उपनिषद्
Нарада-паривраджака-упанишадаNāradaparivrājaka 3.96
4545 / 5643
उपनिषद् · Nāradaparivrājaka 3.96
देवनागरी

द्वन्द्वसहिष्णुर्न शीतं न चोष्णं न सुखं न दुःखं न निद्रा न मानावमाने च षडूर्मिवर्जितो निन्दाहङ्कारमत्सरगर्वदम्भेर्ष्यासूयेच्छाद्वेषसुखदुःखकामक्रोधलोभमोहादीन्विसृज्य स्ववपुः शवाकारमिव स्मृत्वा स्वव्यतिरिक्तं सर्वमन्तर्बहिरमन्यमानः

लिप्यंतरण (IAST)

dvandvasahiṣṇurna śītaṃ na coṣṇaṃ na sukhaṃ na duḥkhaṃ na nidrā na mānāvamāne ca ṣaḍūrmivarjito nindāhaṅkāramatsaragarvadambherṣyāsūyecchādveṣasukhaduḥkhakāmakrodhalobhamohādīnvisṛjya svavapuḥ śavākāramiva smṛtvā svavyatiriktaṃ sarvamantarbahiramanyamānaḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
द्वन्द्व-सहिष्णुःdvandva-sahiṣṇuḥтерпящий пары противоположностей
न शीतं न च उष्णम्na śītaṃ na ca uṣṇamни холода, ни жары
न सुखं न दुःखम्na sukhaṃ na duḥkhamни счастья, ни горя
न निद्राna nidrāни сна
न मान-अवमाने चna māna-avamāne caни почёта, ни бесчестия
षड्-ऊर्मि-वर्जितःṣaḍ-ūrmi-varjitaḥсвободный от шести волн
निन्दा-अहङ्कार-मत्सर-गर्व-दम्भnindā-ahaṅkāra-matsara-garva-dambhaхулу, самость, зависть, спесь, лицемерие
इच्छा-द्वेष-सुख-दुःख-काम-क्रोध-लोभ-मोहान् विसृज्यicchā-dveṣa-sukha-duḥkha-kāma-krodha-lobha-mohān visṛjyaжелание, вражду, счастье, горе, страсть, гнев, жадность, морок оставив
स्व-वपुः शव-आकारम् इव स्मृत्वाsva-vapuḥ śava-ākāram iva smṛtvāпомня своё тело как труп
अनुवाद

«...терпящий пары противоположностей — ни холода, ни жары, ни счастья, ни горя, ни сна, ни почёта, ни бесчестия, — свободный от шести волн, оставив хулу, самость, зависть, спесь, лицемерие, ревность, вражду, счастье, горе, страсть, гнев, жадность и морок, помня о собственном теле как о трупе и не считая своим ничего вне себя — ни внутри, ни снаружи...»

संस्करण

fc43506233ec · प्रकाशित 2 अग॰ 2026, 8:02:09 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से