Шат-сандарбха
Сандарбха шестая. Прити: любовь как цель6.172Джива Госвами
1157 / 1405
Linux
Листать
Шат-сандарбха · 6.172
॥
Деванагари

अथ तन्मयो बीभत्सरसः । अत्रापि अन्यजुगुप्सायास् तत्प्रीतिमयत्वेन पूर्ववत् तत्प्रीतिविषयत्वाच् छ्रीकृष्ण एव मूलालम्बनः । तदाधारस् तत्प्रियजनश् च । जुगुप्सामात्रांशस्य विषयोऽन्यस् तु बहिरङ्गालम्बनः । उद्दीपना अन्यगतामेध्यतादयः । अनुभावाः निष्ठीवनादयः । व्यभिचारिणो विषादादयः । स्थायी च तत्प्रीतिमयी जुगुप्सा । उदाहरणं च त्वक्श्मश्रूरोमनखकेशपिनद्धम् इत्यादिकम् । श्रीरुक्मिणीवाक्यम् एव । अथ तत्प्रीतिमयः करुणरसः । तत्रालम्बनः केवलबन्धुभावमयप्रेम्णानिष्टाप्तिपदतावेद्यत्वेन तत्प्रीतिमयकरुणाविषयः श्रीकृष्णस् तदाधारस् तत्प्रियश् च । उद्दीपनास् तत्कर्मगुणरूपाद्याः । अनुभावा मुखशोषविलापाद्याः । व्यभिचारिणो जाड्यनिर्वेदादयः । स्थायी च तत्प्रीतिमयः शोकः । उदाहरणं च— अन्तर् ह्रदे भुजगभोगपरीतम् आरात् कृष्णं निरीहम् उपलभ्य जलाशयान्ते । गोपांश् च मूढधिषणान् परितः पशूंश् च सङ्क्रन्दतः परमकश्मलम् आपुर् आर्ताः ॥ स्पष्टम् ।

Транслитерация (IAST)

atha tan-mayo bībhatsa-rasaḥ | atrāpi anya-jugupsāyās tat-prītimayatvena pūrvavat tat-prīti-viṣayatvāc chrī-kṛṣṇa eva mūlālambanaḥ | tad-ādhāras tat-priya-janaś ca | jugupsā-mātrāṁśasya viṣayo'nyas tu bahiraṅgālambanaḥ | uddīpanā anya-gatāmedhyatādayaḥ | anubhāvāḥ niṣṭhīvanādayaḥ | vyabhicāriṇo viṣādādayaḥ | sthāyī ca tat-prīti-mayī jugupsā | udāharaṇaṁ ca tvak-śmaśrū-roma-nakha-keśa-pinaddham ity-ādikam | śrī-rukmiṇī-vākyam eva | atha tat-prīti-mayaḥ karuṇa-rasaḥ | tatrālambanaḥ kevala-bandhu-bhāva-maya-premṇāniṣṭāpti-padatāvedyatvena tat-prītimaya-karuṇā-viṣayaḥ śrī-kṛṣṇas tad-ādhāras tat-priyaś ca | uddīpanās tat-karma-guṇa-rūpādyāḥ | anubhāvā mukha-śoṣa-vilāpādyāḥ | vyabhicāriṇo jāḍya-nirvedādayaḥ | sthāyī ca tat-prīti-mayaḥ śokaḥ | udāharaṇaṁ ca— antar hrade bhujaga-bhoga-parītam ārāt kṛṣṇaṁ nirīham upalabhya jalāśayānte | gopāṁś ca mūḍha-dhiṣaṇān paritaḥ paśūṁś ca saṅkrandataḥ parama-kaśmalam āpur ārtāḥ || spaṣṭam |

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
अथathaДалее
तन्tanею
मयोmayoполная
बीभत्सbībhatsaмерзкая
रसःrasaḥраса.
अत्रापिatrāpiЗдесь также,
अन्यanyaк иному
जुगुप्सायास्jugupsāyāsотвращения
तत्tatтой
प्रीतिमयत्वेनprītimayatvenaлюбовью полнотою,
पूर्ववत्pūrvavatкак прежде,
तत्tatтой
प्रीतिprītiлюбви
विषयत्वाच्viṣayatvācпредметностью,
छ्रीchrīшри
कृष्णkṛṣṇaКришна
एवevaже
मूलालम्बनःmūlālambanaḥкоренная опора;
तद्tadего
आधारस्ādhārasвместилище —
तत्tatего
प्रियpriyaдорогой
जनश्janaśчеловек
चcaже.
जुगुप्साjugupsāОтвращения
मात्रांशस्यmātrāṁśasyaодной лишь доли
विषयोऽन्यस्viṣayo'nyasпредмет иной
तुtuже —
बहिरङ्गालम्बनःbahiraṅgālambanaḥвнешняя опора.
उद्दीपनाuddīpanāВозжигающие —
अन्यanyaв ином
गतामेध्यतादयःgatāmedhyatādayaḥсущая нечистота и прочее.
अनुभावाःanubhāvāḥАнубхавы —
निष्ठीवनादयःniṣṭhīvanādayaḥсплёвывание и прочее.
व्यभिचारिणोvyabhicāriṇoВьябхичари —
विषादादयःviṣādādayaḥуныние и прочее.
स्थायीsthāyīСтхайи
चcaже —
तत्tatтой
प्रीतिprītiлюбовью
मयीmayīполное
जुगुप्साjugupsāотвращение.
उदाहरणंudāharaṇaṁПример
चcaже —
त्वक्tvak«кожею,
श्मश्रूśmaśrūусами,
रोमromaволосками,
नखnakhaногтями,
केशkeśaволосами
पिनद्धम्pinaddhamобтянутое»
इत्य्ityтак
आदिकम्ādikamи далее,
श्रीśrīшри
रुक्मिणीrukmiṇīРукмини
वाक्यम्vākyamречение
एवevaже.
अथathaДалее
तत्tatтой
प्रीतिprītiлюбовью
मयःmayaḥполная
करुणkaruṇaжалостная
रसःrasaḥраса.
तत्रालम्बनःtatrālambanaḥТам опора —
केवलkevalaодного лишь
बन्धुbandhuродственного
भावbhāvaчувства
मयmayaполною
प्रेम्णानिष्टाप्तिpremṇāniṣṭāptiпремою нежеланного достижения
पदतावेद्यत्वेनpadatāvedyatvenaположением познаваемый,
तत्tatтой
प्रीतिमयprītimayaлюбовью полного
करुणाkaruṇāсострадания
विषयःviṣayaḥпредмет —
श्रीśrīшри
कृष्णस्kṛṣṇasКришна,
तद्tadего
आधारस्ādhārasвместилище —
तत्tatего
प्रियश्priyaśдорогой
चcaже.
उद्दीपनास्uddīpanāsВозжигающие —
तत्tatего
कर्मkarmaдеяния,
गुणguṇaкачества,
रूपाद्याःrūpādyāḥоблик и прочее.
अनुभावाanubhāvāАнубхавы —
मुखmukhaрта
शोषśoṣaсухость,
विलापाद्याःvilāpādyāḥпричитание и прочее.
व्यभिचारिणोvyabhicāriṇoВьябхичари —
जाड्यjāḍyaоцепенелость,
निर्वेदादयःnirvedādayaḥотрешённость и прочее.
स्थायीsthāyīСтхайи
चcaже —
तत्tatтой
प्रीतिprītiлюбовью
मयःmayaḥполная
शोकःśokaḥскорбь.
उदाहरणंudāharaṇaṁПример
चcaже:
अन्तर्antar«внутри
ह्रदेhradeв омуте,
भुजगbhujagaзмея
भोगbhogaкольцами
परीतम्parītamобвитого,
आरात्ārātиздали,
कृष्णंkṛṣṇaṁКришну
निरीहम्nirīhamнедвижного
उपलभ्यupalabhyaувидев,
जलाशयान्तेjalāśayānteу водоёма края,
गोपांश्gopāṁśпастухов
चcaже
मूढmūḍhaпомрачённый
धिषणान्dhiṣaṇānразум имеющих,
परितःparitaḥкругом
पशूंश्paśūṁśскот
चcaже
सङ्क्रन्दतःsaṅkrandataḥревущий, —
परमparamaвысшее
कश्मलम्kaśmalamсмятение
आपुर्āpurобрели
आर्ताःārtāḥстраждущие».
स्पष्टम्spaṣṭamЯсно.
Литературный перевод

Далее — мерзкая раса, ею полная. И здесь, поскольку отвращение к иному полно той любви, коренная опора, как и прежде, шри Кришна, ибо он предмет той любви; вместилище — его дорогой человек. Предмет же одной лишь доли отвращения, кто-то иной, — внешняя опора. Возжигающие — нечистота в ином и прочее; анубхавы — сплёвывание и прочее; вьябхичари — уныние и прочее; стхайи — отвращение, полное той любви. Пример — «обтянутое кожею, усами, волосками, ногтями и волосами» и далее, то самое речение шри Рукмини.\n\nДалее — жалостная раса, полная той любви. Опора здесь — шри Кришна, познаваемый как попавший в нежеланное положение премою, полною одного лишь родственного чувства, и потому предмет сострадания, полного той любви; вместилище — его дорогой. Возжигающие — его деяния, качества, облик и прочее; анубхавы — сухость во рту, причитание и прочее; вьябхичари — оцепенелость, отрешённость и прочее; стхайи — скорбь, полная той любви. Пример: «Увидев издали, у края водоёма, Кришну недвижным внутри омута, обвитым кольцами змея, а кругом — пастухов с помрачённым разумом и ревущий скот, они, страдая, пришли в крайнее смятение». Ясно.

Версия

8898cd5ff968 · опубликовано 21 сент. 2026 г., 16:24:47 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами