Шат-сандарбха
Сандарбха шестая. Прити: любовь как цель6.283Джива Госвами
1267 / 1405
Linux
Листать
Шат-сандарбха · 6.283
॥
Деванагари

कलावैदग्धीकृतम् आह पादन्यासैर् भुजविधुतिभिः इत्यादि । उच्चैर् जगुर् नृत्यमाना रक्तकण्ठ्यो रतिप्रियाः । कृष्णाभिमर्शमुदिता यद् गीतेनेदम् आवृतम् ॥ इदं जगत् । अद्यापि यासां गीतांशा एव जगति प्रचरन्तीत्य् अर्थः । यद् उक्तं सङ्गीतसारे— तावन्त एव रागाः स्युर् यावत्यो जीवजातयः । तेषु षोडशसाहस्री पुरा गोपीकृता वरा ॥ इति । अन्ते च तेषाम् एव विभागश् च तत्र स्वर्गादिषु दर्शित इति । किं च— काचित् समं मुकुन्देन स्वरजातीर् अमिश्रिताः । उन्निन्ये पूजिता तेन प्रीयता साधु साध्व् इति । तद् एव ध्रुवम् उन्निन्ये तस्यै मानं च बह्व् अदात् ॥ स्वराः षड्जादयः सप्त जातयस् तेषु रागोत्पत्तिहेतवः । ता उभयोर् अपि परमप्रवीणत्वात् स्वरान्तरेण जात्यन्तरेण चामिश्रिताः शुद्धा एव उन्निन्ये उत्कर्षेण जगौ । तत्र शक्रशर्वरपरमेष्टिपुरोगानिश्चिततत्त्वगानस्य श्रीमुकुन्दस्यापि सहार्थत्वेनाप्राधान्यं विवक्षितम् । तत्राप्य् उच्छब्देन । अत एव तेन पूजिता । तदैव तालान्तरेण निबद्धं गीतं ध्रुवाख्यं तालविशेषं कृत्वा या ततोऽप्य् उत्कर्षेण जगौ तस्यै पूर्वस्या अप्य् अधिकं मानम् अदात् ।

Транслитерация (IAST)

kalā-vaidagdhīkṛtam āha pāda-nyāsair bhuja-vidhutibhiḥ ity-ādi | uccair jagur nṛtyamānā raktakaṇṭhyo ratipriyāḥ | kṛṣṇābhi-marśamuditā yad gītenedam āvṛtam || idaṁ jagat | adyāpi yāsāṁ gītāṁśā eva jagati pracarantīty arthaḥ | yad uktaṁ saṅgīta-sāre— tāvanta eva rāgāḥ syur yāvatyo jīva-jātayaḥ | teṣu ṣoḍaśa-sāhasrī purā gopī-kṛtā varā || iti | ante ca teṣām eva vibhāgaś ca tatra svargādiṣu darśita iti | kiṁ ca— kācit samaṁ mukundena svarajātīr amiśritāḥ | unninye pūjitā tena prīyatā sādhu sādhv iti | tad eva dhruvam unninye tasyai mānaṁ ca bahv adāt || svarāḥ ṣaḍjādayaḥ sapta jātayas teṣu rāgotpatti-hetavaḥ | tā ubhayor api parama-pravīṇatvāt svarāntareṇa jāty-antareṇa cāmiśritāḥ śuddhā eva unninye utkarṣeṇa jagau | tatra śakra-śarvara-parameṣṭi-purogā-niścita-tattva-gānasya śrī-mukundasyāpi sahārthatvenāprādhānyaṁ vivakṣitam | tatrāpy uc-chabdena | ata eva tena pūjitā | tadaiva tālāntareṇa nibaddhaṁ gītaṁ dhruvākhyaṁ tāla-viśeṣaṁ kṛtvā yā tato'py utkarṣeṇa jagau tasyai pūrvasyā apy adhikaṁ mānam adāt |

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
कलाkalāИскусств
वैदग्धीकृतम्vaidagdhīkṛtamтонкостью сделанное
आहāhaговорит:
पादpāda«стоп
न्यासैर्nyāsairпостановками,
भुजbhujaрук
विधुतिभिःvidhutibhiḥвзмахами»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее:
उच्चैर्uccair«громко
जगुर्jagurпели,
नृत्यमानाnṛtyamānāпляшущие,
रक्तकण्ठ्योraktakaṇṭhyoсладкогласные,
रतिप्रियाःratipriyāḥлюбви дорогие;
कृष्णाभिkṛṣṇābhiКришны
मर्शमुदिताmarśamuditāкасанием обрадованные,
यद्yadчьим
गीतेनेदम्gītenedamпением это
आवृतम्āvṛtamпокрыто».
इदंidaṁ«Это» —
जगत्jagatмир.
अद्यापिadyāpiДоныне также
यासांyāsāṁчьи
गीतांशाgītāṁśāпесен доли
एवevaименно
जगतिjagatiв мире
प्रचरन्तीत्य्pracarantītyходят, так
अर्थःarthaḥсмысл.
यद्yadЧто
उक्तंuktaṁсказано
सङ्गीतsaṅgītaв «Сангита-
सारेsāreсаре»:
तावन्तtāvanta«столько
एवevaже
रागाःrāgāḥраг
स्युर्syurбыло бы,
यावत्योyāvatyoсколько
जीवjīvaживых
जातयःjātayaḥродов;
तेषुteṣuсреди них
षोडशṣoḍaśaшестнадцати
साहस्रीsāhasrīтысяч
पुराpurāнекогда
गोपीgopīпастушками
कृताkṛtāсделанные
वराvarāлучшие»
इतिitiтак.
अन्तेanteВ конце
चcaже
तेषाम्teṣāmих
एवevaже
विभागश्vibhāgaśразделение
चcaже
तत्रtatraтам,
स्वर्गादिषुsvargādiṣuпо небесам и прочим,
दर्शितdarśitaпоказано,
इतिitiтак.
किंkiṁБолее
चcaже:
काचित्kācit«некая
समंsamaṁвместе
मुकुन्देनmukundenaс Мукундою
स्वरजातीर्svarajātīrзвукоряды
अमिश्रिताःamiśritāḥнесмешанные
उन्निन्येunninyeвывела;
पूजिताpūjitāпочтена
तेनtenaим,
प्रीयताprīyatāобрадованным:
साधुsādhu«славно,
साध्व्sādhvславно»,
इतिitiтак.
तद्tadТо
एवevaже
ध्रुवम्dhruvamдхрувою
उन्निन्येunninyeвывела,
तस्यैtasyaiей
मानंmānaṁпочёт
चcaже
बह्व्bahvвеликий
अदात्adātвоздал».
स्वराःsvarāḥЗвуки —
षड्जादयःṣaḍjādayaḥшаджа и прочие,
सप्तsaptaсемь;
जातयस्jātayasлады
तेषुteṣuв них —
रागोत्पत्तिrāgotpattiраг рождения
हेतवःhetavaḥпричины.
ताtāИх
उभयोर्ubhayorобоих
अपिapiтакже
परमparamaвысшим
प्रवीणत्वात्pravīṇatvātискусством,
स्वरान्तरेणsvarāntareṇaиным звуком,
जात्य्jātyиным
अन्तरेणantareṇaладом
चामिश्रिताःcāmiśritāḥже несмешанные,
शुद्धाśuddhāчистые
एवevaименно,
उन्निन्येunninyeвывела —
उत्कर्षेणutkarṣeṇaпревосходно
जगौjagauпропела.
तत्रtatraТам
शक्रśakraШакрою,
शर्वरśarvaraШарвою,
परमेष्टिparameṣṭiПарамештхином
पुरोगाpurogāпредводимых
निश्चितniścitaне решивших
तत्त्वtattvaсути
गानस्यgānasyaпения,
श्रीśrīшри
मुकुन्दस्यापिmukundasyāpiМукунды также,
सहार्थत्वेनाप्राधान्यंsahārthatvenāprādhānyaṁ«вместе» смыслом неглавенство
विवक्षितम्vivakṣitamимеется в виду,
तत्राप्य्tatrāpyтам также
उच्uc«уч»
छब्देनchabdenaсловом.
अतataОттого
एवevaименно
तेनtenaим
पूजिताpūjitāпочтена.
तदैवtadaivaТогда же
तालान्तरेणtālāntareṇaиным ладом
निबद्धंnibaddhaṁсвязанное
गीतंgītaṁпение,
ध्रुवाख्यंdhruvākhyaṁ«дхрувою» зовомый
तालtālaтакта
विशेषंviśeṣaṁособый вид
कृत्वाkṛtvāсделав,
याyāкакая
ततोऽप्य्tato'pyтого также
उत्कर्षेणutkarṣeṇaпревосходнее
जगौjagauпропела,
तस्यैtasyaiей
पूर्वस्याpūrvasyāпервой
अप्य्apyтакже
अधिकंadhikaṁбольший
मानम्mānamпочёт
अदात्adātвоздал.
Литературный перевод

Сделанное тонкостью искусств он выражает так: «постановками стоп, взмахами рук» и далее: «Громко пели, пляшущие, сладкогласные, дорогие любви, обрадованные касанием Кришны; их пением покрыт этот мир». «Это» — мир: то есть доли их песен ходят по миру и доныне. Как сказано в «Сангита-саре»: «Раг было бы столько, сколько родов живых существ; и среди них лучшие — те шестнадцать тысяч, что некогда сложили пастушки». А в конце там показано и распределение их по небесам и прочему.\n\nБолее того: «Некая вместе с Мукундою вывела несмешанные звукоряды, и он, обрадованный, почтил её: „Славно, славно“. И то же она вывела в дхруве, и он воздал ей великий почёт». Звуки — шаджа и прочие, семь; лады в них — причины рождения раг. Их, по высшему искусству обоих, она вывела чистыми, не смешав ни с иным звуком, ни с иным ладом, — пропела превосходно. При этом словом «вместе» и словом «уч» имеется в виду, что и пение шри Мукунды, сути которого не решили Шакра, Шарва, Парамештхин и прочие, здесь не главное. Оттого он её и почтил. И тогда же той, что, положив то же пение на иной такт — особый вид такта, зовущийся дхрувою, — пропела ещё превосходнее, он воздал почёт больший, чем первой.

Версия

8f27605a3db5 · опубликовано 21 сент. 2026 г., 16:24:47 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами