अथ वात्सल्यमयो वत्सलाख्यो रसः । तत्रालम्बनः लाल्यत्वेन स्फुरन् वात्सल्यविषयः श्रीकृष्णस् तदाधारास् तत्पित्रादिरूपा गुरवश् च । तत्र श्रीकृष्णः श्रीमन्नराकार एव । अथ गुरवः । तत्र भक्त्यादिमिश्राः श्रीवसुदेवदेवकीकुन्तीप्रभृतयः । शुद्धास् तु श्रीयशोदानन्दतत्सवयोबल्लवीबल्लवप्रभृतयः । स्वाभाविकं चैषां वात्सल्योपयोगि वैदुष्यं— गोप्यः संस्पृष्टसलिला अङ्गेषु करयोः पृथक् । न्यस्यात्मन्य् अथ बालस्य बीजन्यासम् अकुर्वत ॥ इत्यादिभिः स्पष्टम् । अथोद्दीपनेषु गुणाः । तत्र प्रथमतस् तस्य तदीयलाल्यभावम् आह— तां स्तन्यकाम आसाद्य मथ्नन्तीं जननीं हरिः । गृहीत्वा दधिमन्थानं न्यषेधत् प्रीतिम् आवहन् ॥ स्पष्टम् ।
atha vātsalya-mayo vatsalākhyo rasaḥ | tatrālambanaḥ lālyatvena sphuran vātsalya-viṣayaḥ śrī-kṛṣṇas tad-ādhārās tat-pitrādi-rūpā guravaś ca | tatra śrī-kṛṣṇaḥ śrīman-narākāra eva | atha guravaḥ | tatra bhakty-ādi-miśrāḥ śrī-vasudeva-devakī-kuntī-prabhṛtayaḥ | śuddhās tu śrī-yaśodā-nanda-tat-savayo-ballavī-ballava-prabhṛtayaḥ | svābhāvikaṁ caiṣāṁ vātsalyopayogi vaiduṣyaṁ— gopyaḥ saṁspṛṣṭa-salilā aṅgeṣu karayoḥ pṛthak | nyasyātmany atha bālasya bīja-nyāsam akurvata || ity-ādibhiḥ spaṣṭam | athoddīpaneṣu guṇāḥ | tatra prathamatas tasya tadīya-lālya-bhāvam āha— tāṁ stanya-kāma āsādya mathnantīṁ jananīṁ hariḥ | gṛhītvā dadhi-manthānaṁ nyaṣedhat prītim āvahan || spaṣṭam |
Далее — раса, полная ватсальи, зовущаяся ватсалою. Опора здесь — шри Кришна, являющийся как лелеемый, предмет ватсальи; вместилища — старшие, его родители и прочие. Шри Кришна здесь лишь в прекрасном человеческом облике. Старшие же: смешанные с преданностью и прочим — шри Васудева, Деваки, Кунти и прочие; чистые — шри Яшода, Нанда, их ровесницы-пастушки, пастухи и прочие. А природное умение их, пригодное для ватсальи, ясно из «пастушки, взяв воду, возложили её порознь на члены и на обе руки, на себя, а затем совершили возложение семенных слогов на дитя» и далее.\n\nДалее — качества среди возжигающих. Прежде всего он говорит о том, что он им лелеем: «Желая молока, он приблизился к матери, пахтавшей простоквашу, схватил мутовку и остановил её, неся любовь». Ясно.
93a06e0c8428 · published Sep 21, 2026, 4:24:47 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Умение старших описано буднично: обряд защиты, вода, семенные слоги — то, что делают над любым младенцем.\n\nИ первое, чем он показан лелеемым, — то, как он мешает матери работать.