शिक्षागुरोर् अप्य् अवश्यकत्वम् आहुः— विजितहृषीकवायुभिर् अदान्तमनस् तुरगं य इह यतन्ति यन्तुम् अतिलोलम् उपायखिदः । व्यसनशतान्विताः समवहाय गुरोश् चरणं वणिज इवाज सन्त्य् अकृतकर्णधरा जलधौ ॥ ये गुरोश् चरणं समवहाय अतिलोलमतिलोलुपम् अदान्तम् अदमितं मन एव तुरगं विजितैर् इन्द्रियैः प्राणैश् च कृत्वा यन्तुं भगवदुन्मुखीकर्तुंप्रयतन्ते ते उपायखिदः, तेषु तेषु उपायेषु खिद्यन्ते । अतो व्यसनशतान्विता भवन्ति । अत एव इह संसारे तिष्ठन्त्य् एव । हे अज! अकृतकर्णधरा अस्वीकृतनाविका जलधौ यथा तद्वत् । श्रीगुरुप्रदर्शितभगवद्भजनप्रकारेण भगवद्वर्त्मज्ञाने सति तत्कृपया व्यसनानभिभूतौ सत्यां शीघ्रम् एव मनो निश्चलं भवतीति भावः । अतो ब्रह्मवैवर्ते— गुरुभक्त्या स मिलति स्मरणात् सेव्यते बुधैः । मिलितोऽपि न लभ्येत जीवैर् अहमिकापरैः ॥ श्रुतिश् च— यस्य देवे परा भक्तिर् यथा देवे तथा गुरुः । तस्यैते कथिता ह्य् अर्थाः प्रकाशन्ते महात्मनः ॥ इति ॥ ॥
śikṣā-guror apy avaśyakatvam āhuḥ— vijita-hṛṣīka-vāyubhir adānta-manas turagaṁ ya iha yatanti yantum atilolam upāya-khidaḥ | vyasana-śatānvitāḥ samavahāya guroś caraṇaṁ vaṇija ivāja santy akṛta-karṇa-dharā jaladhau || ye guroś caraṇaṁ samavahāya atilolamatilolupam adāntam adamitaṁ mana eva turagaṁ vijitair indriyaiḥ prāṇaiś ca kṛtvā yantuṁ bhagavad-unmukhīkartuṁprayatante te upāya-khidaḥ, teṣu teṣu upāyeṣu khidyante | ato vyasana-śatānvitā bhavanti | ata eva iha saṁsāre tiṣṭhanty eva | he aja! akṛta-karṇadharā asvīkṛta-nāvikā jaladhau yathā tadvat | śrī-guru-pradarśita-bhagavad-bhajana-prakāreṇa bhagavad-vartma-jñāne sati tat-kṛpayā vyasanānabhibhūtau satyāṁ śīghram eva mano niścalaṁ bhavatīti bhāvaḥ | ato brahma-vaivarte— guru-bhaktyā sa milati smaraṇāt sevyate budhaiḥ | milito'pi na labhyeta jīvair ahamikā-paraiḥ || śrutiś ca— yasya deve parā bhaktir yathā deve tathā guruḥ | tasyaite kathitā hy arthāḥ prakāśante mahātmanaḥ || iti || ||
О необходимости и обучающего гуру говорят: «Те, кто здесь, оставив стопу гуру, тщатся побеждёнными чувствами и дыханиями обуздать коня необузданного ума, весьма резвого, — измученные средствами и сопровождаемые сотнями бедствий, они подобны, о нерождённый, купцам, что в океане не взяли кормчего». Кто, оставив стопу гуру, ум — весьма жадный, неукрощённый, этого коня, — побеждёнными чувствами и дыханиями тщится обуздать, то есть обратить к Бхагавану, те «измучены средствами»: в тех и тех средствах изнуряются. Оттого их сопровождают сотни бедствий. Оттого и остаются «здесь» — в круговороте. О нерождённый! «Не взявшие кормчего» — не принявшие корабельщика в океане: как они, так и эти. Настроение таково: когда образом почитания Бхагавана, показанным шри гуру, узнан путь Бхагавана и милостью его бедствия не одолевают, ум очень скоро становится неколебимым. Оттого в Брахма-вайварте: «Преданностью гуру Он встречается, памятованием мудрые служат Ему; но и встреченный, Он не обретается душами, у которых самость главное». И шрути: «У кого высшая преданность к божеству и такая же к гуру, как к божеству, — у того, великой души, проясняются эти изречённые смыслы».
3ce058ee216e · published Sep 21, 2026, 12:52:07 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Средства перечислены не как негодные, а как недостаточные: конь тот же и узда та же, недостаёт лишь того, кто правит.