Шат-сандарбха
Сандарбха шестая. Прити: любовь как цель6.223Джива Госвами
1208 / 1405
Linux
Листать
Шат-сандарбха · 6.223
॥
Деванагари

अथ उद्दीपनाः । गुणाः स्वविषयकश्रीकृष्णवात्सल्यस्मितप्रेक्षादयः । तथा तस्य कीर्तिबुद्धिबलादीनां परममहत्त्वं च तथा जातिक्रियादयोऽपि यथायोगम् अवगन्तव्याः । अथ अनुभावाः । बाल्ये मुहुस् तं प्रति मृदुवाचा स्वैरप्रश्नप्रार्थनादिकम्, तदङ्गुलिबाह्वाद्यालम्बनेन स्थितिः, तदुत्सङ्गोपवेशः, तत्ताम्बुलचर्वितादानम् इत्याद्याः । अन्यदा तदाज्ञाप्रतिपालनतच्चेष्टानुसरणस्वैरताविमोक्षादयः । उभयत्र तदनुगतिः । सात्त्विकाश् च सर्वे । अथ व्यभिचारिणः पूर्वोक्ता एव । अथ स्थायी च प्रश्रयभक्त्याख्यः । तत्र बाल्येऽतिलाल्यताभिमानमयत्वेन प्रश्रयबीजस्य दैन्यांशस्य सद्भावात् तदाख्यत्वम् । तत्र बाल्योदाहरणम् अवगन्तव्यम् । अन्यदीयं यथा—निशम्य प्रेष्ठम् आयान्तम् इत्यादौ । प्रद्युम्नश् चारुदेष्णश् च साम्बो जाम्बवतीसुतः । प्रहर्षवेगोच्छशितशयनासनभोजनाः ॥ वारणेन्द्रं पुरस्कृत्य ब्राह्मणैः ससुमङ्गलैः । शङ्खतूर्यनिनादेन ब्रह्मघोषेण चादृताः । प्रत्युज्जग्मू रथैर् हृष्टाः प्रणयागतसाध्वसाः ॥ प्रणयोऽत्र भक्तिविशेषः । एवम् अत्र विभावादिसंवलनात्मके प्रश्रयभक्तिमये रसे पूर्ववद् योगादयोऽपि भेदा ज्ञेयाः । इति भक्तिमयो रसः ।

Транслитерация (IAST)

atha uddīpanāḥ | guṇāḥ sva-viṣayaka-śrī-kṛṣṇa-vātsalya-smita-prekṣādayaḥ | tathā tasya kīrti-buddhi-balādīnāṁ parama-mahattvaṁ ca tathā jāti-kriyādayo'pi yathā-yogam avagantavyāḥ | atha anubhāvāḥ | bālye muhus taṁ prati mṛdu-vācā svaira-praśna-prārthanādikam, tad-aṅguli-bāhv-ādy-ālambanena sthitiḥ, tad-utsaṅgopaveśaḥ, tat-tāmbula-carvitādānam ity-ādyāḥ | anyadā tad-ājñā-pratipālana-tac-ceṣṭānusaraṇa-svairatā-vimokṣādayaḥ | ubhayatra tad-anugatiḥ | sāttvikāś ca sarve | atha vyabhicāriṇaḥ pūrvoktā eva | atha sthāyī ca praśraya-bhakty-ākhyaḥ | tatra bālye'tilālyatābhimāna-mayatvena praśraya-bījasya dainyāṁśasya sad-bhāvāt tad-ākhyatvam | tatra bālyodāharaṇam avagantavyam | anyadīyaṁ yathā—niśamya preṣṭham āyāntam ity-ādau | pradyumnaś cārudeṣṇaś ca sāmbo jāmbavatī-sutaḥ | praharṣa-vegocchaśita-śayanāsana-bhojanāḥ || vāraṇendraṁ puraskṛtya brāhmaṇaiḥ sasumaṅgalaiḥ | śaṅkha-tūrya-ninādena brahma-ghoṣeṇa cādṛtāḥ | pratyujjagmū rathair hṛṣṭāḥ praṇayāgata-sādhvasāḥ || praṇayo'tra bhakti-viśeṣaḥ | evam atra vibhāvādi-saṁvalanātmake praśraya-bhakti-maye rase pūrvavad yogādayo'pi bhedā jñeyāḥ | iti bhaktimayo rasaḥ |

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
अथathaДалее
उद्दीपनाःuddīpanāḥвозжигающие.
गुणाःguṇāḥКачества —
स्वsvaк себе
विषयकviṣayakaобращённые
श्रीśrīшри
कृष्णkṛṣṇaКришны
वात्सल्यvātsalyaватсалья,
स्मितsmitaулыбка,
प्रेक्षादयःprekṣādayaḥвзгляд и прочее;
तथाtathāтак же
तस्यtasyaего
कीर्तिkīrtiславы,
बुद्धिbuddhiразума,
बलादीनांbalādīnāṁсилы и прочего
परमparamaвысшее
महत्त्वंmahattvaṁвеличие
चcaже;
तथाtathāтак же
जातिjātiрод,
क्रियादयोऽपिkriyādayo'piдеяния и прочее также
यथाyathāкак
योगम्yogamподобает
अवगन्तव्याःavagantavyāḥда разумеются.
अथathaДалее
अनुभावाःanubhāvāḥанубхавы.
बाल्येbālyeВ детстве —
मुहुस्muhusснова и снова
तंtaṁк нему
प्रतिpratiк
मृदुmṛduмягкою
वाचाvācāречью
स्वैरsvairaвольные
प्रश्नpraśnaвопросы,
प्रार्थनादिकम्prārthanādikamпросьбы и прочее;
तद्tadза его
अङ्गुलिaṅguliпалец,
बाह्व्bāhvруку
आद्य्ādyи прочее
आलम्बनेनālambanenaдержась
स्थितिःsthitiḥстояние;
तद्tadк нему
उत्सङ्गोपवेशःutsaṅgopaveśaḥна колени усаживание;
तत्tatего
ताम्बुलtāmbulaбетеля
चर्वितादानम्carvitādānamжёваного взятие
इत्य्ityтак
आद्याःādyāḥи прочее.
अन्यदाanyadāВ иную пору —
तद्tadего
आज्ञाājñāповеления
प्रतिपालनpratipālanaисполнение,
तच्tacего
चेष्टानुसरणceṣṭānusaraṇaпоступкам следование,
स्वैरताsvairatāсвоеволия
विमोक्षादयःvimokṣādayaḥоставление и прочее.
उभयत्रubhayatraВ обоих —
तद्tadему
अनुगतिःanugatiḥследование.
सात्त्विकाश्sāttvikāśСаттвики
चcaже —
सर्वेsarveвсе.
अथathaДалее
व्यभिचारिणःvyabhicāriṇaḥвьябхичари —
पूर्वोक्ताpūrvoktāпрежде названные
एवevaже.
अथathaДалее
स्थायीsthāyīстхайи
चcaже —
प्रश्रयpraśrayaпочтительной
भक्त्य्bhaktyпреданностью
आख्यःākhyaḥзовомое.
तत्रtatraТам
बाल्येऽतिलाल्यताभिमानbālye'tilālyatābhimānaв детстве крайней лелеемости сознанием
मयत्वेनmayatvenaполнотою,
प्रश्रयpraśrayaпочтительности
बीजस्यbījasyaсемени,
दैन्यांशस्यdainyāṁśasyaуниженности доли,
सद्sadналичием
भावात्bhāvātсущим,
तद्tadто
आख्यत्वम्ākhyatvamименование.
तत्रtatraТам
बाल्योदाहरणम्bālyodāharaṇamдетства пример
अवगन्तव्यम्avagantavyamда разумеется.
अन्यदीयंanyadīyaṁИной поры —
यथाyathāкак
निशम्यniśamya«услышав,
प्रेष्ठम्preṣṭhamдражайший
आयान्तम्āyāntamидёт»
इत्य्ityтак
आदौādauи далее:
प्रद्युम्नश्pradyumnaś«Прадьюмна,
चारुदेष्णश्cārudeṣṇaśЧарудешна
चcaже,
साम्बोsāmboСамба,
जाम्बवतीjāmbavatīДжамбавати
सुतःsutaḥсын, —
प्रहर्षpraharṣaвосторга
वेगोच्छशितvegocchaśitaпорывом оставившие
शयनासनśayanāsanaложе, сиденье,
भोजनाःbhojanāḥтрапезу, —
वारणेन्द्रंvāraṇendraṁслона-вожака
पुरस्कृत्यpuraskṛtyaвперёд пустив,
ब्राह्मणैःbrāhmaṇaiḥбрахманами
ससुमङ्गलैःsasumaṅgalaiḥс благими знаками,
शङ्खśaṅkhaраковин,
तूर्यtūryaтруб
निनादेनninādenaзвучанием,
ब्रह्मbrahmaВеды
घोषेणghoṣeṇaгласом
चादृताःcādṛtāḥже чтимые,
प्रत्युज्जग्मूpratyujjagmūнавстречу вышли
रथैर्rathairна колесницах,
हृष्टाःhṛṣṭāḥрадостные,
प्रणयागतpraṇayāgataприязнью пришедший
साध्वसाःsādhvasāḥтрепет имеющие».
प्रणयोऽत्रpraṇayo'tra«Праная» здесь —
भक्तिbhaktiпреданности
विशेषःviśeṣaḥособость.
एवम्evamТак
अत्रatraздесь,
विभावादिvibhāvādiвибхав и прочего
संवलनात्मकेsaṁvalanātmakeсплавом природной,
प्रश्रयpraśrayaпочтительной
भक्तिbhaktiпреданностью
मयेmayeполной
रसेraseв расе,
पूर्ववद्pūrvavadкак прежде,
योगादयोऽपिyogādayo'piсоединение и прочее также
भेदाbhedāразновидностями
ज्ञेयाःjñeyāḥда будут знаемы.
इतिitiТаково
भक्तिमयोbhaktimayoпреданностью полная
रसःrasaḥраса.
Литературный перевод

Далее — возжигающие. Качества: обращённые к себе ватсалья шри Кришны, его улыбка, взгляд и прочее; а также высшее величие его славы, разума, силы и прочего; так же да разумеются, как подобает, род, деяния и прочее.\n\nАнубхавы: в детстве — вольные вопросы и просьбы к нему снова и снова мягкою речью; стояние, держась за его палец, руку и прочее; усаживание к нему на колени; взятие его жёваного бетеля и прочее. В иную пору — исполнение его повелений, следование его поступкам, оставление своеволия и прочее. В обоих — следование ему. Саттвики — все. Вьябхичари — прежде названные. Стхайи — зовущееся почтительной преданностью: в детстве оно полно сознания того, что его крайне лелеют, и в нём есть доля униженности, семя почтительности, — оттого и такое имя. Пример из детства да разумеется сам.\n\nИной поры — как в «услышав, что идёт дражайший» и далее: «Прадьюмна, Чарудешна и Самба, сын Джамбавати, порывом восторга оставив ложе, сиденье и трапезу, пустив вперёд слона-вожака, чтимые брахманами с благими знаками, звучанием раковин и труб и гласом Веды, радостные, вышли навстречу на колесницах, и трепет их пришёл от приязни». «Праная» здесь — особый вид преданности. Так и здесь, в расе, полной почтительной преданности, чья природа — сплав вибхав и прочего, да будут знаемы, как прежде, разновидности — соединение и прочее. Такова раса, полная преданности.

Версия

df9fc82364aa · опубликовано 21 сент. 2026 г., 16:24:47 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами