एवं तासाम् एव साक्षान् नमस्कारे कृतचित्ततया तथाविधं गायन्न् एवासौ पुनर् अपि महामहिमस्फूर्तेर् अतिदैन्यभरसङ्कुचिततया तत्राप्य् आत्मनोऽनधिकारितां मन्यमानस् तत्पादरेणुम् एव नमस्कुर्वन् तत्रापि दैन्येन तदेकवर्गसम्बन्धात् साधारणव्रजस्त्रीणाम् एव नमस्करोति— वन्दे नन्दव्रजस्त्रीणां पादरेणुम् अभीक्ष्णशः । यासां हरिकथोद्गीतं पुनाति भुवनत्रयम् ॥ उत्तरार्धेन तादृशीनाम् अप्य् आसां साक्षाद् एव पादरेणुं वन्दे, तद् एतद् अप्य् अहो अस्माकं भाग्यम् अस्तीत्य् एतद् अपि महद् अद्भुतम् इति भावः । अत्रैतद् उक्तं भवति— एते हि यादवाः सर्वे मद्गणा एव भामिनि । सर्वदा मत्प्रिया देवि मत्तुल्यगुणशालिनः ॥ इति पाद्मकार्तिकमाहात्म्यदृष्टश्रीभगवद्वाक्यानुसारेण शय्यासनाटनालाप इत्याद्यनुसारेण च यादवा एव तावत् स्वयं भगवतः श्रीकृष्णदेवस्य परमप्रेष्ठाः । अतः प्रादुर्भावान्तरभक्तास् तु स्वतो दूरत एव स्थिताः । अथ भक्तान्तरेषु यादवेष्व् अपि त्वं तु भागवतेष्व् अहम्, त्वं मे भृत्यः सुहृत् सखा, नोद्धवोऽण्व् अपि मन्न्यूनः, न च सङ्कर्षणो न श्रीर् नैवात्मा च यथा भवान् इत्यादिकासकृच्छ्रीकृष्णवाक्यानुसारात् भक्त्यंशेन तु सर्वतोऽप्य् उद्धव एव श्रेयान्, तस्य तु श्रीव्रजदेवीष्व् एवैवं दैन्यवचनं, न जातु महिषीष्व् अपीति जातान्धस्यापि चाक्षुषम् एवेदं तासां यशोराकाचन्द्रमःसौन्दर्यम् इति ॥
evaṁ tāsām eva sākṣān namaskāre kṛta-cittatayā tathā-vidhaṁ gāyann evāsau punar api mahā-mahima-sphūrter atidainya-bhara-saṅkucitatayā tatrāpy ātmano'nadhikāritāṁ manyamānas tat-pāda-reṇum eva namaskurvan tatrāpi dainyena tad-eka-varga-sambandhāt sādhāraṇa-vraja-strīṇām eva namaskaroti— vande nanda-vraja-strīṇāṁ pāda-reṇum abhīkṣṇaśaḥ | yāsāṁ hari-kathodgītaṁ punāti bhuvana-trayam || uttarārdhena tādṛśīnām apy āsāṁ sākṣād eva pāda-reṇuṁ vande, tad etad apy aho asmākaṁ bhāgyam astīty etad api mahad adbhutam iti bhāvaḥ | atraitad uktaṁ bhavati— ete hi yādavāḥ sarve mad-gaṇā eva bhāmini | sarvadā mat-priyā devi mat-tulya-guṇa-śālinaḥ || iti pādma-kārtika-māhātmya-dṛṣṭa-śrī-bhagavad-vākyānusāreṇa śayyāsanāṭanālāpa- ity-ādy-anusāreṇa ca yādavā eva tāvat svayaṁ bhagavataḥ śrī-kṛṣṇa-devasya parama-preṣṭhāḥ | ataḥ prādurbhāvāntara-bhaktās tu svato dūrata eva sthitāḥ | atha bhaktāntareṣu yādaveṣv api tvaṁ tu bhāgavateṣv aham, tvaṁ me bhṛtyaḥ suhṛt sakhā, noddhavo'ṇv api man-nyūnaḥ, na ca saṅkarṣaṇo na śrīr naivātmā ca yathā bhavān ity-ādikāsakṛc-chrī-kṛṣṇa-vākyānusārāt bhakty-aṁśena tu sarvato'py uddhava eva śreyān, tasya tu śrī-vraja-devīṣv evaivaṁ dainya-vacanaṁ, na jātu mahiṣīṣv apīti jātāndhasyāpi cākṣuṣam evedaṁ tāsāṁ yaśo-rākā-candramaḥ-saundaryam iti ||
Так, обратив сознание к поклону им самим воочию и воспевая такое, он снова, съёжившись под бременем крайнего смирения от явления их великого величия, счёл себя неправомочным и на это; и, кланяясь уже пыли их стоп, и тут из смирения — лишь по связи с их разрядом — кланяется обычным жёнам Враджа: «Непрестанно славлю пыль стоп жён Враджа Нанды, чьё воспевание сказаний о Хари очищает три мира». Второю половиною: славлю воочию пыль стоп даже этих, таких; и — о! — что и это есть у нас счастье, само по себе великое диво; таков смысл.\n\nЗдесь сказано вот что. По речению шри Бхагавана, виденному в величии Карттики в Падме, — «Все эти Ядавы, о пылкая, — именно моя свита; всегда дороги мне, о богиня, блистающие качествами, равными моим», — и по «в ложе, сидении, хождении, беседе» и далее, — прежде всего именно Ядавы весьма дороги самому Бхагавану, шри Кришна-деве; а преданные иных проявлений сами собою стоят далеко. Далее, и среди иных преданных, и среди Ядавов, по неоднократным речениям шри Кришны — «а среди бхагават ты — я», «ты мой слуга, благодетель, товарищ», «Уддхава ни на йоту не ниже меня», «ни Санкаршана, ни Шри, ни сам я — как ты» и прочим, — долею преданности именно Уддхава лучше всех. И вот он так смиренно говорит только у шри богинь Враджа, а у цариц — никогда: эта краса полной луны их славы зрима даже слепому от рождения.
55b87769d5a9 · published Sep 21, 2026, 4:24:47 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Смирение тут идёт по ступеням вниз: сперва поклониться им, потом пыли их стоп, потом — просто жёнам Враджа, как их землячкам. И на каждой ступени он всё равно считает себя неправомочным.