Шат-сандарбха
Сандарбха шестая. Прити: любовь как цель6.7.1Джива Госвами
972 / 1405
Linux
Листать
Шат-сандарбха · 6.7.1
॥
Деванагари

स चात्मसाक्षात्कारो द्विविधः—अन्तराविर्भावलक्षणो, बहिराविर्भावलक्षणश् च । यथा— प्रगायतः स्ववीर्याणि तीर्थपादः प्रियश्रवाः । आहूत इव मे शीघ्रं दर्शनं याति चेतसि ॥ इत्यादौ । तेऽचक्षताक्षविषयं स्वसमाधिभाग्यम् ॥ इत्यादौ च । तत्रान्तःसाक्षात्कारे योग्यता श्रीरुद्रगीते— न यस्य चित्तं बहिरर्थविभ्रमं तमोगुहायां च विशुद्धम् आविशत् । यद्भक्तियोगानुगृहीतम् अञ्जसा मुनिर् विचष्टे ननु तत्र ते गतिम् ॥ तत्र तेषां पूर्वोक्तानां सतां भक्तियोगेनानुगृहीतं विशुद्धं यस्य चित्तं बाह्येष्व् अर्थेषु भ्रान्तं न भवति, तमोरूपायां गुहायां च न विशति, स मुनिर् इत्यादिकं च व्याख्येयम् । बहिःसाक्षात्कारेऽपि व्यतिरेकेण तथैव नारदं प्रति श्रीभगवतोक्तम्— हन्तास्मिन् जन्मनि भवान् मा मां द्रष्टुम् इहार्हति । अविपक्वकषायाणां दुर्दर्शोऽहं कुयोगिनाम् ॥ इति । न केवलं शुद्धचित्तत्वम् एव योग्यता । किं तर्हि? तद्भक्तिविशेषाविष्कृततदिच्छामयतदीयस्वप्रकाशताशक्तिप्रकाश एव मूलरूपा सा, यत्प्रकाशेन तद् अपि निःशेषं सिध्यति । यथा अन्तःसाक्षात्कारे—भिद्यते हृदयग्रन्थिर् इत्यादि । तथा बहिःसाक्षात्कारेऽपि श्रीसङ्कर्षणं प्रति चित्रकेतुवाक्ये—न हि भगवन्न् अघटितम् इदं त्वद्दर्शनान् नॄणाम् अखिलपापक्षयः इति । प्रह्लादं प्रति श्रीनृसिंहवाक्ये— माम् अप्रीणत आयुष्मन् दर्शनं दुर्लभं हि मे । दृष्ट्वा मां न पुनर् जन्तुर् आत्मानं तप्तुम् अर्हति ॥ श्रीभगवन्तं प्रति श्रुतदेववाक्ये च— स त्वं शाधि स्वभृत्यान् नः किं देव करवाम ते । एतदन्तो नृणां क्लेशो यद् भवान् अक्षिगोचरः ॥ इति । तद् एवं तत्प्रकाशेन निःशेषशुद्धचित्तत्वे सिद्धे, पुरुषकरणानि तदीयस्वप्रकाशताशक्तितादात्म्यापन्नतयैव तत्प्रकाशताभिमानवन्ति स्युः । तत्र भक्तिविशेषसापेक्षत्वम् उक्तम्—तच्छ्रद्दधाना मुनयः इत्यादौ । तदिच्छामयेत्याद्युदाहरणं च ब्रह्मभगवतोर् अविशेषतयैव दृश्यते । यथा सत्यव्रतं प्रति श्रीमत्स्यदेववाक्ये— मदीयं महिमानं च परं ब्रह्मेति शब्दितम् । वेत्स्यस्य् अनुगृहीतं मे सम्प्रश्नैर् विवृतं हृदि ॥ इति । तथैव हि ब्रह्माणं प्रति श्रीभगवद्वाक्ये—मनीषितानुभावोऽयं मम लोकावलोकनम् इति । श्रीनारायणाध्यात्मे— नित्याव्यक्तोऽपि भगवान् ईक्ष्यते निजशक्तितः । ताम् ऋते पुण्डरीकाक्षं कः पश्येतामितं प्रभुम् ॥ इति । श्रुतौ च—यम् एवैष वृणुते तेन लभ्यस् तस्यैष आत्मा विवृणुते तनुं स्वाम् इति । ततस् तत्करणशुद्ध्यपेक्षापि तच्छक्तिप्रतिफलनार्थम् एव ज्ञेया । एवम् अपि भक्त्या तं दृष्ट्वापि मुचुकुन्दादौ या मृगयापापाद्यस्तिता श्रीभगवता कीर्तिता, सा तु प्रेमवर्धिन्या झटितिभगवदप्राप्तिशङ्काजन्मनस् तदुत्कण्ठाया वर्धनार्थं विभीषिकयैव कृता । यत् तु तदीयस्निग्धानां श्रीयुधिष्ठिरादीनां नरकदर्शनं तत् खलु इन्द्रमायामयम् एवेति स्वर्गारोहणपर्वण्य् एव व्यक्तम् अस्ति । विष्णुधर्मे तृतीयजन्मनि दत्ततिलधेनोर् अपि विप्रस्य प्रसङ्गमात्रेण नरकाणाम् अपि स्वर्गतुल्यरूपताप्राप्तिवर्णनात् । श्रीभागवतेन तु तद् अपि नाङ्गीक्रियते । तदनुपाख्यानात् प्रत्युताव्यवहितभगवत्प्राप्तिवर्णनाच् च ।

Транслитерация (IAST)

sa cātma-sākṣātkāro dvividhaḥ—antar-āvirbhāva-lakṣaṇo, bahir-āvirbhāva-lakṣaṇaś ca | yathā— pragāyataḥ sva-vīryāṇi tīrtha-pādaḥ priya-śravāḥ | āhūta iva me śīghraṁ darśanaṁ yāti cetasi || ity-ādau | te'cakṣatākṣa-viṣayaṁ sva-samādhi-bhāgyam || ity-ādau ca | tatrāntaḥ-sākṣātkāre yogyatā śrī-rudra-gīte— na yasya cittaṁ bahir-artha-vibhramaṁ tamo-guhāyāṁ ca viśuddham āviśat | yad-bhakti-yogānugṛhītam añjasā munir vicaṣṭe nanu tatra te gatim || tatra teṣāṁ pūrvoktānāṁ satāṁ bhakti-yogenānugṛhītaṁ viśuddhaṁ yasya cittaṁ bāhyeṣv artheṣu bhrāntaṁ na bhavati, tamo-rūpāyāṁ guhāyāṁ ca na viśati, sa munir ity-ādikaṁ ca vyākhyeyam | bahiḥ-sākṣātkāre'pi vyatirekeṇa tathaiva nāradaṁ prati śrī-bhagavatoktam— hantāsmin janmani bhavān mā māṁ draṣṭum ihārhati | avipakva-kaṣāyāṇāṁ durdarśo'haṁ kuyoginām || iti | na kevalaṁ śuddha-cittatvam eva yogyatā | kiṁ tarhi? tad-bhakti-viśeṣāviṣkṛta-tad-icchāmaya-tadīya-sva-prakāśatā-śakti-prakāśa eva mūla-rūpā sā, yat-prakāśena tad api niḥśeṣaṁ sidhyati | yathā antaḥ-sākṣātkāre—bhidyate hṛdaya-granthir ity-ādi | tathā bahiḥ-sākṣātkāre'pi śrī-saṅkarṣaṇaṁ prati citraketu-vākye—na hi bhagavann aghaṭitam idaṁ tvad-darśanān nṝṇām akhila-pāpa-kṣayaḥ iti | prahlādaṁ prati śrī-nṛsiṁha-vākye— mām aprīṇata āyuṣman darśanaṁ durlabhaṁ hi me | dṛṣṭvā māṁ na punar jantur ātmānaṁ taptum arhati || śrī-bhagavantaṁ prati śrutadeva-vākye ca— sa tvaṁ śādhi sva-bhṛtyān naḥ kiṁ deva karavāma te | etad-anto nṛṇāṁ kleśo yad bhavān akṣi-gocaraḥ || iti | tad evaṁ tat-prakāśena niḥśeṣa-śuddha-cittatve siddhe, puruṣa-karaṇāni tadīya-sva-prakāśatā-śakti-tādātmyāpannatayaiva tat-prakāśatābhimānavanti syuḥ | tatra bhakti-viśeṣa-sāpekṣatvam uktam—tac-chraddadhānā munayaḥ ity-ādau | tad-icchā-mayety-ādy-udāharaṇaṁ ca brahma-bhagavator aviśeṣatayaiva dṛśyate | yathā satyavrataṁ prati śrī-matsya-deva-vākye— madīyaṁ mahimānaṁ ca paraṁ brahmeti śabditam | vetsyasy anugṛhītaṁ me sampraśnair vivṛtaṁ hṛdi || iti | tathaiva hi brahmāṇaṁ prati śrī-bhagavad-vākye—manīṣitānubhāvo'yaṁ mama lokāvalokanam iti | śrī-nārāyaṇādhyātme— nityāvyakto'pi bhagavān īkṣyate nija-śaktitaḥ | tām ṛte puṇḍarīkākṣaṁ kaḥ paśyetāmitaṁ prabhum || iti | śrutau ca—yam evaiṣa vṛṇute tena labhyas tasyaiṣa ātmā vivṛṇute tanuṁ svām iti | tatas tat-karaṇa-śuddhy-apekṣāpi tac-chakti-pratiphalanārtham eva jñeyā | evam api bhaktyā taṁ dṛṣṭvāpi mucukundādau yā mṛgayā-pāpādy-astitā śrī-bhagavatā kīrtitā, sā tu prema-vardhinyā jhaṭiti-bhagavad-aprāpti-śaṅkā-janmanas tad-utkaṇṭhāyā vardhanārthaṁ vibhīṣikayaiva kṛtā | yat tu tadīya-snigdhānāṁ śrī-yudhiṣṭhirādīnāṁ naraka-darśanaṁ tat khalu indra-māyā-mayam eveti svargārohaṇa-parvaṇy eva vyaktam asti | viṣṇu-dharme tṛtīya-janmani datta-tila-dhenor api viprasya prasaṅga-mātreṇa narakāṇām api svarga-tulya-rūpatā-prāpti-varṇanāt | śrī-bhāgavatena tu tad api nāṅgīkriyate | tad-anupākhyānāt pratyutāvyavahita-bhagavat-prāpti-varṇanāc ca |

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
सsaИ
चात्मcātmaто себя
साक्षात्कारोsākṣātkāroвоочию узрение
द्विविधःdvividhaḥдвояко:
अन्तर्antarвнутреннее
आविर्भावāvirbhāvaпроявление
लक्षणोlakṣaṇoпризнак имеющее,
बहिर्bahirвнешнее
आविर्भावāvirbhāvaпроявление
लक्षणश्lakṣaṇaśпризнак имеющее
चcaже.
यथाyathāКак:
प्रगायतःpragāyataḥ«у воспевающего
स्वsvaсвои
वीर्याणिvīryāṇiподвиги
तीर्थtīrthaсвятынь
पादःpādaḥстопами обладающий,
प्रियpriyaчьё слушание
श्रवाःśravāḥдорого, —
आहूतāhūtaпризванному
इवivaподобно
मेmeу меня
शीघ्रंśīghraṁскоро
दर्शनंdarśanaṁвидение
यातिyātiидёт
चेतसिcetasiв сознании»
इत्य्ityтак
आदौādauи далее.
तेऽचक्षताक्षte'cakṣatākṣa«Они узрели глаз
विषयंviṣayaṁпредмет,
स्वsvaсвоего
समाधिsamādhiсамадхи
भाग्यम्bhāgyamсчастье»
इत्य्ityтак
आदौādauи далее
चcaже.
तत्रान्तःtatrāntaḥТам во внутреннем
साक्षात्कारेsākṣātkāreвоочию узрении
योग्यताyogyatāпригодность —
श्रीśrīв шри
रुद्रrudraРудры
गीतेgīteпесни:
नna«не
यस्यyasyaчьё
चित्तंcittaṁсознание
बहिर्bahirвнешних
अर्थarthaпредметов
विभ्रमंvibhramaṁблужданием,
तमोtamoтьмы
गुहायांguhāyāṁв пещеру
चcaже
विशुद्धम्viśuddhamчистое,
आविशत्āviśatвошло, —
यद्yadкоторое
भक्तिbhaktiбхакти
योगानुगृहीतम्yogānugṛhītamсопряжением облагодетельствовано,
अञ्जसाañjasāсразу
मुनिर्munirмолчальник
विचष्टेvicaṣṭeпрозревает
ननुnanuведь
तत्रtatraтам
तेteтвой
गतिम्gatimпуть».
तत्रtatraТам
तेषांteṣāṁтех
पूर्वोक्तानांpūrvoktānāṁпрежде названных
सतांsatāṁсвятых
भक्तिbhaktiбхакти
योगेनानुगृहीतंyogenānugṛhītaṁсопряжением облагодетельствованное,
विशुद्धंviśuddhaṁчистое,
यस्यyasyaчьё
चित्तंcittaṁсознание
बाह्येष्व्bāhyeṣvво внешних
अर्थेषुartheṣuпредметах
भ्रान्तंbhrāntaṁблуждающим
नnaне
भवतिbhavatiбывает,
तमोtamoтьмы
रूपायांrūpāyāṁоблик имеющую
गुहायांguhāyāṁв пещеру
चcaже
नnaне
विशतिviśatiвходит, —
सsaтот
मुनिर्munirмолчальник —
इत्य्ityтак
आदिकंādikaṁи прочее
चcaже
व्याख्येयम्vyākhyeyamда будет истолковано.
बहिःbahiḥО внешнем
साक्षात्कारेऽपिsākṣātkāre'piвоочию узрении также
व्यतिरेकेणvyatirekeṇaот противного
तथैवtathaivaтак же
नारदंnāradaṁНараде
प्रतिpratiк
श्रीśrīшри
भगवतोक्तम्bhagavatoktamБхагаваном сказано:
हन्तास्मिन्hantāsmin«увы, в этом
जन्मनिjanmaniрождении
भवान्bhavānты
माmāне
मांmāṁменя
द्रष्टुम्draṣṭumвидеть
इहार्हतिihārhatiздесь достоин;
अविपक्वavipakvaнесозревшие
कषायाणांkaṣāyāṇāṁнечистоты имеющих
दुर्दर्शोऽहंdurdarśo'haṁтрудновидим я,
कुयोगिनाम्kuyogināmдурных йогинов»
इतिitiтак.
नnaНе
केवलंkevalaṁодна лишь
शुद्धśuddhaчистым
चित्तत्वम्cittatvamсознанием бытность
एवevaименно
योग्यताyogyatāпригодность.
किंkiṁЧто
तर्हिtarhiже тогда?
तद्tadЕго
भक्तिbhaktiбхакти
विशेषाविष्कृतviśeṣāviṣkṛtaособостью открытое,
तद्tadего
इच्छामयicchāmayaволею полное,
तदीयtadīyaего
स्वsvaсамо-
प्रकाशताprakāśatāсветности
शक्तिśaktiсилы
प्रकाशprakāśaпроявление
एवevaименно —
मूलmūlaкоренной
रूपाrūpāоблик имеющая
साsāона,
यत्yatкоторого
प्रकाशेनprakāśenaпроявлением
तद्tadто
अपिapiтакже
निःशेषंniḥśeṣaṁбез остатка
सिध्यतिsidhyatiдостигается.
यथाyathāКак
अन्तःantaḥо внутреннем
साक्षात्कारेsākṣātkāreвоочию узрении:
भिद्यतेbhidyate«разрывается
हृदयhṛdayaсердца
ग्रन्थिर्granthirузел»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее.
तथाtathāТак же
बहिःbahiḥо внешнем
साक्षात्कारेऽपिsākṣātkāre'piвоочию узрении также —
श्रीśrīшри
सङ्कर्षणंsaṅkarṣaṇaṁСанкаршане
प्रतिpratiк
चित्रकेतुcitraketuЧитракету
वाक्येvākyeв речении:
नna«не
हिhiведь,
भगवन्न्bhagavannо Бхагаван,
अघटितम्aghaṭitamнесбыточно
इदंidaṁэто —
त्वद्tvadтвоего
दर्शनान्darśanānвидения от
नॄणाम्nṝṇāmу людей
अखिलakhilaвсех
पापpāpaгрехов
क्षयःkṣayaḥистощение»
इतिitiтак.
प्रह्लादंprahlādaṁПрахладе
प्रतिpratiк
श्रीśrīшри
नृसिंहnṛsiṁhaНрисимхи
वाक्येvākyeв речении:
माम्mām«меня
अप्रीणतaprīṇataне радующего
आयुष्मन्āyuṣmanо долгоживущий,
दर्शनंdarśanaṁвидение
दुर्लभंdurlabhaṁтруднодостижимо
हिhiведь
मेmeмоё;
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
मांmāṁменя,
नnaне
पुनर्punarснова
जन्तुर्janturсущество
आत्मानंātmānaṁсебя
तप्तुम्taptumмучить
अर्हतिarhatiдолжно».
श्रीśrīШри
भगवन्तंbhagavantaṁБхагавану
प्रतिpratiк
श्रुतदेवśrutadevaШрутадевы
वाक्येvākyeв речении
चcaже:
सsa«тот
त्वंtvaṁты
शाधिśādhiнаставь
स्वsvaсвоих
भृत्यान्bhṛtyānслуг,
नःnaḥнас;
किंkiṁчто,
देवdevaо бог,
करवामkaravāmaсделаем мы
तेteтебе?
एतद्etadЭтим
अन्तोantoкончается
नृणांnṛṇāṁу людей
क्लेशोkleśoмучение,
यद्yadчто
भवान्bhavānты
अक्षिakṣiглаз
गोचरःgocaraḥпредмет»
इतिitiтак.
तद्tadТак,
एवंevaṁитак,
तत्tatего
प्रकाशेनprakāśenaпроявлением
निःशेषniḥśeṣaбез остатка
शुद्धśuddhaчистым
चित्तत्वेcittatveсознанием бытии
सिद्धेsiddheдостигнутом сущем,
पुरुषpuruṣaчеловека
करणानिkaraṇāniорудия
तदीयtadīyaего
स्वsvaсамо-
प्रकाशताprakāśatāсветности
शक्तिśaktiсилы
तादात्म्यापन्नतयैवtādātmyāpannatayaivaтождества достижением же
तत्tatего
प्रकाशताभिमानवन्तिprakāśatābhimānavantiсветимостью самомнение имеющими
स्युःsyuḥда будут.
तत्रtatraТам
भक्तिbhaktiбхакти
विशेषviśeṣaособости
सापेक्षत्वम्sāpekṣatvamтребование
उक्तम्uktamсказано:
तच्tac«тому
छ्रद्दधानाchraddadhānāверящие
मुनयःmunayaḥмолчальники»
इत्य्ityтак
आदौādauи далее.
तद्tad«Его
इच्छाicchāволею
मयेत्य्mayetyполное» — такого
आद्य्ādyи прочего
उदाहरणंudāharaṇaṁприведение
चcaже
ब्रह्मbrahmaБрахмана
भगवतोर्bhagavatorи Бхагавана
अविशेषतयैवaviśeṣatayaivaнеразличением же
दृश्यतेdṛśyateвидится.
यथाyathāКак
सत्यव्रतंsatyavrataṁСатьяврате
प्रतिpratiк
श्रीśrīшри
मत्स्यmatsyaМатсья-
देवdevaдевы
वाक्येvākyeв речении:
मदीयंmadīyaṁ«моё
महिमानंmahimānaṁвеличие
चcaже,
परंparaṁвысшим
ब्रह्मेतिbrahmetiБрахманом так
शब्दितम्śabditamназванное,
वेत्स्यस्य्vetsyasyпознаешь,
अनुगृहीतंanugṛhītaṁоблагодетельствованное
मेmeмною,
सम्प्रश्नैर्sampraśnairвопрошаниями
विवृतंvivṛtaṁраскрытое
हृदिhṛdiв сердце»
इतिitiтак.
तथैवtathaivaТак же
हिhiведь
ब्रह्माणंbrahmāṇaṁБрахме
प्रतिpratiк
श्रीśrīшри
भगवद्bhagavadБхагавана
वाक्येvākyeв речении:
मनीषितानुभावोऽयंmanīṣitānubhāvo'yaṁ«помысленного явление это —
ममmamaмоего
लोकावलोकनम्lokāvalokanamмира созерцание»
इतिitiтак.
श्रीśrīВ шри
नारायणाध्यात्मेnārāyaṇādhyātmeНараяна-адхьятме:
नित्याव्यक्तोऽपिnityāvyakto'pi«вечно непроявленный хотя,
भगवान्bhagavānБхагаван
ईक्ष्यतेīkṣyateзрим
निजnijaсобственной
शक्तितःśaktitaḥсилою;
ताम्tāmеё
ऋतेṛteбез
पुण्डरीकाक्षंpuṇḍarīkākṣaṁлотосоокого
कःkaḥкто
पश्येतामितंpaśyetāmitaṁувидел бы, неизмеримого
प्रभुम्prabhumвладыку?»
इतिitiтак.
श्रुतौśrutauВ шрути
चcaже:
यम्yam«кого
एवैषevaiṣaже этот
वृणुतेvṛṇuteизбирает,
तेनtenaтем
लभ्यस्labhyasобретаем;
तस्यैषtasyaiṣaтому этот
आत्माātmāАтман
विवृणुतेvivṛṇuteоткрывает
तनुंtanuṁтело
स्वाम्svāmсвоё»
इतिitiтак.
ततस्tatasОттого
तत्tatтех
करणkaraṇaорудий
शुद्ध्य्śuddhyчистоты
अपेक्षापिapekṣāpiтребование также
तच्tacтой
छक्तिchaktiсилы
प्रतिफलनार्थम्pratiphalanārthamотражения ради
एवevaименно
ज्ञेयाjñeyāда будет познано.
एवम्evamТак
अपिapiтакже:
भक्त्याbhaktyāбхакти
तंtaṁего
दृष्ट्वापिdṛṣṭvāpiувидев даже,
मुचुकुन्दादौmucukundādauу Мучукунды и прочих
याyāкакая
मृगयाmṛgayāохоты
पापाद्य्pāpādyгреха и прочего
अस्तिताastitāналичность
श्रीśrīшри
भगवताbhagavatāБхагаваном
कीर्तिताkīrtitāвозвещена, —
साsāона
तुtuже
प्रेमpremaпрему
वर्धिन्याvardhinyāрастящего,
झटितिjhaṭitiвдруг
भगवद्bhagavadБхагавана
अप्राप्तिaprāptiнеобретения
शङ्काśaṅkāопасения
जन्मनस्janmanasрождения,
तद्tadтого
उत्कण्ठायाutkaṇṭhāyāтомления
वर्धनार्थंvardhanārthaṁради возрастания
विभीषिकयैवvibhīṣikayaivaустрашением именно
कृताkṛtāсделана.
यत्yatЧто
तुtuже
तदीयtadīyaего
स्निग्धानांsnigdhānāṁпривязанных,
श्रीśrīшри
युधिष्ठिरादीनांyudhiṣṭhirādīnāṁЮдхиштхиры и прочих,
नरकnarakaада
दर्शनंdarśanaṁвидение, —
तत्tatто
खलुkhaluведь
इन्द्रindraИндры
मायाmāyāмайею
मयम्mayamполное
एवेतिevetiименно — так
स्वर्गारोहणsvargārohaṇaв Сваргарохана-
पर्वण्य्parvaṇyпарве
एवevaименно
व्यक्तम्vyaktamявным
अस्तिastiесть.
विष्णुviṣṇuВ Вишну-
धर्मेdharmeдхарме
तृतीयtṛtīyaв третьем
जन्मनिjanmaniрождении
दत्तdattaданной
तिलtilaиз кунжута
धेनोर्dhenorкоровы имеющего
अपिapiдаже
विप्रस्यviprasyaбрахмана
प्रसङ्गprasaṅgaсоприкосновением
मात्रेणmātreṇaодним лишь
नरकाणाम्narakāṇāmу адов
अपिapiтакже
स्वर्गsvargaраю
तुल्यtulyaравным
रूपताrūpatāобликом бытия
प्राप्तिprāptiобретения
वर्णनात्varṇanātописанием.
श्रीśrīШри
भागवतेनbhāgavatenaБхагаватам
तुtuже
तद्tadто
अपिapiтакже
नाङ्गीक्रियतेnāṅgīkriyateне признаётся,
तद्tadтого
अनुपाख्यानात्anupākhyānātнерассказанностью,
प्रत्युताव्यवहितpratyutāvyavahitaнапротив, непреграждённого
भगवत्bhagavatБхагавана
प्राप्तिprāptiобретения
वर्णनाच्varṇanācописанием
चcaже.
Литературный перевод

И узрение себя воочию двояко: с признаком внутреннего проявления и с признаком внешнего. Как: «У воспевающего его подвиги тот, чьи стопы — святыни, чьё слушание дорого, скоро приходит мне в сознание на вид, будто призванный» и далее; и «они узрели предмет глаз, счастье своего самадхи» и далее.\n\nПригодность ко внутреннему узрению — в песни шри Рудры: «Чьё чистое сознание не блуждает во внешних предметах и не входит в пещеру тьмы, будучи облагодетельствовано сопряжением с преданностью, — тот молчальник сразу прозревает там твой путь». Толковать так: чьё сознание, облагодетельствованное сопряжением с преданностью тех прежде названных святых и потому чистое, не блуждает во внешних предметах и не входит в пещеру, имеющую обликом тьму, — тот молчальник; и так далее. О внешнем узрении то же сказано от противного шри Бхагаваном Нараде: «Увы, в этом рождении ты не достоин здесь меня видеть; я трудновидим для дурных йогинов, чьи нечистоты не созрели».\n\nНо пригодность — не одна лишь чистота сознания. Что же ещё? Коренной облик её — само проявление силы его самосветности, полное его воли и открываемое особою преданностью ему; проявлением этой силы без остатка достигается и то. Как о внутреннем узрении: «разрывается узел сердца» и далее. Так же и о внешнем — в речении Читракету к шри Санкаршане: «Не несбыточно ведь это, о Бхагаван: от видения тебя у людей истощаются все грехи». И в речении шри Нрисимхи к Прахладе: «Моё видение труднодостижимо для того, кто меня не радует, о долгоживущий; увидев меня, существо не должно больше себя мучить». И в речении Шрутадевы к шри Бхагавану: «Наставь же нас, своих слуг: что нам сделать для тебя, о бог? Тем и кончается мучение людей, что ты стал предметом глаз».\n\nИтак, раз его проявлением достигнута полная чистота сознания, орудия человека становятся считающими себя светящимися его светом — именно потому, что достигли тождества с силою его самосветности. И то, что здесь требуется особая преданность, сказано в «верящие тому молчальники» и далее. А примеры вроде «полного его воли» видны без различия и для Брахмана, и для Бхагавана. Как в речении шри Матсья-девы к Сатьяврате: «И величие моё, называемое высшим Брахманом, ты познаешь, облагодетельствованное мною и раскрытое в сердце твоими вопрошаниями». Так же и в речении шри Бхагавана к Брахме: «Это явление помысленного тобою — созерцание моего мира». В шри Нараяна-адхьятме: «Хотя Бхагаван вечно непроявлен, он зрим собственною силою; без неё кто увидел бы лотосоокого, неизмеримого владыку?» И в шрути: «Кого он избирает, тем и обретаем; тому этот Атман открывает своё тело». Оттого и требование чистоты орудий надо понимать лишь как то, что нужно для отражения этой силы.\n\nИ даже так: то наличие греха охоты и прочего у Мучукунды и прочих, о котором шри Бхагаван говорит, хотя тот и увидел его преданностью, — сделано именно как устрашение, чтобы возросло томление по нему, рождающееся от внезапного опасения не обрести Бхагавана, а опасение это растит прему. А что до видения ада привязанными к нему шри Юдхиштхирою и прочими, то в самой Сваргарохана-парве ясно сказано, что оно было полно майи Индры. В Вишну-дхарме описано, что от одного лишь соприкосновения с брахманом, который в третьем рождении подал корову из кунжута, даже ады обрели облик, равный раю. Шри Бхагаватам же и этого не признаёт — ибо не рассказывает о том, а напротив, описывает непреграждённое обретение Бхагавана.

Версия

0dd61650658d · опубликовано 21 сент. 2026 г., 16:24:47 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами