एवं स्थितेऽपि कालेनोपासकदोषोत्पत्तौ सत्यां भेददृष्ट्या विशिष्टम् अधिष्ठानान्तरं प्रकाशितम् इत्य् आह— दृष्ट्वा तेषां मिथो नृणाम् अवज्ञानात्मतां नृप । त्रेतादिषु हरेर् अर्चा क्रियायै कविभिः कृता ॥ मिथोऽवज्ञानम् असम्मानंस् तस्मिन्न् आत्मा बुद्धिर् येषां भावं दृष्ट्वाक्रियायै पूजाद्यर्थम् अर्चा कृता तत्परिचर्यामार्गदर्शनाय सा प्रकाशितेत्य् अर्थः । एतेन तादृशदोषयुक्तेष्व् अपि कार्यसाधकत्वात् श्रीमदर्चाया आधिक्यम् एव व्यञ्जितम् । प्रतिमा स्वल्पबुद्धीनाम् इत्य् अत्र च अल्पबुद्धीनाम् अपीत्य् अर्थः । नृसिंहपुरानादौ ब्रह्माम्बरीषादीनाम् अपि तत्पूजाश्रवणात् ॥
evaṁ sthite'pi kālenopāsaka-doṣotpattau satyāṁ bheda-dṛṣṭyā viśiṣṭam adhiṣṭhānāntaraṁ prakāśitam ity āha— dṛṣṭvā teṣāṁ mitho nṛṇām avajñānātmatāṁ nṛpa | tretādiṣu harer arcā kriyāyai kavibhiḥ kṛtā || mitho'vajñānam asammānaṁs tasminn ātmā buddhir yeṣāṁ bhāvaṁ dṛṣṭvākriyāyai pūjādy-artham arcā kṛtā tat-paricaryā-mārga-darśanāya sā prakāśitety arthaḥ | etena tādṛśa-doṣa-yukteṣv api kārya-sādhakatvāt śrīmad-arcāyā ādhikyam eva vyañjitam | pratimā svalpa-buddhīnām ity atra ca alpa-buddhīnām apīty arthaḥ | nṛsiṁha-purānādau brahmāmbarīṣādīnām api tat-pūjā-śravaṇāt ||
И хотя это так, — когда со временем у почитателя возникает порок, видением различия явлено особое иное вместилище; об этом он говорит: «Увидев, о царь, что суть людей — взаимное пренебрежение, мудрые в трете и прочих веках сотворили изображение Хари для обряда». Увидев состояние тех, у кого сутью и разумением стало взаимное пренебрежение, непочтение к Нему в них, — «для обряда», то есть ради почитания и прочего, сотворено изображение: оно явлено, чтобы показать путь прислуживания Ему; таков смысл. Этим явлено именно превосходство шримат изображения — ибо оно совершает дело даже у наделённых таким пороком. И в «изваяние — для малоразумных» смысл тот, что и для малоразумных тоже: ведь в Нрисимха-пуране и прочем слышится его почитание и у Брахмы, Амбариши и прочих.
2b495913ebfd · published Sep 21, 2026, 12:52:07 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Изваяние дано не оттого, что люди поглупели, а оттого, что перестали видеть Его друг в друге: там, где почтение к живым иссякло, Он встал так, чтобы пренебречь было нечем.