फलितम् आह— तं त्वाखिलात्मदयितेश्वरम् आश्रितानां सर्वार्थदं स्वकृतविद् विसृजेत को नु । को वा भजेत् किम् अपि विस्मृतयेऽनु भूत्यै किं वा भवेन् न तव पादरजोजुषां नः ॥ तम् एवंभूतं त्वां स्वकृतवित्प्रसन्नवदनाम्भोजं पद्मगर्भारुणेक्षणम् इत्यादिश्रीकपिलदेवोपदेशतः स्वसौन्दर्यादिस्फूर्तिलक्षणं स्वस्मिन् कृतं त्वदीयोपकारं यो वेत्ति, स को नु विसृजेत्? तच् चापि चित्तबडिशं शनकैर् वियुङ्क्ते इति तदुपदिष्टाधिकारिविशेषवत् परित्यज्यते? न कोऽपीत्य् अर्थः । तस्माद् यस् त्यजति स कृतघ्न एवेति भावः । कथम्भूतं त्वाम्? स्वरूपत एवाखिलानाम् आत्मनां दयितं प्राणकोटिप्रेष्ठम् ईश्वरं चेत्यादि । तथा, नु वितर्के, त्वद्व्यतिरिक्तं किम् अपि देवतान्तरं धर्मज्ञानादिसाधनं भूत्यै ऐश्वर्याय संसारस्य विस्मृतये मोक्षाय वा को भजेत्? न कोऽपीत्य् अर्थः । अस्माकं तु तत् तत् फलम् अपि त्वद्भक्तेर् एवान्तर्भूतम् इत्य् आह—किं वेति । वाशब्देन तत्राप्य् अनादरः सूचितः । तद् उक्तं, यत् कर्मभिर् यत् तपसा इत्यादि ॥
phalitam āha— taṁ tvākhilātma-dayiteśvaram āśritānāṁ sarvārtha-daṁ sva-kṛta-vid visṛjeta ko nu | ko vā bhajet kim api vismṛtaye'nu bhūtyai kiṁ vā bhaven na tava pāda-rajo-juṣāṁ naḥ || tam evaṁ-bhūtaṁ tvāṁ sva-kṛta-vitprasanna-vadanāmbhojaṁ padma-garbhāruṇekṣaṇam ity-ādi-śrī-kapila-devopadeśataḥ sva-saundaryādi-sphūrti-lakṣaṇaṁ svasmin kṛtaṁ tvadīyopakāraṁ yo vetti, sa ko nu visṛjet? tac cāpi citta-baḍiśaṁ śanakair viyuṅkte iti tad-upadiṣṭādhikāri-viśeṣavat parityajyate? na ko'pīty arthaḥ | tasmād yas tyajati sa kṛtaghna eveti bhāvaḥ | kathambhūtaṁ tvām? svarūpata evākhilānām ātmanāṁ dayitaṁ prāṇa-koṭi-preṣṭham īśvaraṁ cety-ādi | tathā, nu vitarke, tvad-vyatiriktaṁ kim api devatāntaraṁ dharma-jñānādi-sādhanaṁ bhūtyai aiśvaryāya saṁsārasya vismṛtaye mokṣāya vā ko bhajet? na ko'pīty arthaḥ | asmākaṁ tu tat tat phalam api tvad-bhakter evāntarbhūtam ity āha—kiṁ veti | vā-śabdena tatrāpy anādaraḥ sūcitaḥ | tad uktaṁ, yat karmabhir yat tapasā ity-ādi ||
Вывод он говорит: «Кто, зная сделанное ему, оставил бы тебя — дорогого всем душам Владыку, дающего принявшим прибежище все цели? И кто стал бы чтить что-либо ради забвения или ради благоденствия? И чего не было бы у нас, вкушающих пыль твоих стоп?» «Того», ставшего таким, тебя; «знающий сделанное ему» — кто знает сотворённое ему твоё благодеяние, признак которого — проявление твоей красоты и прочего, по наставлению шри Капила-девы «с ясным ликом-лотосом, с румяными, как чрево лотоса, очами» и далее, — кто же оставил бы тебя? Разве оставляют, как тот особый правомочный, которому преподано «И тот крючок сознания Он мало-помалу отъемлет»? Никто; таков смысл. Потому оставляющий — именно неблагодарный; таково настроение. Каким ставшего тебя? По природе дорогого всем душам, дражайшего миллионов жизней, Владыку и прочее. Так же «же» — в значении рассуждения: кто стал бы чтить что-либо, кроме тебя, — иное божество, закон, знание и прочее как средство, — ради благоденствия, владычества, забвения круговорота или освобождения? Никто; таков смысл. А у нас тот и тот плод и так внутри твоей преданности; об этом он говорит: «что или». Словом «или» указано и непочтение к ним. О том сказано: «Что деяниями, что подвигом» и далее.
cbd5fc01b817 · published Sep 21, 2026, 12:52:07 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Неблагодарность названа прямо: речь не о выгоде, а о том, что получивший уже видел — и потому уйти может только забывший.