अत एवाह— न वै मुकुन्दस्य पदारविन्दयो रजोजुषस् तात भवादृशा जनाः । वाञ्छन्ति तद्दास्यम् ऋतेऽर्थम् आत्मनो यदृच्छया लब्धमनःसमृद्धयः ॥ यदृच्छया अनायासेनैव लब्धा मनःसमृद्धिर् येषां ते । स्वतो भक्तिमाहात्म्यबलेन सर्वपुरुषार्थप्रतीक्षितकृपादृष्टिलेशा अपीत्य् अर्थः । एतदनुसारेण, नैच्छन् मुक्तिपतेर् मुक्तिं तेन तापम् उपेयिवान् इत्य् अत्र श्रीध्रुवम् उद्दिश्य पूर्वोक्तेऽपि पद्ये मुक्तिशब्देन दास्यम् एव वाच्यम् । तद् उक्तं—विष्णोर् अनुचरत्वं हि मोक्षम् आहुर् मनीषिणः इति ।
ata evāha— na vai mukundasya padāravindayo rajo-juṣas tāta bhavādṛśā janāḥ | vāñchanti tad-dāsyam ṛte'rtham ātmano yadṛcchayā labdha-manaḥ-samṛddhayaḥ || yadṛcchayā anāyāsenaiva labdhā manaḥ-samṛddhir yeṣāṁ te | svato bhakti-māhātmya-balena sarva-puruṣārtha-pratīkṣita-kṛpā-dṛṣṭi-leśā apīty arthaḥ | etad-anusāreṇa, naicchan mukti-pater muktiṁ tena tāpam upeyivān ity atra śrī-dhruvam uddiśya pūrvokte'pi padye mukti-śabdena dāsyam eva vācyam | tad uktaṁ—viṣṇor anucaratvaṁ hi mokṣam āhur manīṣiṇaḥ iti |
Оттого и говорит: «Люди, подобные тебе, вкушающие пыль стоп-лотосов Мукунды, не желают себе блага помимо служения ему, — те, у кого богатство ума обретено само собою». «Само собою» — у кого богатство ума обретено без всякого усилия, то есть кто уже сам по себе, силою величия преданности, имеет хотя бы крупицу того милостивого взгляда, которого ждут все цели человека. Сообразно этому и в приведённом прежде стихе о шри Дхруве — «не пожелал освобождения от владыки освобождения и оттого принял жар» — словом «освобождение» сказуемо именно служение. О том и сказано: «Последование за Вишну разумные зовут освобождением».
55a3fe284635 · published Sep 21, 2026, 4:24:47 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Слово «освобождение» перетолковано в обе стороны: там, где Дхрува от него отказался, речь шла о служении — и отказ этот оказался жаром, а не добродетелью.