreṣṭhatvaṁпревосходство
भक्तिbhaktiпреданности
योगyogaйоги
हेतुhetuпричиною,
भगवद्bhagavadБхагавану
अर्पितarpitaпосвящённого
कर्मणोऽप्युक्त्वाkarmaṇo'pyuktvāдеяния также, сказав, —
साक्षाद्sākṣādнепосредственной
भक्तिbhaktiпреданности
योगस्यyogasyaйоги
कैमुत्यम्kaimutyamтем более
एवानीतम्evānītamименно приведено.
यथाyathāКак:
नna«не
ह्य्hyведь
अतोऽन्यःato'nyaḥэтого иной
शिवःśivaḥблагой
पन्थाpanthāпуть
विशतःviśataḥвходящего
संसृताव्saṁsṛtāvв круговорот
इहihaздесь, —
वासुदेवेvāsudeveВасудеве,
भगवतिbhagavatiБхагавану,
भक्तिbhaktiпреданности
योगोyogoйога
यतोyatoоткуда
भवेत्bhavetбыла бы».
टीकाṭīkāТика
चcaже:
सन्तिsanti«есть
संसरतःsaṁsarataḥкруговращающегося
पुंसोpuṁsoчеловека
बहवोbahavoмногие
मोक्षmokṣaосвобождения
मार्गास्mārgāsпути —
तपोtapoподвиг,
योगादयःyogādayaḥйога и прочие;
समीचीनस्samīcīnasверный
त्व्tvже
अयम्ayamэтот
एवेत्य्evetyименно — так
आहāhaговорит:
नna«не
हीतिhītiведь» — так.
यतोऽनुष्ठिताद्yato'nuṣṭhitādОткуда, от исполненного,
भक्तिbhaktiпреданности
योगोyogoйога
भवेत्bhavetбыла бы, —
अतोऽन्यःato'nyaḥэтого иного
शिवःśivaḥблагого,
सुखsukhaсчастья
रूपोrūpoоблик имеющего,
निर्विघ्नश्nirvighnaśбеспрепятственного
चcaи,
नास्त्य्nāstyнет
एवevaименно» —
इत्य्ityтак
एषाeṣāэта.
यच्yac«Яч»-
छब्देनात्रchabdenātraсловом здесь
भगवत्bhagavatБхагавана
सन्तोषार्थकंsantoṣārthakaṁудовлетворения ради
कर्मोच्यतेkarmocyateдеяние называется, —
सsa«тот
वैvaiпоистине
पुंसांpuṁsāṁу людей
परोparoвысший
धर्मdharmaзакон»
इत्य्ityтак
उक्तेःukteḥсказанностью.
Translation

Так же и в «Приняв устойчивое, удобное сиденье, подвижник, когда желает оставить» и далее, и в «Если, намереваясь уйти, о царь, в обитель Парамештхина или к забаве небожителей» и далее: сказав по порядку о двух средствах — немедленного освобождения и постепенного, о знании и йоге, — и сказав, что превосходит их деяние, посвящённое Бхагавану, ибо оно причина йоги преданности, — он тем самым тем более привёл и непосредственную йогу преданности. Как: «Нет ведь здесь для входящего в круговорот иного благого пути, чем тот, от которого рождается йога преданности Васудеве, Бхагавану».

И тика: «У круговращающегося человека много путей освобождения — подвиг, йога и прочие; но верен именно этот, — о чём он говорит „нет ведь“. Иного благого, имеющего облик счастья и беспрепятственного, чем то, от исполнения чего рождается йога преданности, просто нет». Так эта тика. Словом «от которого» здесь названо деяние, совершаемое ради удовлетворения Бхагавана, — по сказанному «Тот поистине у людей высший закон».

Version

39ca5bcdf3ea · published Sep 21, 2026, 12:52:07 AM UTC

Available inRU

Page between verses with