Ṣaṭ-sandarbha
Sandarbha Five — Bhakti: How He Is Reached5.233Jīva Gosvāmī
844 / 1405
Linux
Turn pages
Ṣaṭ-sandarbha · 5.233
॥
Devanāgarī

अथ कैवल्यकामा सात्त्विक्य् एव । सा यथा— कर्मनिर्हारम् उद्दिश्य परस्मिन् वा तदर्पणम् । यजेद् यष्टव्यम् इति वा पृथग्भावः स सात्त्विकः ॥ कर्मनिर्हारं मोक्षम् उद्दिश्यपरस्मिन् परमेश्वरे यो वा कर्मार्पणं कुरुते, यो वा यष्टव्यं सर्वेषां नित्यविधिप्राप्तत्वेनावश्यम् एव तत्पूजनं कर्तव्यम् इति बुद्ध्या, न तु भक्तितत्त्वज्ञानेन, यो यजेत् परमेश्वरं पूजयति, अत एव पूर्ववत् पृथग्भावो भक्तेः पृथङ् मोक्षम् एव पुरुषार्थत्वेन भावयन्, स सात्त्विक उच्यते । उत्तरस्या अपि तात्पर्यं कर्मनिर्हार एव भवेद् इति । उक्तं च—सात्त्विकः कारकोऽसङ्गी इति, कैवल्यं सात्त्विकं ज्ञानम् इति, सात्त्विकं सुखम् आत्मोत्थम् इति च तत्साधनसाध्ययोः सगुणत्वम् । अत्रत्योदाहरणं यजेद् इत्य् उत्तरार्धम् एव ॥

Transliteration (IAST)

atha kaivalya-kāmā sāttviky eva | sā yathā— karma-nirhāram uddiśya parasmin vā tad-arpaṇam | yajed yaṣṭavyam iti vā pṛthag-bhāvaḥ sa sāttvikaḥ || karma-nirhāraṁ mokṣam uddiśyaparasmin parameśvare yo vā karmārpaṇaṁ kurute, yo vā yaṣṭavyaṁ sarveṣāṁ nitya-vidhi-prāptatvenāvaśyam eva tat-pūjanaṁ kartavyam iti buddhyā, na tu bhakti-tattva-jñānena, yo yajet parameśvaraṁ pūjayati, ata eva pūrvavat pṛthag-bhāvo bhakteḥ pṛthaṅ mokṣam eva puruṣārthatvena bhāvayan, sa sāttvika ucyate | uttarasyā api tātparyaṁ karma-nirhāra eva bhaved iti | uktaṁ ca—sāttvikaḥ kārako'saṅgī iti, kaivalyaṁ sāttvikaṁ jñānam iti, sāttvikaṁ sukham ātmottham iti ca tat-sādhana-sādhyayoḥ saguṇatvam | atratyodāharaṇaṁ yajed ity uttarārdham eva ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अथathaЗатем
कैवल्यkaivalyaкайвальи
कामाkāmāжелающая —
सात्त्विक्य्sāttvikyсаттвическая
एवevaименно.
साsāОна
यथाyathāкак:
कर्मkarma«деяния
निर्हारम्nirhāramустранение
उद्दिश्यuddiśyaимея в виду,
परस्मिन्parasminв Высшем
वाvāили
तद्tadего
अर्पणम्arpaṇamподнесение,
यजेद्yajedчтил бы жертвою,
यष्टव्यम्yaṣṭavyam«должно чтить»
इतिitiтак
वाvāили, —
पृथग्pṛthagотдельное
भावःbhāvaḥстремление имеющий, —
सsaтот
सात्त्विकःsāttvikaḥсаттвический».
कर्मkarma«Деяния
निर्हारंnirhāraṁустранение» —
मोक्षम्mokṣamосвобождение
उद्दिश्यuddiśyaимея в виду,
परस्मिन्parasmin«в Высшем» —
परमेश्वरेparameśvareв Высшем Владыке,
योyoкто
वाvāили
कर्मार्पणंkarmārpaṇaṁдеяния поднесение
कुरुतेkuruteтворит;
योyoкто
वाvāили,
यष्टव्यंyaṣṭavyaṁ«должно чтить» —
सर्वेषांsarveṣāṁу всех
नित्यnityaпостоянным
विधिvidhiуставом
प्राप्तत्वेनावश्यम्prāptatvenāvaśyamполученностью непременно
एवevaименно
तत्tatЕго
पूजनंpūjanaṁпочитание
कर्तव्यम्kartavyamдолжно быть творимо —
इतिitiтак
बुद्ध्याbuddhyāразумением,
नnaне
तुtuже
भक्तिbhaktiпреданности
तत्त्वtattvaистины
ज्ञानेनjñānenaзнанием,
योyoкто
यजेत्yajetчтил бы жертвою —
परमेश्वरंparameśvaraṁВысшего Владыку
पूजयतिpūjayatiпочитает, —
अतataоттого
एवevaименно,
पूर्ववत्pūrvavatкак прежде,
पृथग्pṛthagотдельное
भावोbhāvoстремление имеющий:
भक्तेःbhakteḥот преданности
पृथङ्pṛthaṅотдельно
मोक्षम्mokṣamосвобождение
एवevaименно
पुरुषार्थत्वेनpuruṣārthatvenaчеловеческою целью
भावयन्bhāvayanполагающий, —
सsaтот
सात्त्विकsāttvikaсаттвическим
उच्यतेucyateзовётся.
उत्तरस्याuttarasyāУ второго
अपिapiтакже
तात्पर्यंtātparyaṁнамерение —
कर्मkarmaдеяния
निर्हारnirhāraустранение
एवevaименно
भवेद्bhavedбыло бы —
इतिitiтак.
उक्तंuktaṁСказано
चcaже:
सात्त्विकःsāttvikaḥ«саттвический
कारकोऽसङ्गीkārako'saṅgīдеятель — непривязанный»
इतिitiтак;
कैवल्यंkaivalyaṁ«кайвалья —
सात्त्विकंsāttvikaṁсаттвическое
ज्ञानम्jñānamзнание»
इतिitiтак;
सात्त्विकंsāttvikaṁ«саттвическое
सुखम्sukhamсчастье —
आत्मोत्थम्ātmotthamиз себя восставшее»
इतिitiтак
चcaже —
तत्tatего
साधनsādhanaсредства
साध्ययोःsādhyayoḥи достигаемого
सगुणत्वम्saguṇatvamс гунами бытие.
अत्रत्योदाहरणंatratyodāharaṇaṁЗдешний пример —
यजेद्yajed«чтил бы жертвою»
इत्य्ityтак —
उत्तरार्धम्uttarārdhamвторая половина
एवevaименно.
Translation

Затем желающая кайвальи — она именно саттвическая. Она такова: «Кто, имея в виду устранение деяния, подносит его Высшему, или чтит жертвою, думая „должно чтить“, — устремляясь отдельно, тот саттвический». «Устранение деяния» — имея в виду освобождение; «в Высшем» — в Высшем Владыке: кто подносит деяние, или кто чтит, то есть почитает Высшего Владыку, с разумением «должно чтить», раз это у всех получено постоянным уставом и почитание Его непременно должно твориться, — а не со знанием истины преданности; оттого он, как и прежде, «устремляется отдельно»: полагает человеческою целью освобождение отдельно от преданности. Такой и зовётся саттвическим. И у второго намерение то же — устранение деяния. Сказано и: «саттвический деятель — непривязанный»; «кайвалья — саттвическое знание»; «саттвическое счастье — восставшее из себя», — то есть и средство его, и достигаемое пребывают в гунах. Пример здесь — вторая половина: «чтил бы жертвою».

Version

11edf577e373 · published Sep 21, 2026, 12:52:07 AM UTC

Available inRU

Page between verses with