एतदनन्तरं सिद्ध्याख्यं योगं तेषाम् एवाह— ददृशुस् ते घनश्यामं पीतकौशेयवाससम् । श्रीवत्साङ्कं चतुर्बाहुं इत्य् आरभ्य— पिबन्त इव चक्षुर्भ्यां लिहन्त इव जिह्वया ॥ जिघ्रन्त इव नासाभ्यां रम्भन्त इव बाहुभिः । प्रणेमुर् हतपाप्मानो मूर्धभिः पादयोर् हरेः ॥ कृष्णसन्दर्शनाह्लादध्वस्तसंरोधनक्लमाः । प्रशशंसुर् हृषीकेशं गीर्भिः प्राञ्जलयो नृपाः ॥ पिबन्त इत्यादाव् इव शब्द उत्प्रेक्षायाम् । तदद्भुतरूपदर्शनेन चक्षुषोर् अत्यन्तविस्फारणात् पिबन्त इवेत्य् उक्तम् । एवं तदीयमधुरगन्धजातचरणारविन्दलेहनलोभात् पुनः पुनर् या जृम्भा जाता, तल्लिङ्गेन तच्चरणारविन्दं लिहन्त इवेत्य् उक्तम् । अत एव जिघ्रन्त इव नासाभ्याम् इति । नासापुटफुल्लतालिङ्गेन तस्य सर्वाङ्गम् एव युगपज् जिघ्रन्त इवेत्य् उक्तम् । तदर्थम् इव तद्विस्तारणं कृतम् इत्य् अर्थः । तथापि भक्तत्वात् तच्चरणस्यैवावलेहेच्छा युक्तेति तथा व्याख्यातम् । एवम् उत्तरत्रापि । परमावेशकृतबाहुचालनलिङ्गेन तच्चरणारविन्दं श्लिष्यन्त इवापीति सर्वथा तदावेश एव तात्पर्यम् ।
etad-anantaraṁ siddhy-ākhyaṁ yogaṁ teṣām evāha— dadṛśus te ghana-śyāmaṁ pīta-kauśeya-vāsasam | śrīvatsāṅkaṁ catur-bāhuṁ ity ārabhya— pibanta iva cakṣurbhyāṁ lihanta iva jihvayā || jighranta iva nāsābhyāṁ rambhanta iva bāhubhiḥ | praṇemur hata-pāpmāno mūrdhabhiḥ pādayor hareḥ || kṛṣṇa-sandarśanāhlāda-dhvasta-saṁrodhana-klamāḥ | praśaśaṁsur hṛṣīkeśaṁ gīrbhiḥ prāñjalayo nṛpāḥ || pibanta ity-ādāv iva śabda utprekṣāyām | tad-adbhuta-rūpa-darśanena cakṣuṣor atyanta-visphāraṇāt pibanta ivety uktam | evaṁ tadīya-madhura-gandha-jāta-caraṇāravinda-lehana-lobhāt punaḥ punar yā jṛmbhā jātā, tal-liṅgena tac-caraṇāravindaṁ lihanta ivety uktam | ata eva jighranta iva nāsābhyām iti | nāsā-puṭa-phullatāliṅgena tasya sarvāṅgam eva yugapaj jighranta ivety uktam | tad-artham iva tad-vistāraṇaṁ kṛtam ity arthaḥ | tathāpi bhaktatvāt tac-caraṇasyaivāvalehecchā yukteti tathā vyākhyātam | evam uttaratrāpi | paramāveśa-kṛta-bāhu-cālana-liṅgena tac-caraṇāravindaṁ śliṣyanta ivāpīti sarvathā tad-āveśa eva tātparyam |
Вслед за тем он говорит о соединении их же, зовущемся «обретением»: «Увидели они темного, как туча, в жёлтом шелковом одеянии, меченного Шриватсою, четырёхрукого» — и далее: «Словно пьющие его очами, словно лижущие языком, словно нюхающие ноздрями, словно обнимающие руками, они, чьи грехи уничтожены, склонились головами к стопам Хари. Радостью видения Кришны разрушена была в них усталость заточения; и цари, сложив ладони, восхвалили речами Хришикешу».\n\n«Словно пьющие» и далее — слово «словно» здесь в значении уподобления. От крайнего расширения очей при виде того дивного облика сказано «словно пьющие». Так же: от жадности лизать его лотосные стопы, рождённой их сладким запахом, у них снова и снова возникала зевота, — и по этому признаку сказано «словно лижущие его лотосные стопы». Оттого и «словно нюхающие ноздрями»: по признаку раздутых крыльев носа сказано, что они словно нюхают разом всё его тело; то есть ноздри расширены как бы ради того. И всё же, поскольку они преданные, уместно желание лизать именно его стопу, — так и истолковано; так же и далее. По признаку движения рук, сделанного от высшей поглощённости, — «словно обнимающие его лотосные стопы»: смысл всюду один — погружённость в него.
7ab87dfb5c44 · published Sep 21, 2026, 4:24:47 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Разбор идёт по телу: расширенные глаза, зевота, раздутые ноздри, движение рук. Из каждого признака выводится желание, которого они сами не высказывали.\n\nСлово «словно» здесь не смягчает, а указывает, что тело делает то, чего не умеет: пить глазами.