Ṣaṭ-sandarbha
Sandarbha Six — Prīti: Love as the Goal6.189Jīva Gosvāmī
1174 / 1405
Linux
Turn pages
Ṣaṭ-sandarbha · 6.189
॥
Devanāgarī

एवम् उज्ज्वलेऽपि पुत्ररूपस्योद्दीपनत्वायोग्यता यं वै मुहुर् इत्यादौ गम्या । तच् चाग्रे समाधानं व्याख्येयम् । अथालम्बनायोग्यतायां तादृशप्रीत्याधारायोग्यतयाभासत्वे यज्ञपत्नीनां पुलिन्दीहरिण्यादीनां तत्तज्जातिरूपम् अयोग्यम् उदाहार्यम् । अथ तादृशप्रीतिविषयायोग्यत्वं यथा—अक्षण्वताम् इत्यादौ, वक्त्रं व्रजेशसुतयोः इत्यादि । अत्र यद्यपि श्रीरामोऽपि श्रीकृष्णव्यूहत्वात् स एव, तथापि श्रीकृष्णत्वाभावात् तत्प्रेयसीभावविशेषायोग्य एव । ततस् तेनात्रोज्ज्वलम् आभास्यते । वस्तुतस् त्व् अग्रेऽवहित्थागर्भेण व्रजेशसुतयोर् मध्ये अनु पश्चात् वेणुजुष्टं यन्मुखम् इत्यादि व्याख्यानेन रसोत्कर्ष एव साधयितव्यः । एवम् एव टीकायाम् अपि । रामः क्षपासु भगवान् गोपीनां रतिम् आवहत् इत्य् अत्र व्याख्यातम्—गोपीनां रतिम् इति श्रीकृष्णक्रीडासमयेऽनुत्पन्नान् नातिबालानां चान्यासाम् इत्य् अभियुक्तप्रसिद्धिर् इति ।

Transliteration (IAST)

evam ujjvale'pi putra-rūpasyoddīpanatvāyogyatā yaṁ vai muhur ity-ādau gamyā | tac cāgre samādhānaṁ vyākhyeyam | athālambanāyogyatāyāṁ tādṛśa-prīty-ādhārāyogyatayābhāsatve yajña-patnīnāṁ pulindī-hariṇy-ādīnāṁ tat-taj-jāti-rūpam ayogyam udāhāryam | atha tādṛśa-prīti-viṣayāyogyatvaṁ yathā—akṣaṇvatām ity-ādau, vaktraṁ vrajeśa-sutayoḥ ity-ādi | atra yadyapi śrī-rāmo'pi śrī-kṛṣṇa-vyūhatvāt sa eva, tathāpi śrī-kṛṣṇatvābhāvāt tat-preyasī-bhāva-viśeṣāyogya eva | tatas tenātrojjvalam ābhāsyate | vastutas tv agre'vahitthā-garbheṇa vrajeśa-sutayor madhye anu paścāt veṇu-juṣṭaṁ yan-mukham ity-ādi vyākhyānena rasotkarṣa eva sādhayitavyaḥ | evam eva ṭīkāyām api | rāmaḥ kṣapāsu bhagavān gopīnāṁ ratim āvahat ity atra vyākhyātam—gopīnāṁ ratim iti śrī-kṛṣṇa-krīḍā-samaye'nutpannān nātibālānāṁ cānyāsām ity abhiyukta-prasiddhir iti |

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
एवम्evamТак
उज्ज्वलेऽपिujjvale'piв уджджвале также
पुत्रputraсына
रूपस्योद्दीपनत्वायोग्यताrūpasyoddīpanatvāyogyatāоблика возжигающею непригодность
यंyaṁ«кого
वैvaiвоистину
मुहुर्muhurснова и снова»
इत्य्ityтак
आदौādauи далее
गम्याgamyāразумеется.
तच्tacТого
चाग्रेcāgreже далее
समाधानंsamādhānaṁразрешение
व्याख्येयम्vyākhyeyamда толкуется.
अथालम्बनायोग्यतायांathālambanāyogyatāyāṁДалее, при опоры непригодности,
तादृशtādṛśaтакой
प्रीत्य्prītyлюбви
आधारायोग्यतयाभासत्वेādhārāyogyatayābhāsatveвместилищем непригодностью видимости при,
यज्ञyajñaжертвы
पत्नीनांpatnīnāṁжён,
पुलिन्दीpulindīпулинди,
हरिण्य्hariṇyланей
आदीनांādīnāṁи прочих
तत्tatтот
तज्tajи тот
जातिjātiрод
रूपम्rūpamобликом
अयोग्यम्ayogyamнепригодный
उदाहार्यम्udāhāryamда приводится.
अथathaДалее
तादृशtādṛśaтакой
प्रीतिprītiлюбви
विषयायोग्यत्वंviṣayāyogyatvaṁпредметом непригодность,
यथाyathāкак
अक्षण्वताम्akṣaṇvatām«имеющих очи»
इत्य्ityтак
आदौādauи далее:
वक्त्रंvaktraṁ«лицо
व्रजेशvrajeśaвладыки Враджа
सुतयोःsutayoḥдвух сыновей»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее.
अत्रatraЗдесь,
यद्यपिyadyapiхотя
श्रीśrīшри
रामोऽपिrāmo'piРама также,
श्रीśrīшри
कृष्णkṛṣṇaКришны
व्यूहत्वात्vyūhatvātпроявлением бытием,
सsaон
एवevaже, —
तथापिtathāpiоднако,
श्रीśrīшри
कृष्णत्वाभावात्kṛṣṇatvābhāvātКришновости отсутствием,
तत्tatего
प्रेयसीpreyasīвозлюбленных
भावbhāvaчувству
विशेषायोग्यviśeṣāyogyaособому непригоден
एवevaименно.
ततस्tatasОттого
तेनात्रोज्ज्वलम्tenātrojjvalamим здесь уджджвала
आभास्यतेābhāsyateвидимостью делается.
वस्तुतस्vastutasПо существу
त्व्tvже,
अग्रेऽवहित्थाagre'vahitthāвпереди утайкою
गर्भेणgarbheṇaчреватым,
व्रजेशvrajeśaвладыки Враджа
सुतयोर्sutayorдвух сыновей
मध्येmadhyeсреди,
अनुanu«ану» —
पश्चात्paścātследом,
वेणुveṇuфлейтою
जुष्टंjuṣṭaṁлюбимое
यन्yanкоторое
मुखम्mukhamлицо»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее,
व्याख्यानेनvyākhyānenaтолкованием,
रसोत्कर्षrasotkarṣaрасы превосходство
एवevaименно
साधयितव्यःsādhayitavyaḥда достигается.
एवम्evamТак
एवevaже
टीकायाम्ṭīkāyāmв толковании
अपिapiтакже.
रामःrāmaḥ«Рама
क्षपासुkṣapāsuв ночи,
भगवान्bhagavānБхагаван,
गोपीनांgopīnāṁпастушкам
रतिम्ratimвлечение
आवहत्āvahatнёс»
इत्य्ityтак —
अत्रatraздесь
व्याख्यातम्vyākhyātamистолковано:
गोपीनांgopīnāṁ«пастушкам
रतिम्ratimвлечение»
इतिitiтак —
श्रीśrīшри
कृष्णkṛṣṇaКришны
क्रीडाkrīḍāигры
समयेऽनुत्पन्नान्samaye'nutpannānко времени не родившихся
नातिबालानांnātibālānāṁи не слишком юных
चान्यासाम्cānyāsāmже иных, —
इत्य्ityтак
अभियुक्तabhiyuktaсведущих
प्रसिद्धिर्prasiddhirпризнано,
इतिitiтак.
Translation

Так и в уджджвале из «кого воистину снова и снова» и далее разумеется, что облик сына непригоден быть возжигающим; разрешение этому да будет истолковано далее. Далее, при непригодности опоры — когда видимость возникает от непригодности быть вместилищем такой любви, — да приводятся жёны жреца, пулинди, лани и прочие, непригодные по своему роду и облику.\n\nДалее — непригодность быть предметом такой любви, как в «имеющих очи» и далее: «лицо двух сыновей владыки Враджа» и далее. Здесь, хотя шри Рама и есть он же, будучи проявлением шри Кришны, — всё же, не будучи самим шри Кришною, он непригоден для особого чувства его возлюбленных; оттого им здесь уджджвала делается видимостью. По существу же превосходство расы да достигается толкованием: «среди двух сыновей владыки Враджа — то, что следом, лицо, любимое флейтою» и далее, — речью, чреватой утайкою перед стоящим впереди. Так же и в толковании. А «Рама, Бхагаван, в ночи нёс влечение пастушкам» истолковано так: «пастушкам» — тем иным, что ещё не родились ко времени игр шри Кришны и были не слишком юны; так признано сведущими.

Version

f6cfa02ef8ec · published Sep 21, 2026, 4:24:47 PM UTC

Available inRU

Page between verses with