Шат-сандарбха
Сандарбха шестая. Прити: любовь как цель6.398Джива Госвами
1378 / 1405
Linux
Листать
Шат-сандарбха · 6.398
॥
Деванагари

अथ दूरप्रवासः । स च भावी भवन् भूतश् चेति त्रिविधः । तत्र भावी यथा— गोप्यस् तास् तद् उपश्रुत्य बभूवुर् व्यथिता भृशम् रामकृष्णौ पुरीं नेतुम् अक्रूरं व्रजम् आगतम् ॥ तासां विलापश् च— अहो विधातस् तव न क्वचिद् दया संयोज्य मैत्र्या प्रणयेन देहिनः । तांश् चाकृतार्थान् वियुनङ्क्ष्य् अपार्थकं विक्रीडितं तेऽर्भकचेष्टितं यथा ॥ तथा—यस् त्वं प्रदर्श्यासितकुन्तलावृतं इत्यादि, क्रूरस् त्वम् अक्रूर इत्यादि, न नन्दसूनुः क्षणभङ्गसौहृदः इत्यादि, सुखं प्रभाता रजनीयम् इत्यादि, तासां मुकुन्दः इत्यादि, अद्य ध्रुवं तत्र दृशो भविष्यते इत्यादि, मैतद्विधस्याकरुणस्य इत्यादि, अनार्द्रधीर् एष इत्यादि, निवारयामः इत्यादि, यस्यानुराग इत्यादि, योऽह्नः क्षये व्रजम् अनन्तसखः इत्यादिकं च स्मर्तव्यम् । भवन् च, यथा— गोप्यश् च दयितं कृष्णम् अनुव्रज्यानुरञ्जिताः । प्रत्यादेशं भगवतः काङ्क्षन्त्यश् चावतस्थिरे ॥ इत्यादि । ता निराशा निववृतुर् गोविन्दविनिवर्तने । विशोका अहनी निन्युर् गायन्त्यः प्रियचेष्टितम् ॥ इत्य् अन्तम् । विशोका विविधशोकवृत्तयः सत्यः । तत्तद्गाने तत्तल्लालसायाः साक्षाद् इव स्फूर्तेर् वा विशोकप्राया अहनी अहोरात्रं निन्युर् यापयामासुः ।

Транслитерация (IAST)

atha dūra-pravāsaḥ | sa ca bhāvī bhavan bhūtaś ceti trividhaḥ | tatra bhāvī yathā— gopyas tās tad upaśrutya babhūvur vyathitā bhṛśam rāma-kṛṣṇau purīṁ netum akrūraṁ vrajam āgatam || tāsāṁ vilāpaś ca— aho vidhātas tava na kvacid dayā saṁyojya maitryā praṇayena dehinaḥ | tāṁś cākṛtārthān viyunaṅkṣy apārthakaṁ vikrīḍitaṁ te'rbhaka-ceṣṭitaṁ yathā || tathā—yas tvaṁ pradarśyāsita-kuntalāvṛtaṁ ity-ādi, krūras tvam akrūra- ity-ādi, na nanda-sūnuḥ kṣaṇa-bhaṅga-sauhṛdaḥ ity-ādi, sukhaṁ prabhātā rajanīyam ity-ādi, tāsāṁ mukundaḥ ity-ādi, adya dhruvaṁ tatra dṛśo bhaviṣyate ity-ādi, maitad-vidhasyākaruṇasya ity-ādi, anārdra-dhīr eṣa ity-ādi, nivārayāmaḥ ity-ādi, yasyānurāga- ity-ādi, yo'hnaḥ kṣaye vrajam ananta-sakhaḥ ity-ādikaṁ ca smartavyam | bhavan ca, yathā— gopyaś ca dayitaṁ kṛṣṇam anuvrajyānurañjitāḥ | pratyādeśaṁ bhagavataḥ kāṅkṣantyaś cāvatasthire || ity-ādi | tā nirāśā nivavṛtur govinda-vinivartane | viśokā ahanī ninyur gāyantyaḥ priya-ceṣṭitam || ity antam | viśokā vividha-śoka-vṛttayaḥ satyaḥ | tat-tad-gāne tat-tal-lālasāyāḥ sākṣād iva sphūrter vā viśoka-prāyā ahanī aho-rātraṁ ninyur yāpayāmāsuḥ |

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
अथathaТеперь —
दूरdūraдалёкий
प्रवासःpravāsaḥотъезд.
सsaОн
चcaже —
भावीbhāvīгрядущий,
भवन्bhavanнастающий
भूतश्bhūtaśи бывший
चेतिcetiже, так, —
त्रिविधःtrividhaḥтроякий.
तत्रtatraИз них
भावीbhāvīгрядущий
यथाyathāтаков:
गोप्यस्gopyas«гопи
तास्tāsте,
तद्tadто
उपश्रुत्यupaśrutyaуслышав,
बभूवुर्babhūvurстали
व्यथिताvyathitāистерзанными
भृशम्bhṛśamкрайне —
रामrāmaРаму
कृष्णौkṛṣṇauи Кришну
पुरींpurīṁв город
नेतुम्netumувести
अक्रूरंakrūraṁАкруру,
व्रजम्vrajamво Врадж
आगतम्āgatamпришедшего».
तासांtāsāṁИх
विलापश्vilāpaśстенание
चcaже:
अहोaho«о
विधातस्vidhātasТворец,
तवtavaу тебя
नnaнет
क्वचिद्kvacidнигде
दयाdayāжалости:
संयोज्यsaṁyojyaсоединив
मैत्र्याmaitryāдружбою,
प्रणयेनpraṇayenaлюбовью
देहिनःdehinaḥвоплощённых,
तांश्tāṁśих
चाकृतार्थान्cākṛtārthānже недостигших цели
वियुनङ्क्ष्य्viyunaṅkṣyразлучаешь
अपार्थकंapārthakaṁбессмысленно;
विक्रीडितंvikrīḍitaṁигра
तेऽर्भकte'rbhakaтвоя — ребёнка
चेष्टितंceṣṭitaṁповедению
यथाyathāподобна».
तथाtathāТак же:
यस्yas«который
त्वंtvaṁты,
प्रदर्श्यासितpradarśyāsitaпоказав тёмными
कुन्तलावृतंkuntalāvṛtaṁкудрями покрытое»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее;
क्रूरस्krūras«жесток
त्वम्tvamты,
अक्रूरakrūraАкрура»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее;
नna«не
नन्दnandaНанды
सूनुःsūnuḥсын,
क्षणkṣaṇaна миг
भङ्गbhaṅgaломкую
सौहृदःsauhṛdaḥдружбу имеющий»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее;
सुखंsukhaṁ«счастливо
प्रभाताprabhātāрассвела
रजनीयम्rajanīyamэта ночь»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее;
तासांtāsāṁ«их
मुकुन्दःmukundaḥМукунда»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее;
अद्यadya«сегодня
ध्रुवंdhruvaṁнаверное
तत्रtatraтам
दृशोdṛśoочи
भविष्यतेbhaviṣyateбудут»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее;
मैतद्maitad«не такого
विधस्याकरुणस्यvidhasyākaruṇasyaрода немилосердного»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее;
अनार्द्रanārdra«не мягкий
धीर्dhīrразум имеет
एषeṣaэтот»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее;
निवारयामःnivārayāmaḥ«удержим»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее;
यस्यानुरागyasyānurāga«чьей влюблённости»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее;
योऽह्नःyo'hnaḥ«который дня
क्षयेkṣayeна исходе
व्रजम्vrajamво Врадж,
अनन्तanantaАнанты
सखःsakhaḥдруг»
इत्य्ityтак
आदिकंādikaṁи прочее
चcaже
स्मर्तव्यम्smartavyamда помнится.
भवन्bhavanНастающий
चcaже
यथाyathāтаков:
गोप्यश्gopyaś«и гопи
चcaже,
दयितंdayitaṁмилого
कृष्णम्kṛṣṇamКришну
अनुव्रज्यानुरञ्जिताःanuvrajyānurañjitāḥпроводив, влюблённые,
प्रत्यादेशंpratyādeśaṁответного слова
भगवतःbhagavataḥБхагавана
काङ्क्षन्त्यश्kāṅkṣantyaśчая,
चावतस्थिरेcāvatasthireже стояли»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее —
ताtā«они,
निराशाnirāśāлишённые надежды,
निववृतुर्nivavṛturповернули назад,
गोविन्दgovindaкогда Говинда
विनिवर्तनेvinivartaneне вернулся;
विशोकाviśokāвишоки,
अहनीahanīдни и ночи
निन्युर्ninyurпроводили,
गायन्त्यःgāyantyaḥвоспевая
प्रियpriyaмилого
चेष्टितम्ceṣṭitamдеяния»
इत्य्ityтак
अन्तम्antamдо конца.
विशोकाviśokā«Вишоки» —
विविधvividhaразной
शोकśokaскорби
वृत्तयःvṛttayaḥдеятельности
सत्यःsatyaḥимеющие.
तत्tatТо
तद्tadи это
गानेgāneпри воспевании,
तत्tatто
तल्talи это
लालसायाःlālasāyāḥстрастного желания
साक्षाद्sākṣādпрямо
इवivaбудто
स्फूर्तेर्sphūrterпроявления
वाvāили, —
विशोकviśokaот скорби свободными
प्रायाprāyāпочти
अहनीahanīдни и ночи
अहोahoдень
रात्रंrātraṁи ночь
निन्युर्ninyurпроводили,
यापयामासुःyāpayāmāsuḥкоротали.
Литературный перевод

Теперь — далёкий отъезд. Он троякий: грядущий, настающий и бывший. Грядущий таков: «Услышав то — что во Врадж пришёл Акрура, чтобы увести Раму и Кришну в город, — гопи были крайне истерзаны». И стенание их: «О Творец, нет у тебя нигде жалости: соединив воплощённых дружбою и любовью, ты разлучаешь их, не давшему им достичь цели, бессмысленно; игра твоя подобна поведению ребёнка».\n\nТак же надлежит помнить: «ты, показав покрытое тёмными кудрями» и далее; «жесток ты, Акрура» и далее; «не сын Нанды, чья дружба ломается в миг» и далее; «счастливо рассвела эта ночь» и далее; «их Мукунда» и далее; «сегодня там наверное будут очи» и далее; «не такого немилосердного» и далее; «этот, чей разум не мягок» и далее; «удержим» и далее; «чьей влюблённости» и далее; «который на исходе дня во Врадж, друг Ананты» и прочее.\n\nНастающий же таков: «И гопи, проводив милого Кришну, влюблённые, стояли, чая ответного слова Бхагавана» и далее — до «они, лишившись надежды, повернули назад, когда Говинда не вернулся; вишоки, они проводили дни и ночи, воспевая деяния милого». «Вишоки» — те, у кого разные действия скорби. Или же: поскольку при том и этом пении страстное желание их будто проявлялось воочию, дни и ночи, почти свободные от скорби, они и коротали.

Версия

9112b73eddf1 · опубликовано 21 сент. 2026 г., 16:24:47 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами