एवम् अग्रे च केचिद् अन्ये रसाभासाः परिहरिष्यन्ते । अथ यद् उक्तं "अयोग्यसङ्गतिर् अपि भङ्गीविशेषेण योग्यस्य स्थायिन उत्कर्षाय चेत् तदा रसोल्लासः" इति । तत्र मुख्यसङ्गत्या मुख्यस्योल्लासो, यथा—अहो भाग्यम् अहो भाग्यम् इत्यादौ । अत्र ब्रह्मणा व्रजवासिप्रसङ्गे ज्ञानभक्तिबन्धुभावौ भावितौ । योग्यश् चात्र बन्धुभाव एव भावयितुम् । तदीयस्वाभाविकतद्भावास्वादे सत्य् अन्यस्य विरसत्वप्रतिभानात् । तथापि तत्र परमब्रह्मपदव्यञ्जिताया ज्ञानभक्तेर् अयोग्याया भावना ज्ञानभक्त्यंशवासितसहृदयचमत्काराय तदीयभाग्यप्रशंसावैशिष्ट्यशंसनभङ्ग्या तम् एवोत्कर्षयितुं प्रवर्तितेत्य् उल्लसत्य् एव रसः । एवम् इत्थं सतां ब्रह्मसुखानुभूत्या इत्यादिकम् अपि व्याख्येयम् । तथा— भ्रात्रेयो भगवान् कृष्णः शरण्यो भक्तवत्सलः । पैतृष्वस्रेयान् स्मरति रामश् चाम्बुरुहेक्षणः ॥ अत्र पितृष्वसुस् तस्या ऐश्वर्यज्ञानमयी भक्तिर् अयोग्या, वात्सल्यं तु योग्यम् । तथापि भगवदादिपदव्यञ्जिततादृशसङ्गतिर् यासीत्, ताम् अतिक्रम्य भ्रात्रेय इति, पैतृष्वसेयान् इति, अम्बुरुहेक्षण इति चोक्तिभङ्ग्या वात्सल्यस्योत्कर्षे सति रसोल्लासः ।
evam agre ca kecid anye rasābhāsāḥ parihariṣyante | atha yad uktaṁ "ayogya-saṅgatir api bhaṅgī-viśeṣeṇa yogyasya sthāyina utkarṣāya cet tadā rasollāsaḥ" iti | tatra mukhya-saṅgatyā mukhyasyollāso, yathā—aho bhāgyam aho bhāgyam ity-ādau | atra brahmaṇā vraja-vāsi-prasaṅge jñāna-bhakti-bandhu-bhāvau bhāvitau | yogyaś cātra bandhu-bhāva eva bhāvayitum | tadīya-svābhāvika-tad-bhāvāsvāde saty anyasya virasatva-pratibhānāt | tathāpi tatra parama-brahma-pada-vyañjitāyā jñāna-bhakter ayogyāyā bhāvanā jñāna-bhakty-aṁśa-vāsita-sahṛdaya-camatkārāya tadīya-bhāgya-praśaṁsā-vaiśiṣṭya-śaṁsana-bhaṅgyā tam evotkarṣayituṁ pravartitety ullasaty eva rasaḥ | evam itthaṁ satāṁ brahma-sukhānubhūtyā ity-ādikam api vyākhyeyam | tathā— bhrātreyo bhagavān kṛṣṇaḥ śaraṇyo bhakta-vatsalaḥ | paitṛṣvasreyān smarati rāmaś cāmburuhekṣaṇaḥ || atra pitṛṣvasus tasyā aiśvarya-jñāna-mayī bhaktir ayogyā, vātsalyaṁ tu yogyam | tathāpi bhagavad-ādi-pada-vyañjita-tādṛśa-saṅgatir yāsīt, tām atikramya bhrātreya iti, paitṛṣvaseyān iti, amburuhekṣaṇa iti cokti-bhaṅgyā vātsalyasyotkarṣe sati rasollāsaḥ |
Так далее будут устранены и некоторые иные видимости расы. Далее, о сказанном: «и непригодная сходка, если особым оборотом служит превосходству пригодного стхайи, есть ликование расы». Вот ликование главной от схода с главною: «О счастье, о счастье» и далее. Здесь Брахма, говоря о жителях Враджа, созерцает и преданность, полную знания, и родственное чувство. Пригодно созерцать здесь именно родственное чувство: при вкушении их природного чувства иное явилось бы безвкусным. И всё же созерцание непригодной преданности, полной знания и выраженной словами «высший Брахман», предпринято ради изумления сердечных, напитанных долею знания и преданности, — оборотом провозглашения особости в восхвалении их счастья, чтобы возвысить именно его; а потому раса именно ликует. Так же да толкуется и «так переживанием счастья Брахмана у благих» и далее.\n\nТак же: «Бхагаван Кришна, сын брата, прибежище, нежный к преданным, помнит детей тётки по отцу, — и лотосоокий Рама». Здесь преданность тётки по отцу, полная знания величия, непригодна, а ватсалья пригодна. И всё же, превзойдя такую сходку, выраженную словом «Бхагаван» и прочими, оборотом речи «сын брата», «дети тётки по отцу», «лотосоокий» ватсалья возвышается — и раса ликует.
0a81f34c6b68 · published Sep 21, 2026, 4:24:47 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Мера здесь тонкая: одно и то же богословское слово может разрушить домашнюю сцену, а может — при повороте речи — сделать её острее.\n\nРазличает их цель: сказано ли «Бхагаван» вместо «племянник» или после него.