तेनैव परस्परं वशवर्तित्वम् आह— अजित जितः सममतिभिः साधुभिर् भवान् जितात्मभिर् भवता । विजितास् तेऽपि च भजताम् अकामात्मनां य आत्मदोऽतिकरुणः ॥ टीका च—हे अजित! अन्यैर् अजितोऽपि भवान् साधुभिर् भक्तैर् जितः । स्वाधीन एव कृतः । यतो भवान् अतिकरुणः । तेऽपि च निष्कामा अपि भवता विजिताः । यो भवान् अकामात्मनाम् आत्मानम् एव ददाति इत्य् एषा । हरिभक्तिसुधोदये च प्रह्लादं प्रति श्रीमुखवाक्यम्— सभयं सम्भ्रमं वत्स मद्गौरवकृतं त्यज । नैष प्रियो मे भक्तेषु स्वाधीनप्रणयी भव ॥ अपि मे पूर्णकामस्य नवं नवम् इदं प्रियम् । निःशङ्कप्रणयाद् भक्तो यन् मां पश्यति भाषते ॥ सदा मुक्तोऽपि बद्धोऽस्मि भक्तेषु स्नेहरज्जुभिः । अजितोऽपि जितोऽहं तैर् अवश्योऽपि वशीकृतः ॥ त्यक्तबन्धुजनस्नेहो मयि यं कुरुते रतिम् । एकस् तस्यास्मि स च मे न चान्योऽस्त्य् आवयोः सुहृत् ॥ इति । तस्मात् साधु व्याख्यातं भगवत्प्रीतिरूपा वृत्तिर् मायादिमयी न भवति । किं तर्हि? स्वरूपशक्त्यानन्दरूपा यदानन्दपराधीनः श्रीभगवान् अपीति । यथा च श्रीमती गोपालोत्तरतापनी श्रुतिः—विज्ञानघन आनन्दघनः सच्चिदानन्दैकरसे भक्तियोगे तिष्ठति इति ।
tenaiva parasparaṁ vaśavartitvam āha— ajita jitaḥ sama-matibhiḥ sādhubhir bhavān jitātmabhir bhavatā | vijitās te'pi ca bhajatām akāmātmanāṁ ya ātmado'tikaruṇaḥ || ṭīkā ca—he ajita! anyair ajito'pi bhavān sādhubhir bhaktair jitaḥ | svādhīna eva kṛtaḥ | yato bhavān atikaruṇaḥ | te'pi ca niṣkāmā api bhavatā vijitāḥ | yo bhavān akāmātmanām ātmānam eva dadāti ity eṣā | hari-bhakti-sudhodaye ca prahlādaṁ prati śrī-mukha-vākyam— sa-bhayaṁ sambhramaṁ vatsa mad-gaurava-kṛtaṁ tyaja | naiṣa priyo me bhakteṣu svādhīna-praṇayī bhava || api me pūrṇa-kāmasya navaṁ navam idaṁ priyam | niḥśaṅka-praṇayād bhakto yan māṁ paśyati bhāṣate || sadā mukto'pi baddho'smi bhakteṣu sneha-rajjubhiḥ | ajito'pi jito'haṁ tair avaśyo'pi vaśīkṛtaḥ || tyakta-bandhu-jana-sneho mayi yaṁ kurute ratim | ekas tasyāsmi sa ca me na cānyo'sty āvayoḥ suhṛt || iti | tasmāt sādhu vyākhyātaṁ bhagavat-prīti-rūpā vṛttir māyādimayī na bhavati | kiṁ tarhi? svarūpa-śakty-ānanda-rūpā yad-ānanda-parādhīnaḥ śrī-bhagavān apīti | yathā ca śrīmatī gopālottara-tāpanī śrutiḥ—vijñāna-ghana ānanda-ghanaḥ sac-cid-ānandaika-rase bhakti-yoge tiṣṭhati iti |
Тем же он говорит о взаимной подвластности: «О Непобедимый, ты побеждён святыми, ровными разумом, победившими себя; и они побеждены тобою — тем, кто отдаёт себя самого почитающим, бескорыстным душою, премилосердным». И тика: о Непобедимый! Непобедимый для иных, ты побеждён святыми преданными — сделан им подвластным; ибо ты премилосерд. И они, хотя и бескорыстны, побеждены тобою — тем, кто бескорыстным душою отдаёт себя самого. Вот она.\n\nИ в Хари-бхакти-судходае речение уст его к Прахладе: «Оставь, дитя, смятение со страхом, рождённое почтением ко мне: не это дорого мне в преданных, — люби меня свободно. Даже мне, у кого желания полны, дорого это вновь и вновь: что преданный неробкою любовью смотрит на меня и говорит со мною. Всегда свободный, я связан в преданных верёвками нежности; непобедимый — побеждён ими; неподвластный — покорён. Кто, оставив нежность к родне и людям, творит привязанность ко мне, — у того я один, и он у меня; и нет у нас двоих иного друга».\n\nПотому хорошо истолковано: деятельность, имеющая обликом любовь к Бхагавану, не полна майи и прочего. Что же она? Блаженство силы собственного облика — то, чьему блаженству подвластен и сам шри Бхагаван. Как и шримати Гопала-уттара-тапани шрути: «Сгущённый постижением, сгущённый блаженством, он пребывает в бхакти-йоге, чья единая раса — сущее, сознающее, блаженное».
0362ef031fae · published Sep 21, 2026, 4:24:47 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Просьба Хозяина к гостю: не робей. Почтение тут прямо названо помехою — не потому, что оно ложно, а потому, что оно держит на расстоянии.\n\nИ новизна оговорена особо: у Того, у кого все желания полны, что-то всё-таки бывает новым — и это разговор без оглядки.