उपनिषद्
Нарада-паривраджака-упанишадаNāradaparivrājaka 6.7
4689 / 5341
उपनिषद् · Nāradaparivrājaka 6.7
देवनागरी

प्राग्दले पुण्यावृत्तिराग्नेयां निद्रालस्यौ दक्षिणायां क्रौर्यबुद्धिर्नैरृत्यां पापबुद्धिः पश्चिमे क्रीडारतिर्वायव्यां गमने बुद्धिरुत्तरे शान्तिरीशान्ये ज्ञानं कर्णिकायां वैराग्यं केसरेष्वात्मचिन्ता इत्येवं वक्त्रं ज्ञात्वा जीवदवस्थां प्रथमं जाग्रद्द्वितीयं स्वप्नं तृतीयं सुषुप्तं चतुर्थं तुरीयं चतुर्भिर्विरहितं तुरीयातीतम्

लिप्यंतरण (IAST)

prāgdale puṇyāvṛttirāgneyāṃ nidrālasyau dakṣiṇāyāṃ krauryabuddhirnairṛtyāṃ pāpabuddhiḥ paścime krīḍāratirvāyavyāṃ gamane buddhiruttare śāntirīśānye jñānaṃ karṇikāyāṃ vairāgyaṃ kesareṣvātmacintā ityevaṃ vaktraṃ jñātvā jīvadavasthāṃ prathamaṃ jāgraddvitīyaṃ svapnaṃ tṛtīyaṃ suṣuptaṃ caturthaṃ turīyaṃ caturbhirvirahitaṃ turīyātītam

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
प्राक्-दले पुण्य-आवृत्तिःprāk-dale puṇya-āvṛttiḥна восточном лепестке — склонность к благому
आग्नेय्यां निद्रा-आलस्यौāgneyyāṃ nidrā-ālasyauна юго-восточном — сон и леность
दक्षिणायां क्रौर्य-बुद्धिःdakṣiṇāyāṃ kraurya-buddhiḥна южном — жестокость
पश्चिमे क्रीडा-रतिःpaścime krīḍā-ratiḥна западном — влечение к забаве
उत्तरे शान्तिः ईशान्ये ज्ञानम्uttare śāntiḥ īśānye jñānamна северном — покой, на северо-восточном — знание
कर्णिकायां वैराग्यं केसरेषु आत्म-चिन्ताkarṇikāyāṃ vairāgyaṃ kesareṣu ātma-cintāв сердцевине — бесстрастие, в тычинках — помышление об Атмане
अनुवाद

«На восточном лепестке — склонность к благому, на юго-восточном — сон и леность, на южном — жестокость, на юго-западном — греховные помыслы, на западном — влечение к забаве, на северо-западном — помысел о хождении, на северном — покой, на северо-восточном — знание, в сердцевине — бесстрастие, в тычинках — помышление об Атмане. Зная так это лицо, зная состояния дживы: первое — бодрствование, второе — сон, третье — глубокий сон, четвёртое — турия, а лишённое этих четырёх — за-четвёртое».

संस्करण

c1d298241cfb · प्रकाशित 2 अग॰ 2026, 8:02:09 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से