तदीयपादसेवातदीयगुणकथाद्वारा मुक्तिविशेषस्य तिरस्कृतिर् भक्तिसन्दर्भे दर्शितास्ति श्रीकपिलदेववाक्येन—नैकात्मतां मे स्पृहयन्ति केचित् इत्यादिना । एकात्मतां ब्रह्मसायुज्यं भगवत्सायुज्यम् अपि । एवं सेवाद्वारा मुक्तिविशेषाणां च श्रीविष्णुवाक्येन मत्सेवया प्रतीतं ते इत्यादिना, श्रीकपिलदेववाक्येन सालोक्यसार्ष्टि इत्यादिना । अथ पुरुषार्थान्तरवन्मुक्तिर् अपि हेयैवेति वक्तुं तैर् अपि साध्यं तस्यास् तिरस्कृतिर् निर्दिश्यते । तत्र भक्तेः स्वरूपेण मुक्तिसामान्यस्य तिरस्कृतिर् उदाहृतैवास्ति भक्तिसन्दर्भादौ । न किञ्चित् साधवो धीराः इत्यादिना । नैवेच्छत्य् आशिषः क्वापि ब्रह्मर्षिर् मोक्षम् अप्य् उत । भक्तिं परां भगवति लब्धवान् पुरुषेऽव्यये । इति चान्यत्र । अथ कार्यद्वारेषु तत्रापतितमहासुखदुःखान्तरतिरस्कारितदासक्तिद्वारा ताम् आह— नारायणपराः सर्वे न कुतश्चन बिभ्यति । स्वर्गापवर्गनरकेष्व् अपि तुल्यार्थदर्शिनः ॥ स्वर्गादीनां तुल्यहेयत्वात् तेषु तुल्यभगवदेकपुरुषार्थत्वाच् च तुल्यदर्शिनः ॥
tadīya-pāda-sevā-tadīya-guṇa-kathā-dvārā mukti-viśeṣasya tiraskṛtir bhakti-sandarbhe darśitāsti śrī-kapila-deva-vākyena—naikātmatāṁ me spṛhayanti kecit ity-ādinā | ekātmatāṁ brahma-sāyujyaṁ bhagavat-sāyujyam api | evaṁ sevā-dvārā mukti-viśeṣāṇāṁ ca śrī-viṣṇu-vākyena mat-sevayā pratītaṁ te ity-ādinā, śrī-kapiladeva-vākyena sālokya-sārṣṭi- ity-ādinā | atha puruṣārthāntaravan-muktir api heyaiveti vaktuṁ tair api sādhyaṁ tasyās tiraskṛtir nirdiśyate | tatra bhakteḥ svarūpeṇa mukti-sāmānyasya tiraskṛtir udāhṛtaivāsti bhakti-sandarbhādau | na kiñcit sādhavo dhīrāḥ ity-ādinā | naivecchaty āśiṣaḥ kvāpi brahmarṣir mokṣam apy uta | bhaktiṁ parāṁ bhagavati labdhavān puruṣe'vyaye | iti cānyatra | atha kārya-dvāreṣu tatrāpatita-mahā-sukha-duḥkhāntara-tiraskāri-tad-āsakti-dvārā tām āha— nārāyaṇa-parāḥ sarve na kutaścana bibhyati | svargāpavarga-narakeṣv api tulyārtha-darśinaḥ || svargādīnāṁ tulya-heyatvāt teṣu tulya-bhagavad-eka-puruṣārthatvāc ca tulya-darśinaḥ ||
Отвержение особого освобождения через служение его стопам и через сказания о его качествах показано в Бхакти-сандарбхе речением шри Капила-девы: «не единосущности со мною желают некоторые» и далее. «Единосущность» — и саюджья с Брахманом, и саюджья с Бхагаваном. Так же через служение — об особых освобождениях — речением шри Вишну: «достигнутое ими служением мне» и далее, и речением шри Капиладевы: «салокья, саршти» и далее.\n\nДалее, чтобы сказать, что освобождение, как и всякая иная цель человека, тоже отвергаемо, указывается на отвержение его и теми, кто мог бы его достичь. Отвержение общего освобождения самим обликом преданности приведено в Бхакти-сандарбхе и прочих: «ничего не хотят святые, стойкие» и далее; и в другом месте: «Нигде не желает благословений брахма-риши, и даже освобождения, — обретший высшую преданность Бхагавану, нетленному мужу».\n\nДалее, среди дверей следствия, он говорит о ней через привязанность к нему, отвергающую всякую нахлынувшую великую радость и всякое страдание: «Все преданные Нараяне не боятся ничего: и в раю, и в освобождении, и в адах они видят равный смысл». Равно видящие — оттого что рай и прочее равно отвергаемы и что во всех них равно одна цель человека — Бхагаван.
925823fb0843 · published Sep 21, 2026, 4:24:47 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Равнодушие к раю и аду обычно объясняют бесстрастием; здесь причина другая и она названа дважды — эти места равны не потому, что всё безразлично, а потому, что во всех них есть одно и то же, ради чего живут.