अत एव विष्णुपुराणे तस्य श्रीमत्प्रह्लादस्य केवलप्रीतिवरयाच्ञापि नानेन विरुद्धा, यथा— नाथ योनिसहस्रेषु येषु येषु व्रजाम्य् अहम् । तेषु तेष्व् अच्युता भक्तिर् अच्युतेऽस्तु सदा त्वयि ॥ या प्रीतिर् अविवेकानां विषयेष्व् अनपायिनी । त्वाम् अनुस्मरतः सा मे हृदयान् मापसर्पतु ॥ कृतकृत्योऽस्मि भगवन् वरेणानेन यत् त्वयि । भवित्री त्वत्प्रसादेन भक्तिर् अव्यभिचारिणी ॥ धर्मार्थकामैः किं तस्य मुक्तिस् तस्य करे स्थिता । समस्तजगतां मूले यस्य भक्तिः स्थिरा त्वयि ॥ तत्र श्रीमत्परमेश्वरवाक्यम् अपि तथैव— यथा ते निश्चलं चेतो मयि भक्तिसमन्वितम् । तथा त्वं मत्प्रसादेन निर्वाणं परम् आप्स्यसि ॥ यथा येन प्रकारेण, तथा तेन प्रकारेणैव परं मदीयचरणसेवोचितत्वेन महद् इत्य् अर्थः, सेवानुरक्तमनसाम् अभवोऽपि फल्गुः इत्य् उक्तत्वात् । तथा वक्ष्यमाणाभिप्रायेणैवेतद् आह— अहं किल पुरानन्तं प्रजार्थो भुवि मुक्तिदम् । अपूजयं न मोक्षाय मोहितो देवमायया ॥ सुतपोनाम्ना निजांशेनाहम् अनन्तम् अन्यत्र मुक्तिदम् अपि तल्लक्षणप्रजाप्रयोजनक एवापूजयम्, न तु मोक्षायापूजयम् । यतो देवे तस्मिन् तद्दर्शनोत्थिता या माया कृपा पुत्रभावस् तेन मोहितः । माया दम्भे कृपायां च इति विश्वप्रकाशात् । किलेति सूतीगृहे श्रीकृष्णवाक्यम् अपि प्रमाणीकृतम् । अथ यथा विचित्रव्यसनात् इत्यादितद्वाक्यान्तरेषु च । व्यसनं श्रीकृष्णविच्छेदहेतुः । भयं भावितद्विच्छेदशङ्केति व्याख्येयम् । तत्र, मन्येऽकुतश्चित् इत्यादिश्रीनारदोदाहृतवाक्यम् उत्तरं गम्यम् । अत्र हि विश्वशब्दाद् उक्तभयनिवर्तनम् अपि प्रतिपद्यामहे । संवादान्ते त्वम् अप्य् एतान् इत्यादिद्वयं चातिदेशेन साक्षात् श्रीकृष्णप्राप्तिगमकम् एव तयोर् इति ।
ata eva viṣṇu-purāṇe tasya śrīmat-prahlādasya kevala-prīti-vara-yācñāpi nānena viruddhā, yathā— nātha yoni-sahasreṣu yeṣu yeṣu vrajāmy aham | teṣu teṣv acyutā bhaktir acyute'stu sadā tvayi || yā prītir avivekānāṁ viṣayeṣv anapāyinī | tvām anusmarataḥ sā me hṛdayān māpasarpatu || kṛta-kṛtyo'smi bhagavan vareṇānena yat tvayi | bhavitrī tvat-prasādena bhaktir avyabhicāriṇī || dharmārtha-kāmaiḥ kiṁ tasya muktis tasya kare sthitā | samasta-jagatāṁ mūle yasya bhaktiḥ sthirā tvayi || tatra śrīmat-parameśvara-vākyam api tathaiva— yathā te niścalaṁ ceto mayi bhakti-samanvitam | tathā tvaṁ mat-prasādena nirvāṇaṁ param āpsyasi || yathā yena prakāreṇa, tathā tena prakāreṇaiva paraṁ madīya-caraṇa-sevocitatvena mahad ity arthaḥ, sevānurakta-manasām abhavo'pi phalguḥ ity uktatvāt | tathā vakṣyamāṇābhiprāyeṇaivetad āha— ahaṁ kila purānantaṁ prajārtho bhuvi mukti-dam | apūjayaṁ na mokṣāya mohito deva-māyayā || sutapo-nāmnā nijāṁśenāham anantam anyatra muktidam api tal-lakṣaṇa-prajā-prayojanaka evāpūjayam, na tu mokṣāyāpūjayam | yato deve tasmin tad-darśanotthitā yā māyā kṛpā putra-bhāvas tena mohitaḥ | māyā dambhe kṛpāyāṁ ca iti viśva-prakāśāt | kileti sūtī-gṛhe śrī-kṛṣṇa-vākyam api pramāṇīkṛtam | atha yathā vicitra-vyasanāt ity-ādi-tad-vākyāntareṣu ca | vyasanaṁ śrī-kṛṣṇa-viccheda-hetuḥ | bhayaṁ bhāvi-tad-viccheda-śaṅketi vyākhyeyam | tatra, manye'kutaścit ity-ādi-śrī-nāradodāhṛta-vākyam uttaraṁ gamyam | atra hi viśva-śabdād ukta-bhaya-nivartanam api pratipadyāmahe | saṁvādānte tvam apy etān ity-ādi-dvayaṁ cātideśena sākṣāt śrī-kṛṣṇa-prāpti-gamakam eva tayor iti |
Оттого и в Вишну-пуране прошение шримат Прахладою одного лишь дара любви не противно этому. Как: «О Владыка, в каких бы тысячах лон я ни оказался, да будет во всех них непоколебимая преданность тебе, Ачьюте, всегда. Та неотступная любовь, что у неразличающих — к предметам, да не ускользнёт она из сердца моего, помнящего тебя. Я достиг должного, о Бхагаван, этим даром: твоею милостью будет у меня неизменная преданность тебе. Что тому в законе, богатстве, желании? У того освобождение в руке, у кого твёрдая преданность тебе, корню всех миров».\n\nИ речение шримат высшего Владыки там же таково: «Как неколебимо твоё сознание, наделённое преданностью мне, — так ты моею милостью обретёшь высшее угасание». «Как» — каким образом; «так» — тем же самым образом; «высшее» — великое как подобающее служению моим стопам; таков смысл, ибо сказано: «у кого ум увлечён служением, тому ничтожно даже нерождение».\n\nТак же, с намерением того, что будет сказано далее, он говорит: «Я ведь прежде на земле почитал Ананту, дающего освобождение, ради потомства, а не ради освобождения, — обольщённый майею бога». То есть: я, своею частью по имени Сутапа, почитал Ананту, хотя в ином он и даёт освобождение, — имея целью потомство с тем самым признаком, а не ради освобождения. Ибо обольщён я тою майею, что поднялась в том боге от его видения, — милостью, настроением сыновства: «майя — и в лицемерии, и в милости», по Вишва-пракаше. Словом «ведь» и речение шри Кришны в родильном доме сделано свидетельством.\n\nДалее — и в иных его речениях, как «от разных напастей» и далее. «Напасть» — причина разлуки с шри Кришною; «страх» надо толковать как опасение будущей разлуки с ним. Ответом же там надо понимать речение, приведённое шри Нарадою: «полагаю, ниоткуда» и далее. Здесь по слову «мир» мы принимаем и отвращение сказанного страха. А двоица «ты также этих» и далее в конце беседы, по перенесению, прямо показывает обретение самого шри Кришны ими двоими.
1d15bbb06d05 · опубликовано 21 сент. 2026 г., 16:24:47 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Дар, о котором просит Прахлада, описан через самое низкое сравнение: пусть держится так же, как у неразличающих держится их тяга к вещам. Прочность взята оттуда, где она и вправду бывает неотступной.\n\nИ «майя», которой обольщён Сутапа, оказывается не обманом, а милостью: то же слово словарь даёт в двух значениях, и здесь выбрано второе.