तद् एवं प्रीतेर् लक्षणं चित्तद्रवस् तस्य च श्रीरोमहर्षादिकम् । कथञ्चिज्जातेऽपि चित्तद्रवे रोमहर्षादिके वा न चेद् आशयशुद्धिस् तदापि न भक्तेः सम्यगाविर्भाव इति ज्ञापितम् । आशयशुद्धिर् नाम चान्यतात्पर्यपरित्यागः प्रीतितात्पर्यं च । अत एव अनिमित्ता स्वाभाविकी च इति तद्विशेषणम् । यथाहाक्रूरम् उद्दिश्य– देहंभृताम् इयान् अर्थो हित्वा दम्भं भियं शुचम् । सन्देशाद् यो हरेर् लिङ्ग दर्शनश्रवणादिभिः ॥ टीका च—ननु किमर्थम् एवं व्यलुठत्? नास्ति प्रेमसंरम्भे फलोद्देश इत्य् आह—देहंभृताम् इति । देहभाजाम् एतावान् एव पुरुषार्थः, कंसस्य सन्देशाद् आरभ्य हरेर् लिङ्गदर्शनश्रवणादिभिर् योऽयम् अक्रूरस्य वर्णितः इत्य् एषा । अत्र दम्भं शुचं भयं हित्वा योऽयं जात इति योजनिकया चैवं गम्यते । यथाक्रूरस्य तत्र दम्भो नासीत्, न मय्य् उपैष्यत्य् अरिबुद्धिम् अच्युत इत्यादिचिन्तनात् । तथान्तःसुखान्तरतात्पर्यलक्षणो यदि दम्भो न स्यात्, यथा च कंसप्रतापितो यो बन्धुवर्गः, तत्प्रतापयितव्यश् च यः, तस्य तस्य हेतोर् निजकुलरक्षावतीर्णश्रीकृष्णपुरतो व्यञ्जितः शोको भीश् च तादृशावेशे हेतुर् नासीत्, तद्दर्शनाह्लाद इत्याद्युक्तेः, प्रेमविभिन्नधैर्यः इत्याद्युक्तेश् च । तथा यदि निजदुःखहानितात्पर्यं न स्यात्, तदाक्रूरस्य योऽयं प्रेमावेशो जातः, स इयान् एतावान् अपि देहिनाम् अर्थः परमपुरुषार्थः स्यात्, किम् उत ततोऽपि भूयान् इति ॥
tad evaṁ prīter lakṣaṇaṁ citta-dravas tasya ca śrī-romaharṣādikam | kathañcij-jāte'pi citta-drave romaharṣādike vā na ced āśaya-śuddhis tadāpi na bhakteḥ samyag-āvirbhāva iti jñāpitam | āśaya-śuddhir nāma cānya-tātparya-parityāgaḥ prīti-tātparyaṁ ca | ata eva animittā svābhāvikī ca iti tad-viśeṣaṇam | yathāhākrūram uddiśya– dehaṁ-bhṛtām iyān artho hitvā dambhaṁ bhiyaṁ śucam | sandeśād yo harer liṅga- darśana-śravaṇādibhiḥ || ṭīkā ca—nanu kim-artham evaṁ vyaluṭhat? nāsti prema-saṁrambhe phaloddeśa ity āha—dehaṁ-bhṛtām iti | deha-bhājām etāvān eva puruṣārthaḥ, kaṁsasya sandeśād ārabhya harer liṅga-darśana-śravaṇādibhir yo'yam akrūrasya varṇitaḥ ity eṣā | atra dambhaṁ śucaṁ bhayaṁ hitvā yo'yaṁ jāta iti yojanikayā caivaṁ gamyate | yathākrūrasya tatra dambho nāsīt, na mayy upaiṣyaty ari-buddhim acyuta ity-ādi-cintanāt | tathāntaḥ-sukhāntara-tātparya-lakṣaṇo yadi dambho na syāt, yathā ca kaṁsa-pratāpito yo bandhu-vargaḥ, tat-pratāpayitavyaś ca yaḥ, tasya tasya hetor nija-kula-rakṣāvatīrṇa-śrī-kṛṣṇa-purato vyañjitaḥ śoko bhīś ca tādṛśāveśe hetur nāsīt, tad-darśanāhlāda- ity-ādy-ukteḥ, prema-vibhinna-dhairyaḥ ity-ādy-ukteś ca | tathā yadi nija-duḥkha-hāni-tātparyaṁ na syāt, tadākrūrasya yo'yaṁ premāveśo jātaḥ, sa iyān etāvān api dehinām arthaḥ parama-puruṣārthaḥ syāt, kim uta tato'pi bhūyān iti ||
Итак, признак любви — таяние сознания, а его признак — поднятие волосков и прочее. И дано знать: если даже как-нибудь родились и таяние сознания, и поднятие волосков, но нет чистоты помысла, — то и тогда преданность не проявилась вполне. А чистота помысла есть оставление всякого иного устремления и устремлённость к любви; оттого она и определена как «беспричинная и естественная».\n\nКак он говорит об Акруре: «Такова цель носящих тело: оставив лицемерие, страх и скорбь, — та, что от вести, видением и слышанием знаков Хари и прочим». И тика: «а зачем же он так катался по земле?» — в порыве премы нет цели плода, — так он говорит словами «носящих тело». Такова именно цель человека у носящих тело — та, что описана у Акруры, начиная с вести Камсы, видением и слышанием знаков Хари и прочим. Вот она.\n\nЗдесь связывают так: «который родился, оставив лицемерие, скорбь и страх». Ибо у Акруры там не было лицемерия — по его размышлению «не придёт же ко мне мысль как ко врагу, о Ачьюта» и далее. Так же — если бы не было лицемерия в смысле внутренней устремлённости к иной радости. И скорбь и страх, выказанные им перед лицом шри Кришны, нисшедшего ради защиты своего рода, — по той и той причине: из-за родни, опалённой Камсою, и из-за того, кому предстояло быть им опалённым, — не были причиною такой охваченности: по сказанному «отрадою его видения» и далее и по сказанному «чья стойкость разбита премою» и далее. И если бы не было устремлённости к устранению собственного страдания, — то та охваченность премою, что родилась у Акруры, и была бы, такая, вот столькою целью воплощённых, высшею целью человека; что уж говорить о большей.
94d2e62b307f · published Sep 21, 2026, 4:24:47 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Проверка на чистоту проведена по самому уязвимому случаю: Акрура и вправду боялся и горевал, и повод у него был. Разбор показывает, что катался он по земле не от этого.\n\nИ мера скромная: даже такая охваченность названа «вот столькою» — и её уже довольно, чтобы быть высшей целью.