अथ पूर्वोक्तगुणविरोधित्वाद् दोषमात्रं तस्मिन् नास्त्य् एव । तत्र सामान्यैश्वर्ये दयाविपरीतं परमसमर्थस्य तस्याभक्तनरकादिसंसारदुःखानुद्धारित्वं प्राकृतदुःखास्पृष्टचित्तत्वेन परमात्मसन्दर्भादौ परिहृतम् अस्ति । पाण्डवादिवत् क्वचित् प्राकृतदुःखाभासात् तद्वियोगाद् वोत्थिते भक्तिरससञ्चारिलक्षणभक्तदैन्येऽपि कदाचित् तत्प्रसाददर्शनाभावश् च, तेन पुष्टेन सञ्चारिणा भक्तिरसपोषणार्थ एव—भक्तियोगविधानार्थं कथं पश्येम हि स्त्रियः इति तस्यैव मुख्यप्रयोजनत्वात् । ब्रह्मन् यम् अनुगृह्णामि तद्विशो विधुनोम्य् अहम् इति । सुदुस्तरान् नः स्वान् पाहि इत्यादौ । न शक्नुमस् त्वच्चरणं सन्त्य् उक्तम् इति । विपदः सन्तु ताः शश्वत् इति । नाहं तु सख्यो भजतोऽपि इति च दैन्येन तत्पोषणश्रवणात् । एवम् एव श्रीमद्व्रजबालानां ब्रह्मद्वारा मोहनम् अपि व्याख्येयम् । तस्मिन् बहिर् मोहेऽपि तेषां मनसि भोजनमण्डलावस्थितम् आत्मानम् अनुसन्दधानानां वत्सान्वेषणार्थागतश्रीकृष्णप्रत्यागमनभावना सातत्येन प्रेमरसपोषणात् । यथोक्तम्— ऊचुश् च सुहृदः कृष्णं स्वागतं तेऽतिरंहसा । नैकोऽप्य् अभोजि कबल एहीतः साधु भुज्यताम् ॥ इति । यज्ञपत्नीनाम् अस्वीकारस् तासां ब्राह्मणीत्वात् तादृशलीलायां सर्वेषाम् अनभिरुचेः, भजते तादृशीः क्रीडा याः श्रुत्वा तत्परो भवेत् इति न्यायात् । नैतत् पूर्वैः कृतं त्वद् ये न करिष्यन्ति चापरे । यस् त्वं दुहितरं गच्छेर् अनिगृह्याङ्गजं प्रभुः ॥ तेजीयसाम् अपि ह्य् एतन् न सुश्लोक्यं जगद्गुरो । इत्य् अत्र तेजीयसाम् अपि तदनुचितता श्रूयते इति । एवम् एवाह— न प्रीतयेऽनुरागाय ह्य् अन्गसन्गो नृणाम् इह । तन् मनो मयि युञ्जाना अचिरान् माम् अवाप्य्स्यथ ॥ इह ब्राह्मणजन्मनि भवतीनाम् अङ्गसङ्गः साक्षान् मत्परिचर्यारूपोऽर्थो नृणाम् एतच्चरितद्रष्टृश्रोतॄणां प्रीतये रुचिमात्राय न भविष्यति, किम् उत नानुरागाय इति । तत् तस्माद् अचिराद् अनन्तरजन्मनि इति ।
atha pūrvokta-guṇa-virodhitvād doṣa-mātraṁ tasmin nāsty eva | tatra sāmānyaiśvarye dayā-viparītaṁ parama-samarthasya tasyābhakta-narakādi-saṁsāra-duḥkhānuddhāritvaṁ prākṛta-duḥkhāspṛṣṭa-cittatvena paramātma-sandarbhādau parihṛtam asti | pāṇḍavādivat kvacit prākṛta-duḥkhābhāsāt tad-viyogād votthite bhakti-rasa-sañcāri-lakṣaṇa-bhakta-dainye'pi kadācit tat-prasāda-darśanābhāvaś ca, tena puṣṭena sañcāriṇā bhakti-rasa-poṣaṇārtha eva—bhakti-yoga-vidhānārthaṁ kathaṁ paśyema hi striyaḥ iti tasyaiva mukhya-prayojanatvāt | brahman yam anugṛhṇāmi tad-viśo vidhunomy aham iti | sudustarān naḥ svān pāhi ity-ādau | na śaknumas tvac-caraṇaṁ santy uktam iti | vipadaḥ santu tāḥ śaśvat iti | nāhaṁ tu sakhyo bhajato'pi iti ca dainyena tat-poṣaṇa-śravaṇāt | evam eva śrīmad-vraja-bālānāṁ brahma-dvārā mohanam api vyākhyeyam | tasmin bahir mohe'pi teṣāṁ manasi bhojana-maṇḍalāvasthitam ātmānam anusandadhānānāṁ vatsānveṣaṇārthāgata-śrī-kṛṣṇa-pratyāgamana-bhāvanā sātatyena prema-rasa-poṣaṇāt | yathoktam— ūcuś ca suhṛdaḥ kṛṣṇaṁ svāgataṁ te'tiraṁhasā | naiko'py abhoji kabala ehītaḥ sādhu bhujyatām || iti | yajña-patnīnām asvīkāras tāsāṁ brāhmaṇītvāt tādṛśa-līlāyāṁ sarveṣām anabhiruceḥ, bhajate tādṛśīḥ krīḍā yāḥ śrutvā tat-paro bhavet iti nyāyāt | naitat pūrvaiḥ kṛtaṁ tvad ye na kariṣyanti cāpare | yas tvaṁ duhitaraṁ gaccher anigṛhyāṅgajaṁ prabhuḥ || tejīyasām api hy etan na suślokyaṁ jagad-guro | ity atra tejīyasām api tad-anucitatā śrūyate iti | evam evāha— na prītaye'nurāgāya hy anga-sango nṛṇām iha | tan mano mayi yuñjānā acirān mām avāpysyatha || iha brāhmaṇa-janmani bhavatīnām aṅga-saṅgaḥ sākṣān mat-paricaryā-rūpo'rtho nṛṇām etac-carita-draṣṭṛ-śrotṝṇāṁ prītaye ruci-mātrāya na bhaviṣyati, kim uta nānurāgāya iti | tat tasmād acirād anantara-janmani iti |
Далее: изъяна в нём нет вовсе — он противен названным качествам. Что в общем владычестве выглядит противным милосердию — что он, всемогущий, не вызволяет непреданных из ада и прочих страданий круговорота, — отведено в «Параматма-сандарбхе» и далее: ум его не тронут природным страданием.\n\nА что иногда, как у Пандавов, при униженности преданного, возникшей от видимости природного страдания или от разлуки с ним — что есть санчари расы преданности, — не является его милость, так это ради питания расы преданности этим самым напитанным санчари. «Как бы мы, женщины, увидели его, если бы не ради установления йоги преданности» — вот его главная цель. «О брахман, у кого я милую, у того отнимаю достатки». «Храни нас, своих, от труднопреодолимого» и далее. «Не можем мы твоих стоп», «есть». «Пусть те беды будут всегда». «Не я, о подруги, даже чтущим» — всюду слышно, как униженностью питается то самое.\n\nТак же да толкуется и обольщение отроков шримад Враджа через Брахму. Пусть внешне было обольщение, в уме своём они держали себя стоящими в кругу трапезы, и непрерывное созерцание возвращения шри Кришны, ушедшего искать телят, питало расу премы. Как сказано: «И сказали друзья Кришне: добро пожаловать, ты стремителен; ни куска не съедено; иди сюда, поедим как должно».\n\nНепринятие жён жреца — оттого, что они брахманки, и все несклонны к такой игре, по правилу: «чтит он такие игры, услышав о которых человек станет ему предан». «Такого не делали прежние и не сделают иные, чем ты, — чтобы ты, владыка, пошёл к дочери, не обуздав рождённого от тела. У пламеннейших и то это непохвально, о наставник мира» — здесь слышно, что это неподобно даже пламеннейшим. Так же он говорит: «Соприкосновение тел не ведёт людей здесь ни к приязни, ни к привязанности; потому, сопрягая ум со мною, вы вскоре меня достигнете». «Здесь» — в брахманском рождении; ваше соприкосновение тел, имеющее целью непосредственное служение мне, не послужит для людей, зрителей и слушателей этих деяний, даже к простому вкусу — что уж говорить о привязанности. «Потому» — оттого; «вскоре» — в следующем рождении.
8e894f3565ff · published Sep 21, 2026, 4:24:47 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Тут даётся ключ ко всему, что выглядит как равнодушие или отказ: поступок оценивается не по тому, чего он лишает сейчас, а по тому, что он растит.\n\nИ мерка для самих игр названа прямо: чтится то, услышав о чём человек станет предан. Там, где рассказ породил бы не преданность, а соблазн, игра не совершается вовсе.