ततश् च— हिंसा तदभिमानेन दण्डपारुष्ययोर् यथा । वैषम्यम् इह भूतानां ममाहम् इति पार्थिव ॥ यन्निबद्धोऽभिमानोऽयं तद्वधात् प्राणिनां वधः । तथा न यस्य कैवल्याद् अभिमानोऽखिलात्मनः ॥ परस्य दमकर्तुर् हि हिंसा केनास्य कल्प्यते ॥ इह प्राकृते लोके । यथा तत्कलेवराभिमानेन भूतानां ममाहम् इति वैषम्यं भवति, यथा तत्कृताभ्यां दण्डपारुष्याभ्यां ताडननिन्दाभ्यां निमित्तभूताभ्यां हिंसा च भवति, यथा यस्मिन् निबद्धोऽभिमानस् तस्य देहस्य वधात् प्राणिनां वधश् च भवति, तथा यस्याभिमानो नास्तीत्य् अर्थः । अस्य परमेश्वरस्य हिंसा केन हेतुना कल्प्यते? अपि तु न केनापीत्य् अर्थः । तथाभिमानाभावे हेतुः—कैवल्यात्, देहेन्द्रियासुहीनानां वैकुण्ठपुरवासिनाम् इति कैमुत्यादिप्राप्तशुद्धत्वात्, तादृशनिन्दाद्यगम्यशुद्धसच्चिदानन्दविग्रहादित्वाद् इत्य् अर्थः । तस्य तदगम्यत्वं च नाहं प्रकाशः सर्वस्य योगमायासमावृतः इति श्रीभगवद्गीतातः । तादृशवैलक्षण्येन हेतुः—अखिलानाम् आत्मभूतस्य । तत्र हेतुः—परस्य प्रकृतिवैभवसङ्गरहितस्य । हिंसाया अविषयत्वे हेत्वन्तरं—दमकर्तुः परमाश्चर्यानन्तशक्तित्वात् सर्वेषाम् एव शिक्षाकर्तुर् इति ॥
tataś ca— hiṁsā tad-abhimānena daṇḍa-pāruṣyayor yathā | vaiṣamyam iha bhūtānāṁ mamāham iti pārthiva || yan-nibaddho'bhimāno'yaṁ tad-vadhāt prāṇināṁ vadhaḥ | tathā na yasya kaivalyād abhimāno'khilātmanaḥ || parasya dama-kartur hi hiṁsā kenāsya kalpyate || iha prākṛte loke | yathā tat-kalevarābhimānena bhūtānāṁ mamāham iti vaiṣamyaṁ bhavati, yathā tat-kṛtābhyāṁ daṇḍa-pāruṣyābhyāṁ tāḍana-nindābhyāṁ nimitta-bhūtābhyāṁ hiṁsā ca bhavati, yathā yasmin nibaddho'bhimānas tasya dehasya vadhāt prāṇināṁ vadhaś ca bhavati, tathā yasyābhimāno nāstīty arthaḥ | asya parameśvarasya hiṁsā kena hetunā kalpyate? api tu na kenāpīty arthaḥ | tathābhimānābhāve hetuḥ—kaivalyāt, dehendriyāsu-hīnānāṁ vaikuṇṭha-pura-vāsinām iti kaimutyādi-prāpta-śuddhatvāt, tādṛśa-nindādy-agamya-śuddha-sac-cid-ānanda-vigrahāditvād ity arthaḥ | tasya tad-agamyatvaṁ ca nāhaṁ prakāśaḥ sarvasya yoga-māyā-samāvṛtaḥ iti śrī-bhagavad-gītātaḥ | tādṛśa-vailakṣaṇyena hetuḥ—akhilānām ātma-bhūtasya | tatra hetuḥ—parasya prakṛti-vaibhava-saṅga-rahitasya | hiṁsāyā aviṣayatve hetv-antaraṁ—dama-kartuḥ paramāścaryānanta-śaktitvāt sarveṣām eva śikṣā-kartur iti ||
И потому: «Насилие — этим самомнением, как при наказании и грубости; неравенство у существ здесь — „моё“ и „я“, о земной. От убиения того, с чем связано это самомнение, бывает убиение дышащих; а у кого, по чистоте, самомнения нет, — у Атмана всего, высшего, творителя обуздания, — чем же мыслится ему насилие?» «Здесь» — в природном мире. Как самомнением того тела у существ бывает неравенство «моё» и «я»; как сотворёнными им наказанием и грубостью — битьём и поношением, ставшими поводом, — бывает насилие; как от убиения того тела, с которым связано самомнение, бывает убиение дышащих, — так у того, у кого самомнения нет; таков смысл. Какою же причиною мыслится насилие этому Высшему Владыке? Никакою; таков смысл. А причина отсутствия такого самомнения — «по чистоте»: по чистоте, полученной через «что уж говорить» и прочее из «лишённых тела, чувств и дыханий обитателей града Вайкунтхи», — то есть потому, что Он есть облик чистого бытия, сознания и блаженства и прочее, недоступное такому поношению; таков смысл. А недоступность Его тому — из шри Бхагавад-гиты: «Не всякому я явлен, сокрытый йога-майею». Причина такой инаковости — что Он стал Атманом всех; а тому причина — «высшего», то есть лишённого соприкосновения с могуществом пракрити. Иная причина непредметности для насилия — «творителя обуздания»: ибо сила Его высше дивна и бесконечна и Он творит поучение всем.
fab0735921b2 · published Sep 21, 2026, 12:52:07 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Неуязвимость выведена не из силы, а из отсутствия самомнения: бить можно лишь того, кто отождествил себя с чем-то ударяемым.